Danıştay 13. Daire E.2025/302 K.2025/2467

Enerji Piyasası Düzenleme Kurulunun .... tarih ve ... sayılı kararı ile bu kararın dayanağı Petrol Piyasası Lisans Yönetmeliği'nin 17. maddesinin ikinci (üçüncü) fıkrasının istenilmektedir.

DAVACININ İDDİALARI

Dava konusu Yönetmeliğin kanuni dayanağının olmadığı, Yönetmelik maddesiyle 60.000 ton beyaz ürün satışı yapma zorunluluğu getirilmesinin hukuka aykırı olduğu, 60.000 ton beyaz ürün satma zorunluluğunun pazara giriş engeli yarattığı, küçük ve orta büyüklükteki işletmelerden 60.000 ton satış yapılmasını beklemenin 5015 sayılı Kanun'un amacına ve özüne aykırı olduğu, lisansın hukuka aykırı şekilde iptal edilmesinin mülkiyet hakkını ihlal ettiği, Kamu Denetçiliği Kurumu tarafından yönetmeliğin hukuka aykırı olduğu ve değiştirilmesi gerektiği yönünde tavsiyede bulunulduğu, 5015 sayılı Kanun'da 60.000 ton satış yapma zorunluluğuna uyulmadığı takdirde lisansın iptal edileceğine ilişkin herhangi bir hüküm bulunmadığı ileri sürülmüştür.

DAVALININ SAVUNMASI

Öncelikle, usule ilişkin olarak, davanın süresinde açılmadığı ileri sürülmüştür.

Esasa ilişkin olarak ise, Yönetmeliğin 17. maddesinin üçüncü fıkrasının son haline getirilmesinde Danıştay Onüçüncü Dairesinin E:2006/4484 ve E:2012/192 sayılı dosyalarında verdiği kararların dikkate alındığı, yıllık 60.000 ton beyaz ürün satış hedefini gerçekleştiremeyen dağıtıcıların 5015 sayılı Kanun’un 1. maddesinde yer alan piyasa faaliyetlerinin istikrarlı bir şekilde sürdürülmesine ve piyasaların sağlıklı ve düzenli işlemesi hedeflerine engel oluşturduğu, petrolün rekabet ortamı içinde kullanıcılara sunulması kapsamında katkı sağlamadığı, düzenlemenin yasal dayanağının bulunduğu,

5015 sayılı Kanun’un 7. maddesinin üçüncü fıkrasında dağıtıcıların her yıl yıllık projeksiyonlarını Kurum'a vermekle yükümlü oldukları, Kanun’un 9. maddesinin ikinci fıkrasına göre de lisans başvurularında 60.000 ton beyaz ürün projeksiyonunun Kurum’a sunulması gerektiği dikkate alındığında Kanun koyucunun dağıtıcılarda yıllık 60.000 ton ürün satış yapılması kapasitesine sahip olunmasını hedeflediğinde kuşku bulunmadığı,

Kurum’un 5015 sayılı Kanun ile kendisine verilen yetkiler çerçevesinde faaliyetlerin yürütülmesine ilişkin olarak ilgililerin tasarrufunda olması gereken asgari varlıklara ve asgari niteliklere yönelik düzenleme yaptığı savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'ÜN DÜŞÜNCESİ

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesine göre, Danıştayın ilk derece mahkemesi olarak baktığı davalarda, temyiz incelemesi sonucu bozulan kararlar üzerine Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun kararlarına uyulması zorunlu olduğundan, bozulan kısım yönünden davanın reddine karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.

DANIŞTAY SAVCISI ...'IN DÜŞÜNCESİ

Davacı şirket tarafından, dağıtım lisansının iptaline ilişkin Enerji Piyasası Düzenleme Kurulunun (Kurul) .... tarih ve ... sayılı kararı ile bu kararın dayanağı "Petrol Piyasası Lisans Yönetmeliği"nin 17. maddesinin ikinci fıkrasının iptali istemiyle Danıştay Onüçüncü Dairesinde açılan davada.

Kurul kararının iptali, Yönetmelik hükmünün iptali istemi bakımından ise, davanın reddi yolunda verilen 08/11/2023 tarih ve E:2018/3627, K:2023/4578 sayılı kararın taraflarca temyizi üzerine.

Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 05/11/2024 tarih ve E:2024/1003, K:2024/2628 sayılı kararı ile; davacı tarafın temyiz isteminin reddi ile kararın Yönetmelik hükmünün iptali isteminin reddine ilişkin kısmının onanmasına, davalı idarenin temyiz isteminin ise kabulü ile kararın iptale ilişkin kısmının bozulmasına karar verildiği görülerek, bozulan kısım bakımından dosya yeniden incelendi:

Dava konusu dağıtım lisansının iptaline ilişkin Kurul kararından sonra 30/04/2021 tarih ve 31470 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 7138 sayılı Vergi Usul Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un 6. maddesi ile 5015 sayılı "Petrol Piyasası Kanunu"nun 3. maddesine eklenen onüçüncü fıkrada, "Kurum, lisans sahipleri için bayilik teşkilatı oluşturma ve asgari satış miktarı sağlama şartları da dahil olmak üzere teknoloji, kalite, güvenlik, hizmet ve teşebbüsün sürdürülebilirliğine ilişkin olarak teknik, ekonomik kriterler ve özel şartlar belirleyebilir. Belirlenen kriter ve şartları sağlayamayanların lisansı sona erdirilir. Bu fıkrada yer alan hususlara ilişkin düzenlemeler Kurum'ca çıkarılan yönetmelikle yapılır." kuralı yer almıştır.

Anılan Kanun değişikliği gerekçesinde ise, "Yapılan düzenleme ile 5015 sayılı Kanunla halihazırda Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu'na verilmiş olan lisans sahiplerinin faaliyetlerine ilişkin özel şart, teknik ve ekonomik kriter, bayilik teşkilatı, depolama kapasitesi gibi hususları belirleme yetkisine yönelik uygulamaların netleştirilmesi amaçlanmaktadır.

Böylece bayilik teşkilatı oluşturma, asgari satış miktarı ve benzeri hususlara ilişkin yükümlülüklerin serbest piyasa ekonomisi temelinde makul seviyelerde tutularak, kademeli bir şekilde belirlenebilmesi mümkün olabilecektir. İlave olarak, piyasada katma değer üreten ve yatırım yapan lisans sahiplerine, yükümlülüklerini yerine getirmeleri hususunda esnek yapıların oluşturulabilmesi olanaklı hale gelecektir.

Bu hükümlerle 5015 sayılı Kanun'un amaç maddesinde belirtilen güvenli ve istikrarlı piyasa yapısı güçlendirilirken rekabet ortamının korunması hedeflenmektedir." açıklamalarına yer verilmiştir.

Söz konusu Kanun değişikliği sonrasında, 08/06/2021 tarih ve 31505 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Petrol Piyasası Lisans Yönetmeliği'nde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik'in 4. maddesiyle Petrol Piyasası Lisans Yönetmeliği'nin 17. maddesinin ikinci fıkrası değiştirilerek, "Dağıtıcı lisansı sahiplerinin, lisans alınmasını takip eden ikinci takvim yılında asgari 20.000 ton, üçüncü takvim yılında asgarî 30.000 ton, dördüncü takvim yılında asgari 40.000 ton, beşinci takvim yılından itibaren ise yıllık asgari 60.000 ton beyaz ürün (benzin ve motorin) satışını gerçekleştirmesi zorunludur.

Asgari satış yükümlüğünü yerine getirmeyen dağıtıcı lisansı sahibinin lisansı sona erdirilir. Asgari satış yükümlüğünün %10 veya daha az sapma ile yerine getirilememesi durumunda ise lisans sona erdirilmeksizin izlemeye alınır ve bir sonraki takvim yılındaki asgari satış yükümlülüğünün yerine getirilmemesi durumunda ilgilinin lisansı sona erdirilir, yerine getirilmesi durumunda ise izleme kaldırılır.

