Danıştay 13. Daire E.2025/2163 K.2025/2731

Dava, ... Liman İşletmeleri A.Ş. vekili Av. ... tarafından, Beldeport Limanına tahsisli alanların irtibatının sağlanması amacıyla 20 metre genişliğindeki liman bağlantı yolunun güvenli bir şekilde tesis edilebilmesi için koordinasyon toplantısının düzenlenmesi, Türkiye Elektrik İletim A.Ş. (TEİAŞ) hatlarıyla kesişen bölgedeki ilave muhafaza yöntemlerine dair tüm projelendirme ve imalat çalışmalarının TEİAŞ ve yüklenicileri tarafından hazırlanması ve koordinasyon halinde uygulanması, bağlantı yolu üzerinde yer alan imalatların maliyetinin bağlantı yolu projesinin tutarında artışa yol açmadan TEİAŞ tarafından karşılanması talebiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin 16/05/2025 tarih ve ... sayılı işlemin iptali istemiyle Türkiye Elektrik İletim A.Ş.'ye karşı açılmıştır.

Ankara 3. İdare Mahkemesinin 31/07/2025 tarih ve E:2025/1084, K:2025/1217 sayılı kararıyla, özel yetki kuralını düzenleyen 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 34. maddesinin 1. fıkrası uyarınca, taşınmazla ilgili haklara ilişkin olduğu anlaşılan uyuşmazlığın görüm ve çözümünde, taşınmazın bulunduğu yer idare mahkemesi olan Kocaeli İdare Mahkemesinin yetkili olduğu gerekçesiyle dosyanın Kocaeli İdare Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.

Kocaeli 2. İdare Mahkemesinin 28/08/2025 tarih ve E:2025/1251, K:2025/1086 sayılı kararıyla ise, uyuşmazlığın taşınmaz mallarla ilgili mevzuatın uygulanmasından kaynaklanmadığı ve taşınmaz malların bulunduğu yer idare mahkemesinin uyuşmazlığın çözümünde yetkili olmadığı, yapılan başvurunun reddine ilişkin TEİAŞ işleminin iptali istemiyle açılan davanın işlemi tesis eden idari merciin bulunduğu yer idare mahkemesi olan Ankara İdare Mahkemesince çözümlenmesi gerektiği sonucuna varılarak yetkili mahkemenin belirlenebilmesi için dava dosyasının Danıştaya gönderilmesine karar verilmiştir.

Aktarılan kararlar üzerine ortaya çıkan yetki uyuşmazlığına ilişkin dosya, 2575 sayılı Danıştay Kanunu'nun 27. maddesi ve 2577 sayılı Kanun'un 43. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi uyarınca incelenerek gereği görüşüldü:

2577 sayılı Kanun'un "İdari davalarda genel yetki" başlıklı 32. maddesinin birinci fıkrasında, "Göreve ilişkin hükümler saklı kalmak şartıyla, bu Kanun'da veya özel kanunlarda yetkili idare mahkemesinin gösterilmemiş olması halinde, yetkili idare mahkemesi, dava konusu olan idari işlemi veya idari sözleşmeyi yapan idari merciin bulunduğu yerdeki idare mahkemesidir."; 34. maddesinin birinci fıkrasında ise, "İmar, kamulaştırma, yıkım, işgal, tahsis, ruhsat ve iskan gibi taşınmaz mallarla ilgili mevzuatın uygulanmasında veya bunlara bağlı her türlü haklara veya kamu mallarına ilişkin idari davalarda yetkili mahkeme taşınmaz malların bulunduğu yer idare mahkemesidir." kuralına yer verilmiştir.

İdari davalarda genel yetki, 2577 sayılı Kanun'un 32. maddesinde düzenlenmiştir. Anılan maddenin yukarıda yer verilen birinci fıkrasına göre, iptal davalarında yetki konusundaki genel kural, dava konusu idari işlemi tesis eden idari merciin bulunduğu yerdeki idare mahkemesinin yetkili olmasıdır.

Anılan Kanun'un 34. maddesinde, taşınmaz mallarla ilgili mevzuatın uygulanmasından kaynaklanan iptal ve tam yargı davaları ile konusu taşınmaz mal olan idari sözleşme uyuşmazlıklarından ve ayrıca kamu mallarına ilişkin idari davalardan söz edilmiştir. Maddenin öngördüğü yetki kuralı özel ve kesin nitelikte olduğundan; anılan davaların mutlaka uyuşmazlık konusu taşınmaz malın bulunduğu yerdeki idare mahkemesinde görülmesi gerekmekte, 32. maddenin birinci fıkrasındaki genel yetki kuralının bu alanda geçerliliği bulunmamaktadır (YENİCE Kazım/ESİN Yüksel, Açıklamalı-İçtihatlı-Notlu İdari Yargılama Usulü, 1983, Ankara, s.656).

