Danıştay 13. Daire E.2025/1802 K.2025/2788

Dava konusu istem: Eskişehir Orman İşletme Müdürlüğü tarafından 16/04/2024 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen... ihale kayıt numaralı "...Mahalleleri Kocakır Mevki Sel Kontrolü Uygulama Projesi Galvanizli Telçit, Harçlı Duvar Eşik, Harçlı Islah Sekisi, Ekskavatör ile Gradöni Şeklinde Toprak İşlemesi Çevirme Hendeği Yapılması" ihalesi üzerinde kaldığı halde süresi içinde sözleşme imzalamadığından bahisle davacı şirketin 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu'nun 58. maddesi uyarınca 1 (bir) yıl süreyle tüm kamu kurum ve kuruluşlarının ihalelerine katılmaktan yasaklanmasına ilişkin 09/08/2024 tarih ve 32627 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan işlemin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda.

Eskişehir Orman İşletme Müdürlüğü tarafından 16/04/2024 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen uyuşmazlığa konu ihalenin davacı şirketin üzerinde kaldığı, Eskişehir Orman İşletme Müdürlüğü'nün 06/05/2024 tarihli yazısı ile tebliğ tarihinden itibaren en geç on gün içinde sözleşmeyi imzalamaya davet edildiği, ancak davacı tarafından, ihale dokümanında yer alan "1,3 mm et kalınlığında 60 cm genişliğinde, 1,3x1,3 cm gözenekli galvanizli kümes telinin" seri üretimi bulunmadığı, özel üretim gerektiği ileri sürülerek sözleşme imzalama süresinin son günü 16/05/2024 tarihinde şikayet başvurusunda bulunulduğu,

idarenin 20/05/2024 tarihli yazısıyla şikayet başvurusunun reddi üzerine 29/05/2024 tarihli dilekçe ile itirazen şikayet başvurusunda bulunulduğu, başvurunun 03/07/2024 tarihli Kurul kararıyla reddedildiği, bu durumda, davacı şirketin sözleşme imzalamaya davet edildikten sonra ancak sözleşme imzalama süresi içerisinde yaptığı şikayet ve itirazen şikayet başvurularının olduğunun görüldüğü,

4734 sayılı Kanun'un 55. maddesinin beşinci fıkrasında yer alan düzenleme kapsamında idareye şikayet başvurusu hakkında verilen karar üzerine itirazen şikayet başvurusunda bulunulması halinde Kurum tarafından nihai karar verilmeden sözleşme imzalanamayacağı, bu sebeple davacının sözleşme imzalamaya davet edilmesinin mevzuata aykırı olduğu; Bu durumda, davacının usulüne göre sözleşme yapma yükümlülüğünü yerine getirmediğinden bahsedilemeyeceğinden, süresinde sözleşme imzalanmadığından bahisle verilen dava konusu yasaklama kararında hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlem hukuka aykırı bulunarak işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davalı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, dava konusu işlemin hukuka uygun olduğu, Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davacı tarafından, davalı idareye itirazen şikayet başvurusunda bulunulduğu, söz konusu başvuru hakkında karar verilmeden sözleşme imzalanmasının mümkün olmadığı, bu durumun aksine sözleşme imzalanmaya zorlanmalarının ve sözleşme imzalanmadığından bahisle haklarında ihalelere katılmaktan yasaklama kararı verilmesinin hukuka uygun olmadığı, davalı idare tarafından öne sürülen hususların kararın bozulması gerektirmediği belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'ÜN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının gerekçeli onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Eskişehir Orman İşletme Müdürlüğü tarafından 16/04/2024 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen "...

Mahalleleri Kocakır Mevki Sel Kontrolü Uygulama Projesi Galvanizli Telçit, Harçlı Duvar Eşik, Harçlı Islah Sekisi, Ekskavatör ile Gradöni Şeklinde Toprak İşlemesi Çevirme Hendeği Yapılması" işine ilişkin ihalenin 24/04/2024 tarihli ihale komisyon kararıyla davacı şirketin uhdesinde bırakıldığı, idarenin 06/05/2024 tarihli yazısı ile tebliğ tarihinden itibaren on gün süre verilerek davacı şirketin sözleşme imzalamaya davet edildiği, ancak davacı tarafından, ihale dokümanında yer alan "1,3 mm et kalınlığında 60 cm genişliğinde, 1,3x1,3 cm gözenekli galvanizli kümes telinin seri üretimi bulunmadığı,