Asgari satış yükümlülüğünün değerlendirilmesinde, dağıtıcıların kendi aralarında yaptıkları akaryakıt ticaretine ve ilgili ve diğer mevzuat kapsamında yapılan akaryakıt ihracatına ilişkin miktarlar dikkate alınmaz." kuralına yer verilmiş, ayrıca, anılan Yönetmelik değişikliği kapsamında, Petrol Piyasası Lisans Yönetmeliği'ne, "Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihte dağıtıcı lisansı bulunan kişiler bu Yönetmeliğin 17. maddesinin ikinci fıkrasının uygulanması açısından bu maddenin yürürlük tarihi itibarıyla yeni lisans almış olarak değerlendirilir.” şeklinde Geçici 28. madde eklenmiştir.

Söz konusu değişiklikle, dava konusu işlemin tesis edildiği tarih itibarıyla yürürlükte olan Yönetmelik düzenlemesine göre "yıllık asgari 60.000 ton beyaz ürün satışı" yükümlülüğünün ilgililerin lehine olacak şekilde "lisans alınmasını takip eden ikinci takvim yılında asgari 20.000 ton, üçüncü takvim yılında asgari 30.000 ton, dördüncü takvim yılında asgari 40.000 ton, beşinci takvim yılından itibaren ise yıllık asgari 60.000 ton beyaz ürün" olarak değiştirildiği görülmektedir.

İdari işlemin yargısal denetimi açısından, işlemin tesis edildiği tarihteki hukuki duruma göre değerlendirme yapılması kural olmakla beraber, idari yaptırımlar alanında, ihlalin gerçekleştiği tarihten sonra yürürlüğe giren kanun, fiili ihlal konusu olmaktan çıkarıyorsa veya o fiil için öngörülen yaptırımı azaltıyorsa, ilgili kuralların geçmişe etkili biçimde uygulanması, yargısal denetimin de bu çerçevede yapılması gerekmektedir.

Bu bağlamda, öncelikle, 08/06/2021 tarih ve 31505 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Petrol Piyasası Lisans Yönetmeliği'nde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik ile getirilen "Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihte dağıtıcı lisansı bulunan kişiler bu Yönetmeliğin 17. maddesinin ikinci fıkrasının uygulanması açısından bu maddenin yürürlük tarihi itibarıyla yeni lisans almış olarak değerlendirilir.” şeklindeki Geçici 28. maddenin davacı şirkete uygulanabilir olup olmadığı açıklığa kavuşturulmalıdır.

Davacı şirketin... tarih ve ... sayılı dağıtıcı lisansının .... tarih ve ... sayılı davalı idare işlemiyle iptal edilmesi karşısında Yönetmeliğin Geçici 28. maddesi kapsamında anılan maddenin yürürlüğe girdiği 08/06/2021 tarihi itibarıyla geçerli bir lisansın varlığından söz etme imkanı bulunmamaktadır. Dolayısıyla davacının iptal edilen lisansı Yönetmeliğin Geçici 28. maddesi gereği 08/06/2021 tarihi itibarıyla "yeni alınmış lisans" kapsamında değerlendirilemez.

Bu doğrultuda, Yönetmeliğin 17. maddesinin 2. fıkrasının lehe olan hali uygulanırken, davacının lisansının 2012 tarihinde alındığı ve lisansın alınmasını takip eden 5. yıla (2017) ilişkin yükümlülüğün yerine getirilmemesi nedeniyle iptal edildiği göz önünde bulundurulmalıdır.

Bu bağlamda, davacı şirket hakkında açılan soruşturma sonucunda, davacı şirketçe 2017 yılında piyasaya "7.236" ton beyaz ürün teslim edildiği tespit edildiğinden, Yönetmeliğin 17. maddesinin ikinci fıkrasında yapılan değişiklikle getirilen ve davacının lehine olduğu anlaşılan "lisans alınmasını takip eden ikinci takvim yılında asgari 20.000 ton, üçüncü takvim yılında asgari 30.000 ton, dördüncü takvim yılında asgari 40.000 ton, beşinci takvim yılından itibaren ise yıllık asgari 60.000 ton beyaz ürün (benzin ve motorin) satışını gerçekleştirmesi zorunluluğu"na da aykırı olacak şekilde satış yapıldığı görülmektedir.

