Danıştay 13. Daire E.2025/2433 K.2025/3219

Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dava dilekçesi 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 14. maddesi uyarınca incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

USUL YÖNÜNDEN

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesinde, iptal davaları idari işlemler hakkında menfaatleri ihlal edilenler tarafından, tam yargı davaları da idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan davalar olarak tanımlanmış; 14. maddesinin 3/c bendinde dava dilekçelerinin, diğer ilk inceleme konuları yanında ehliyet yönünden de inceleneceği belirtilmiş; aynı Kanun'un 15. maddesinin 1/b bendinde, 14. maddenin 3/c, 3/d ve 3/e bentlerinde yazılı hallerde davanın reddine karar verileceği kurala bağlanmıştır.

İdari işlemlerin hukuka uygunluğunun yargı yoluyla denetimini amaçlayan iptal davasının görüşülebilmesinin ön şartlarından birisi olan "dava açma ehliyeti", her idari işleme karşı herkes tarafından iptal davası açılmasının, idarenin işlemlerinde istikrarsızlığa neden olmaması ve idarenin işleyişinin bu yüzden olumsuz etkilenmemesi için, dava konusu edilecek işlem ile dava açacak kişi arasında belli ölçütler içinde menfaat alakasının varlığını ifade etmektedir. Aksi durumun kabulü, toplum yararına olduğu düşünülen her konuyu tüm gerçek ve tüzel kişilerin dava konusu yapabilmesi ihtimalini beraberinde getirir ki, bu durumun dava açma ehliyetine ilişkin yasal düzenlemenin amacına aykırı olacağı açıktır.

Bu nedenle, iptal davası açılabilmesi için idari işlem nedeniyle ilgilinin menfaatinin etkilenmiş olması, etkilenen menfaatin somut, güncel ve meşru bir menfaat olması ve iptali istenen işlem ile davacı arasında makul ve ciddi bir alakanın bulunması gerekmektedir.

4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 56. maddesinde, derneklerin, gerçek veya tüzel en az yedi kişinin kazanç paylaşma dışında belirli ve ortak bir amacı gerçekleştirmek üzere, bilgi ve çalışmalarını sürekli olarak birleştirmek suretiyle oluşturdukları, tüzel kişiliğe sahip kişi toplulukları olduğu; 90. maddesinde, derneklerin, amaçlarını gerçekleştirmek üzere, tüzüklerinde belirtilen çalışma konuları ve biçimleri doğrultusunda faaliyette bulunacakları kurala bağlanmıştır.

Telekomünikasyon Hukukçuları Derneği Ana Tüzüğü'nün "Derneğe üye olma" başlıklı 3. maddesinde, "a) 1- Hukuk Fakültesi mezunları; hukuk fakültesi mezunu olup, süre veya halen çalışma veya fiilen görev yaptığı kadro/unvanının statüsüne/niteliğine bakılmaksızın elektronik haberleşme sektöründe de faaliyet gösteren kamu, gerçek veya tüzel kişilerin iş akdi, kadrolu veya vekalet sözleşmeli avukat, danışman, hukuk müşaviri veya başka kadro veya unvanlarda çalışmış olmak veya tüzel kişiliklerin organlarında üyelik olarak görev almış olması, 2 - Hukuk Fakültesi dışındaki üniversite mezunları.

Hukuk fakültesi müfredatını da içeren eğitim veren başka üniversite mezunları olup, süre ve halen çalışma şartı aranmaksızın elektronik haberleşme sektöründe de faaliyet gösteren kamu, gerçek veya tüzel kişilerin kadrolu, sözleşmeli veya organlarında üye olarak görev yapmış olması, (...)" düzenlemesine yer verilmiştir.

Dosyanın incelenmesinden, davalı idare tarafından kamuoyuna 28/08/2025 tarihinde duyurulan, ... A.Ş.'nin telekomünikasyon hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin mevcut imtiyaz sözleşmesinin 2050 yılına kadar uzatılmasına yönelik idari işlem tesis edilmesi üzerine, davacı Dernek tarafından söz konusu uzatma işlemi ile uzatılan İmtiyaz Sözleşmesi'nin, Anayasa ile güvence altına alınan rekabet, şeffaflık ve eşitlik ilkeleri ile 406 sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu, 4046 sayılı Özelleştirme Uygulamaları Hakkında Kanun ve 5809 sayılı Elektronik Haberleşme Kanunu'nda yer alan emredici hükümlere aykırı olduğundan bahisle bakılan davanın açıldığı anlaşılmıştır.

Bu itibarla, davacı Dernek tarafından dava dilekçesinde ileri sürülen iddialar ile davacı Derneği oluşturan üyelerin nitelikleri dikkate alındığında, dava konusu işlemlerin davacının tüzel kişiliğinin hak ve menfaatlerinin doğrudan etkilemediği gibi davacı tarafından söz konusu işlemlerin, davacının ve üyelerinin ne tür bir menfaatini ihlal ettiğinin de ortaya koyulamadığı görüldüğünden, dava konusu işlemler ile söz konusu Dernek arasında somut, güncel ve meşru bir menfaat alakasının bulunmadığı, davacı Derneğin bakılan davada, dava açma ehliyetinin bulunmadığı sonucuna varılmıştır.