özel üretim gerektiği" ileri sürülerek sözleşme imzalama süresinin son günü olan 16/05/2024 tarihli dilekçe ile şikayet başvurusunda bulunulduğu, ihaleyi yapan idarece bu başvurunun 20/05/2024 tarihinde reddi üzerine aynı talep ile 29/05/2024 tarihinde itirazen şikayet başvurusunda bulunulduğu, bu başvurunun Kurul tarafından 03/07/2024 tarihinde reddedildiği ve kararın 10/07/2024 tarihinde davacı şirkete bildirildiği,

aynı tarihli ihale komisyon kararı ile de verilen süre içerisinde sözleşme imzalanmadığından bahisle 4734 sayılı Kanun'un 58. maddesi uyarınca ihalelerden yasaklama kararının verilmesi ve geçici teminatın gelir kaydedilmesi ile yapılan hizmet alım ihalesinde en avantajlı ikinci teklif bulunmadığından ihalenin iptal edilmesine karar verildiği, bu defa davacı şirket tarafından 11/07/2024 tarihli dilekçesi ile itirazen şikayet başvurusuna ilişkin nihai kararın tebliğ edildiği 10/07/2024 tarihinden itibaren 10 gün süre verilerek sözleşmeye davet edilmesinin talep edildiği,

ancak ihalenin iptal edilmesi nedeniyle davacı şirkete süre verilmeden geçici teminatın irat kaydedilerek yasaklama işlemlerinin başlatıldığı anlaşılmaktadır.

İLGİLİ MEVZUAT

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu'nun "Sözleşmeye davet" başlıklı 42. maddesinde, 41. maddede belirtilen sürelerin bitimini, ön mali kontrol yapılması gereken hallerde ise bu kontrolün tamamlandığı tarihi izleyen günden itibaren üç gün içinde ihale üzerinde bırakılan istekliye, tebliğ tarihini izleyen on gün içinde kesin teminatı vermek suretiyle sözleşmeyi imzalaması hususunun bildirileceği.

"Sözleşme yapılmasında isteklinin görev ve sorumluluğu" başlıklı 44. maddesinde, ihale üzerinde kalan isteklinin 42. ve 43. maddelere göre kesin teminatı vererek sözleşmeyi imzalamak zorunda olduğu, sözleşme imzalandıktan hemen sonra geçici teminatın iade edileceği, bu zorunluluklara uyulmadığı takdirde, protesto çekmeye ve hüküm almaya gerek kalmaksızın ihale üzerinde kalan isteklinin geçici teminatının gelir kaydedileceği.

"İhalelere katılmaktan yasaklama" başlıklı 58. maddesinde, 17. maddede belirtilen fiil veya davranışlarda bulundukları tespit edilenler hakkında fiil veya davranışlarının özelliğine göre, bir yıldan az olmamak üzere iki yıla kadar, üzerine ihale yapıldığı halde mücbir sebep halleri dışında usulüne göre sözleşme yapmayanlar hakkında ise altı aydan az olmamak üzere bir yıla kadar, 2. ve 3.maddeler ile istisna edilenler dahil bütün kamu kurum ve kuruluşlarının ihalelerine katılmaktan yasaklama kararı verileceği düzenlemelerine yer verilmiştir.

Aynı Kanun'un "İdareye şikayet başvurusu" başlıklı 55. maddesinin 5. fıkrasında, idareye şikayet başvurusunda bulunulması halinde, başvuru üzerine alınan kararın son bildirim tarihini, süresi içerisinde bir karar alınmaması halinde ise bu sürenin bitimini izleyen tarihten itibaren on gün geçmeden ve itirazen şikayet başvurusunda bulunulmadığı hususuna ilişkin sorgulama yapılmadan veya itirazen şikayet başvurusunda bulunulması halinde ise Kurum tarafından nihai karar verilmeden sözleşmenin imzalanamayacağı hususu kurala bağlanmıştır.

İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik'in “Karar gereklerinin yerine getirilmesi” başlıklı 13. maddesinin ikinci fıkrasında, idareye şikayet başvurusunda bulunulması halinde, başvuru üzerine alınan kararın son bildirim tarihini, süresi içerisinde bir karar alınmaması halinde ise bu sürenin bitimini izleyen tarihten itibaren on gün geçmeden ve itirazen şikayet başvurusunda bulunulmadığına ilişkin Kurumun internet sayfasından sorgulama yapılmadan, Kuruma itirazen şikayet başvurusu yapılan hallerde ise itirazen şikayet başvurusu nihai kararla sonuçlandırılmadan sözleşme imzalanamayacağı.

“Bildirim ve Tebligat Esasları” başlıklı 24. maddesinin birinci fıkrasında da, Kurul tarafından başvurular üzerine verilen bütün nihai kararlar ile nihai kararlara karşı açılan davalar sonucundaki mahkeme kararlarının uygulanması için Kurul tarafından alınan kararların, karar tarihini izleyen beş iş günü içinde taraflara bildirime çıkarılacağı ve bu tarihi izleyen beş gün içinde Kurumun internet sayfasında yayımlanacağı düzenlemesine yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Aktarılan kuralların değerlendirilmesinden, idare tarafından 4734 sayılı Kanun'un 41. maddesinin ikinci fıkrasında belirtilen süreler beklendikten sonra, 42. maddeye göre sözleşmeye davet ile ilgili sürecin başlatılacağı, ihale üzerinde bırakılan istekliye, tebliğ tarihini izleyen on gün içinde kesin teminatı vermek suretiyle sözleşmeyi imzalaması hususunun bildirileceği, ihale ile ilgili olarak itirazen şikayet başvurusunda bulunulması halinde Kurum tarafından nihai karar verilmeden ihale konusu işe ilişkin sözleşmenin imzalanamayacağı anlaşılmaktadır.

Davacı şirket, 06/05/2024 tarihli sözleşmeye davet yazısının tebliğinden itibaren en geç 10 gün içinde diğer yasal yükümlülükleri yerine getirerek söz konusu ihaleye ilişkin sözleşmeyi imzalamaya davet edilmiş, ancak sözleşmeyi imzalaması için verilen 10 günlük süre içerisinde davacı şirket tarafından 16/05/2024 tarihinde idareye şikayet başvurusunda bulunulmuş, bu başvurunun reddi üzerine de 29/05/2024 tarihinde Kuruma itirazen şikayet başvurusunda bulunulmuş, söz konusu itirazen şikayet başvurusu... tarih ve... sayılı Kurul kararı ile reddedilmiştir.

İhale üzerinde kalan isteklilere sözleşmeye davet yazısının gönderilmesinden sonra bu kişiler tarafından şikayet ve itirazen şikayet başvurusunda bulunulması ve bu başvuruların reddedilmesi durumunda, ihale üzerinde kalan isteklilere sözleşme imzalanması için 10 gün süre tanınarak yeniden sözleşmeye davet edileceklerine yönelik açık bir hüküm bulunmamakla birlikte; 4734 sayılı Kanun'un 42. maddesinde belirtilen sözleşmeye davet yazısının tebliğinden sonra istekliye verilen 10 günlük sürenin teminat işlemlerinin ve diğer belgelerin tamamlanması için tanınan bir süre olduğu dikkate alındığında itirazen şikayet başvurusunun reddi üzerine davacı şirketin Kanun'da öngörülen 10 günlük süre içerisinde sözleşmeyi imzalamak üzere yeniden davet edilmesi gerektiği anlaşılmaktadır.

Bu durumda, ihale sözleşmesinin imzalanması için 10 günlük süre verilmeden davacının usulüne göre sözleşme yapma yükümlülüğünü yerine getirmediğinden bahsedilemeyeceğinden, süresinde sözleşme imzalanmadığından bahisle 4734 sayılı Kanun'un 58. maddesi uyarınca 1 (bir) yıl süre ile ihalelere katılmaktan yasaklanmasına ilişkin dava konusu işlemde belirtilen gerekçelerle hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Bu itibarla, dava konusu işlemde hukuka uyarlık, dava konusu işlemin iptali yönündeki karara karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine ilişkin Bölge İdare Mahkemesi kararında ise sonucu itibarıyla hukuki isabetsizlik görülmemiştir.