Ayrıca davacının yaptığı "7.236" ton beyaz ürün satışının, anılan maddenin devamında yer alan "Asgari satış yükümlüğünün %10 veya daha az sapma ile yerine getirilememesi durumunda ise lisans sona erdirilmeksizin izlemeye alınır ve bir sonraki takvim yılındaki asgarî satış yükümlülüğünün yerine getirilmemesi durumunda ilgilinin lisansı sona erdirilir, yerine getirilmesi durumunda ise izleme kaldırılır." düzenlemesinin de uygulanmasına imkan tanımayacak şekilde kademeli satış yükümlülüğünün altında olduğu anlaşılmaktadır.

Bu nedenle, davacı şirketçe, 2017 yılına ilişkin asgari 60.000 ton beyaz ürün satış yükümlülüğünün yerine getirilmediği ve bu yükümlülüğün yerine getirilmemesine ilişkin hukuken kabul edilebilir bir gerekçe de sunulamadığı açık olup, 08/06/2021 tarih ve 31505 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Yönetmelik ile Petrol Piyasası Lisans Yönetmeliği'nin 17. maddesinin ikinci fıkrasında yapılan ve davacı şirketin lehine olduğu anlaşılan değişiklikler davacı şirkete uygulandığında dahi gerekli satış koşulunun karşılanmadığı anlaşıldığından, davacı şirketin dağıtıcı lisansının iptaline ilişkin .... tarih ve ... sayılı Kurul kararında hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmaktadır.

Açıklanan nedenlerle; 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49/4 ve 50/5 maddeleri uyarınca Danıştay'ın ilk derece mahkemesi olarak baktığı davaların temyizen incelenmesi sonucunda Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca verilen bozma kararlarına karşı dava dairelerine ısrar etme olanağı tanınmadığı, bu kararlara uyulmasının zorunlu olduğu da dikkate alındığında; bozma kararında yer alan gerekçe doğrultusunda dava konusu .... tarih ve ... sayılı Kurul kararının iptali istemi bakımından davanın reddine karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesince, Dairemizin 08/11/2023 tarih ve E:2018/3627, K:2023/4578 sayılı kısmen davanın reddi, kısmen dava konusu işlemin iptaline ilişkin kararının, taraflarca yapılan temyiz başvurusu sonucunda Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 05/11/2024 tarih ve E:2024/1003, K:2024/2628 sayılı kararıyla Dairemiz kararının redde ilişkin kısmı yönünden onanması, iptale ilişkin kısmı yönünden bozulması üzerine, bozulan kısımla sınırlı olarak gereği yeniden görüşüldü:

MADDİ OLAY VE HUKUKİ SÜREÇ

Dağıtıcı lisansı sahibi davacı şirketin, 2017 yılı içinde 60.000 ton beyaz ürün (benzin ve motorin) satışı yapmadığının tespit edilmesi üzerine davacı şirket hakkında soruşturma açılmış, davacı şirketten alınan savunmada ileri sürülen hususların mevzuata aykırı fiili haklı gösterecek gerekçeler olmadığı kanaatine varılarak davacı şirketin 60.000 ton beyaz ürün satışı gerçekleştirmemesinin 5015 sayılı Kanun'un 9. maddesinin ikinci fıkrası ile Petrol Piyasası Lisans Yönetmeliği'nin 7. maddesinin yedinci fıkrasının (c) bendine ve 17. maddesinin ikinci fıkrasına aykırılık teşkil ettiğinden bahisle 5015 sayılı Kanun'un 20. maddesinin birinci fıkrası uyarınca davacı şirketin ... tarih ve ... sayılı dağıtıcı lisansının iptaline yönelik .... tarih ve ... sayılı Kurul kararı alınmıştır.

Bakılan dava, .... tarih ve ... sayılı Kurul kararı ile bu kararın dayanağı Petrol Piyasası Lisans Yönetmeliği'nin 17. maddesinin üçüncü (güncel haliyle ikinci) fıkrasının iptali istemiyle açılmıştır.