Aslında, 2577 sayılı Kanun'un 2. maddesinde düzenlenen idari dava türlerinden hiç birinin konusu taşınmaz mallar değildir. Dolayısıyla, 34. maddede yer alan "taşınmaz mallara ilişkin davalar" ifadesinden anlaşılması gereken, taşınmaz malları konu edinen idari davalar değil; "idari uyuşmazlığın kaynağı olan taşınmaz mallarla ilgili bir isteği karşılayan" ya da "taşınmaz mallar üzerindeki bir hakkı ihlal eden" idari işlemleri konu edinen idari davalardır (CANDAN Turgut, Açıklamalı İdari Yargılama Usulü Kanunu, 2020, Ankara, s.1051).

Bu durumda, idari dava türlerinden olan iptal davalarında, yetkili mahkemenin tespitinde kural olarak 32. maddede belirlenen ilkenin uygulanmasının esas olduğu; bu genel kuraldan ayrılmanın ancak istisna öngören özel bir yetki kuralının varlığı halinde mümkün olduğu; 2577 sayılı Kanun'un 34. maddesinde düzenlenen özel yetki kuralının ise, taşınmaz mallarla ilgili mevzuatın uygulanmasını veya taşınmaza bağlı hakları konu alan işlemlere karşı açılan davalara yönelik olduğu açıktır.

Dosyanın incelenmesinden, Kocaeli ili, Dilovası ilçesinde bulunan davacıya tahsisli alanların irtibatının sağlanması amacıyla doğu-batı aksında inşa edilecek 20 metre genişliğindeki liman bağlantı yolunun güvenli bir şekilde tesis edilebilmesi için koordinasyon toplantısının düzenlenmesi, TEİAŞ hatlarıyla kesişen bölgedeki ilave muhafaza yöntemlerine dair tüm projelendirme ve imalat çalışmalarının TEİAŞ ve yüklenicileri tarafından hazırlanması ve koordinasyon halinde uygulanması,

bağlantı yolu üzerinde yer alan imalatların maliyetinin bağlantı yolu projesinin tutarında artışa yol açmadan TEİAŞ tarafından karşılanması talebiyle davacı tarafından 18/04/2025 tarihinde davalı idareye başvuruda bulunulduğu, başvurunun 16/05/2025 tarih ve ... sayılı işlem ile reddedildiği, bunun üzerine anılan işlemin iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

Bu itibarla, uyuşmazlığın, 2577 sayılı Kanun'un 34. maddesinin birinci fıkrası kapsamında imar, kamulaştırma, yıkım, işgal, tahsis, ruhsat ve iskan gibi taşınmaz mallarla ilgili mevzuatın uygulanmasına veya taşınmaza bağlı hak kapsamında bulunan bir işleme yönelik olmadığı, taşınmaz hukukuna ilişkin herhangi bir kuralla ilgili olmaksızın, davacıya tahsisli alanların irtibatının sağlanması amacıyla doğu-batı aksında inşa edilecek 20 metre genişliğindeki liman bağlantı yolunun güvenli bir şekilde tesis edilebilmesi için koordinasyon toplantısının düzenlenmesi,

TEİAŞ hatlarıyla kesişen bölgedeki ilave muhafaza yöntemlerine dair tüm projelendirme ve imalat çalışmalarının TEİAŞ ve yüklenicileri tarafından hazırlanması ve koordinasyon halinde uygulanması, bağlantı yolu üzerinde yer alan imalatların maliyetinin bağlantı yolu projesinin tutarında artışa yol açmadan TEİAŞ tarafından karşılanması istemiyle yapılan başvurunun reddine dair işleme ilişkin olduğu anlaşıldığından,

uyuşmazlığın çözümünde 2577 sayılı Kanun'un 32. maddesinin birinci fıkrası kapsamındaki genel yetki kuralı uyarınca, dava konusu işlemleri tesis eden idari merci olan Türkiye Elektrik İletim A.Ş.'nin bulunduğu yerdeki Ankara İdare Mahkemesinin yetkili olduğu sonucuna varılmıştır.