İNCELEME VE GEREKÇE

Dairemizin 08/11/2023 tarih ve E:2018/3627, K:2023/4578 sayılı kararıyla dağıtıcı lisansı sahibi davacı şirketin lisansının iptal edilmesine ilişkin .... tarih ve ... sayılı Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu kararının iptaline, Petrol Piyasası Lisans Yönetmeliği'nin 17. maddesinin üçüncü (güncel haliyle ikinci) fıkrası yönünden ise davanın reddine karar verildiği, kararın taraflarca temyiz edilmesi üzerine Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 05/11/2024 tarih ve E:2024/1003, K:2024/2628 sayılı kararıyla,

"... Dayandığı hukuksal nedenler ve gerekçesi yukarıda açıklanan Danıştay Onüçüncü Dairesi kararının, düzenleyici işlem yönünden davanın reddine ilişkin kısmı, aynı gerekçe ile Kurulumuzca da uygun bulunmuş olup temyiz dilekçesinde ileri sürülen iddialar, kararın anılan kısmının bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

Temyize konu Daire kararının davacının dağıtıcı lisansının iptaline ilişkin .... tarih ve ... sayılı Kurul kararının iptaline ilişkin kısmına gelince;

Temyize konu edilen kararla ilgili dosyanın incelenmesinden, dağıtıcı lisansı sahibi davacı şirket hakkında açılan soruşturma sonucunda, davacı şirketçe 2017 yılında piyasaya "7.236" ton beyaz ürün teslim edildiği, dolayısıyla yıllık asgarî 60.000 ton beyaz ürün satma yükümlülüğünün yerine getirilmediğinden bahisle, .... tarih ve ... sayılı Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu kararıyla, davacı şirketin dağıtıcı lisansının iptaline karar verildiği ve bu kararın yürürlük tarihinin 31/12/2018 olarak belirlendiği anlaşılmaktadır.

Petrol Piyasası Lisans Yönetmeliği'nin 17. maddesinin ikinci fıkrasında yapılan düzenleme ile, yıllık asgari 60.000 ton beyaz ürün satışını gerçekleştiremediği tespit edilen dağıtıcılar hakkında Kanun'un ilgili maddeleri gereğince idari yaptırım uygulanacağı kurala bağlandığından, bu şartın yerine getirilmemesi nedeniyle davacı şirketin dağıtıcı lisansının iptaline ilişkin işlemin cezai nitelik taşıdığı ve idari yaptırım niteliğinde bir işlem olduğu konusunda tereddüt bulunmamaktadır.

30/04/2021 tarih ve 31470 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 7138 sayılı Vergi Usul Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un 6. maddesi ile 5015 sayılı Kanun'un 3. maddesine eklenen onüçüncü fıkrada, "Kurum, lisans sahipleri için bayilik teşkilatı oluşturma ve asgari satış miktarı sağlama şartları da dâhil olmak üzere teknoloji, kalite, güvenlik, hizmet ve teşebbüsün sürdürülebilirliğine ilişkin olarak teknik, ekonomik kriterler ve özel şartlar belirleyebilir. Belirlenen kriter ve şartları sağlayamayanların lisansı sona erdirilir. Bu fıkrada yer alan hususlara ilişkin düzenlemeler Kurum'ca çıkarılan yönetmelikle yapılır." kuralı yer almıştır.

Anılan Kanun değişikliği gerekçesinde ise, "Yapılan düzenleme ile 5015 sayılı Kanunla halihazırda Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu'na verilmiş olan lisans sahiplerinin faaliyetlerine ilişkin özel şart, teknik ve ekonomik kriter, bayilik teşkilatı, depolama kapasitesi gibi hususları belirleme yetkisine yönelik uygulamaların netleştirilmesi amaçlanmaktadır.

Böylece bayilik teşkilatı oluşturma, asgari satış miktarı ve benzeri hususlara ilişkin yükümlülüklerin serbest piyasa ekonomisi temelinde makul seviyelerde tutularak, kademeli bir şekilde belirlenebilmesi mümkün olabilecektir. İlave olarak, piyasada katma değer üreten ve yatırım yapan lisans sahiplerine, yükümlülüklerini yerine getirmeleri hususunda esnek yapıların oluşturulabilmesi olanaklı hale gelecektir.

Bu hükümlerle 5015 sayılı Kanun'un amaç maddesinde belirtilen güvenli ve istikrarlı piyasa yapısı güçlendirilirken rekabet ortamının korunması hedeflenmektedir." açıklamalarına yer verilmiştir.

Söz konusu Kanun değişikliği sonrasında, 08/06/2021 tarih ve 31505 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Petrol Piyasası Lisans Yönetmeliği'nde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik'in 4. maddesiyle Petrol Piyasası Lisans Yönetmeliği'nin 17. maddesinin ikinci fıkrası değiştirilerek, "Dağıtıcı lisansı sahiplerinin, lisans alınmasını takip eden ikinci takvim yılında asgari 20.000 ton, üçüncü takvim yılında asgarî 30.000 ton, dördüncü takvim yılında asgari 40.000 ton, beşinci takvim yılından itibaren ise yıllık asgari 60.000 ton beyaz ürün (benzin ve motorin) satışını gerçekleştirmesi zorunludur.

Asgari satış yükümlüğünü yerine getirmeyen dağıtıcı lisansı sahibinin lisansı sona erdirilir. Asgari satış yükümlüğünün %10 veya daha az sapma ile yerine getirilememesi durumunda ise lisans sona erdirilmeksizin izlemeye alınır ve bir sonraki takvim yılındaki asgari satış yükümlülüğünün yerine getirilmemesi durumunda ilgilinin lisansı sona erdirilir, yerine getirilmesi durumunda ise izleme kaldırılır.

Asgari satış yükümlülüğünün değerlendirilmesinde, dağıtıcıların kendi aralarında yaptıkları akaryakıt ticaretine ve ilgili ve diğer mevzuat kapsamında yapılan akaryakıt ihracatına ilişkin miktarlar dikkate alınmaz." kuralına yer verilmiş, ayrıca, anılan Yönetmelik değişikliği kapsamında, Petrol Piyasası Lisans Yönetmeliği'ne, "Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihte dağıtıcı lisansı bulunan kişiler bu Yönetmeliğin 17. maddesinin ikinci fıkrasının uygulanması açısından bu maddenin yürürlük tarihi itibarıyla yeni lisans almış olarak değerlendirilir.” şeklinde Geçici 28. madde eklenmiştir.

Söz konusu değişiklikle, dava konusu işlemin tesis edildiği tarih itibarıyla yürürlükte olan Yönetmelik düzenlemesine göre "yıllık asgarî 60.000 ton beyaz ürün satışı" yükümlülüğünün ilgililerin lehine olacak şekilde "lisans alınmasını takip eden ikinci takvim yılında asgari 20.000 ton, üçüncü takvim yılında asgari 30.000 ton, dördüncü takvim yılında asgari 40.000 ton, beşinci takvim yılından itibaren ise yıllık asgari 60.000 ton beyaz ürün" olarak değiştirildiği görülmektedir.

İdari işlemin yargısal denetimi açısından, işlemin tesis edildiği tarihteki hukuki duruma göre değerlendirme yapılması kural olmakla beraber, idari yaptırımlar alanında, ihlalin gerçekleştiği tarihten sonra yürürlüğe giren kanun, fiili ihlal konusu olmaktan çıkarıyorsa veya o fiil için öngörülen yaptırımı azaltıyorsa, ilgili kuralların geçmişe etkili biçimde uygulanması, yargısal denetimin de bu çerçevede yapılması gerekmektedir.

Bu bağlamda, öncelikle, 08/06/2021 tarih ve 31505 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Petrol Piyasası Lisans Yönetmeliği'nde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik ile getirilen "Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihte dağıtıcı lisansı bulunan kişiler bu Yönetmeliğin 17. maddesinin ikinci fıkrasının uygulanması açısından bu maddenin yürürlük tarihi itibarıyla yeni lisans almış olarak değerlendirilir.” şeklindeki Geçici 28. maddenin davacı şirkete uygulanabilir olup olmadığı açıklığa kavuşturulmalıdır.

Davacı şirketin ... tarih ve ... sayılı dağıtıcı lisansının .... tarih ve ... sayılı davalı idare işlemiyle iptal edilmesi karşısında Yönetmeliğin Geçici 28. maddesi kapsamında anılan maddenin yürürlüğe girdiği 08/06/2021 tarihi itibarıyla geçerli bir lisansın varlığından söz etme imkanı bulunmamaktadır. Dolayısıyla davacının iptal edilen lisansı Yönetmeliğin Geçici 28. maddesi gereği 08/06/2021 tarihi itibarıyla "yeni alınmış lisans" kapsamında değerlendirilemez.

Bu doğrultuda, Yönetmeliğin 17. maddesinin 2. fıkrasının lehe olan hali uygulanırken, davacının lisansının 2012 tarihinde alındığı ve lisansın alınmasını takip eden 5. yıla (2017) ilişkin yükümlülüğün yerine getirilmemesi nedeniyle iptal edildiği göz önünde bulundurulmalıdır.

Bu bağlamda, davacı şirket hakkında açılan soruşturma sonucunda, davacı şirketçe 2017 yılında piyasaya "7.236" ton beyaz ürün teslim edildiği tespit edildiğinden, Yönetmeliğin 17. maddesinin 2. fıkrasında yapılan değişiklikle getirilen ve davacının lehine olduğu anlaşılan "lisans alınmasını takip eden ikinci takvim yılında asgari 20.000 ton, üçüncü takvim yılında asgari 30.000 ton, dördüncü takvim yılında asgari 40.000 ton, beşinci takvim yılından itibaren ise yıllık asgari 60.000 ton beyaz ürün (benzin ve motorin) satışını gerçekleştirmesi zorunluluğu"na da aykırı olacak şekilde satış yapıldığı görülmektedir.

Ayrıca davacının yaptığı "7.236" ton beyaz ürün satışının, anılan maddenin devamında yer alan "Asgari satış yükümlüğünün %10 veya daha az sapma ile yerine getirilememesi durumunda ise lisans sona erdirilmeksizin izlemeye alınır ve bir sonraki takvim yılındaki asgari satış yükümlülüğünün yerine getirilmemesi durumunda ilgilinin lisansı sona erdirilir, yerine getirilmesi durumunda ise izleme kaldırılır." düzenlemesinin de uygulanmasına imkan tanımayacak şekilde kademeli satış yükümlülüğünün altında olduğu alaşılmaktadır.

Bu nedenle, davacı şirketçe, 2017 yılına ilişkin asgari 60.000 ton beyaz ürün satış yükümlülüğünün yerine getirilmediği ve bu yükümlülüğün yerine getirilmemesine ilişkin hukuken kabul edilebilir bir gerekçe de sunulamadığı açık olup, 08/06/2021 tarih ve 31505 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Yönetmelik ile Petrol Piyasası Lisans Yönetmeliği'nin 17. maddesinin ikinci fıkrasında yapılan ve davacı şirketin lehine olduğu anlaşılan değişiklikler davacı şirkete uygulandığında dahi gerekli satış koşulunun karşılanmadığı anlaşıldığından davacı şirketin dağıtıcı lisansının iptaline ilişkin .... tarih ve ... sayılı Kurul kararında hukuka aykırılık görülmemiştir.

Bu itibarla, temyize konu Daire kararının bireysel işlemin iptaline ilişkin kısmında hukuki isabet bulunmamaktadır." gerekçesiyle Dairemiz kararının redde ilişkin kısmının onanmasına, iptale ilişkin kısmının bozulmasına karar verildiği anlaşılmaktadır.

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 46. maddesinin birinci fıkrasında, Danıştay dava dairelerinin nihai kararlarının Danıştay'da temyiz edilebileceği; 2575 sayılı Danıştay Kanunu'nun 38. maddesinde, İdari Dava Daireleri Kurulunun, idari dava dairelerinden ilk derece mahkemesi olarak verilen kararları temyizen inceleyeceği; 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesinin dördüncü fıkrası ile 50. maddesinde, Danıştay dava dairelerine ısrar imkanı tanınmayıp, Danıştay İdari ve Vergi Dava Daireleri Kurulları kararlarına uyulmasının zorunlu olduğu kurala bağlanmıştır.

Aktarılan kanun hükümlerine göre, Danıştay dava dairelerince ilk derece mahkemesi olarak verilen kararların Danıştay İdari ve Vergi Dava Daireleri Kurullarınca bozulması halinde Danıştay dava dairelerine ısrar imkanı tanınmadığından, bozma kararına uyularak İdari Dava Daireleri Kurulu kararında belirtilen gerekçelerle, dağıtıcı lisansı sahibi davacı şirketin lisansının iptal edilmesine ilişkin .... tarih ve ... sayılı Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu kararı yönünden de davanın reddine karar verilmesi gerekmektedir.