Danıştay 13. Daire E.2025/39 K.2025/799

Gıda İthalat İhracat Ltd. Şti. VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Belediyesi VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU

... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ

Dava konusu istem: Osmangazi Belediyesi sınırları içinde kalan mahallelerde kullanılmış kıyafet, ayakkabı v.b. giysilerin Atık Yönetimi Yönetmeliğince üç yıl boyunca kaynağında ayrı toplanması, taşınması ve ayrıştırılması işi için 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 45. maddesi uyarınca açık teklif usulüyle 14/05/2024 tarihinde gerçekleştirilen ve davacı uhdesinde bırakılan ihalenin iptaline ilişkin ... tarih ve E... sayılı Osmangazi Belediye Başkanlığının işleminin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen kararda; idarelerce gerçekleştirilen ihalelerde mümkün olduğunca yüksek gelir elde edilmesinin kamunun yararına olduğundan bahisle muhammen bedelin aşılmış olduğu durumlarda dahi, daha yüksek bir gelirin mümkün olabileceğinin ita amirince anlaşılması ve kamu yararı dışında subjektif nedenlerle hareket edildiğinin davacı tarafından ortaya konulamaması halinde, takdir yetkisinin ihalenin iptal edilmesi yolunda kullanılmasının hukuka aykırı sayılamayacağı;

Bu durumda, belediye sınırları dahilindeki kullanılmış kıyafet, ayakkabı v.b. giysilerin üç yıl boyunca kaynağında ayrı toplanması, taşınması ve ayrıştırılması işi için yapılan ihale sonucuna göre işin kapsamı itibarıyla kumbara başına 1.225,00-TL olarak belirlenen tutarın düşük olduğu, idarenin ihale konusu işten daha yüksek bir gelir beklentisinin haklı ve makul nedenlere dayandığı, ita amiri tarafından takdir yetkisinin keyfi şekilde ve hukuka aykırı olarak kullanıldığına ve kamu yararı dışında subjektif nedenlerle hareket edildiğine ilişkin dava dosyasında bilgi ve belge bulunmadığı,

davacı tarafından da bu yönde somut bir bilgi ve belge de sunulamadığı görüldüğünden, ihalede açıklık ve rekabetin sağlanması ilkesi ile kamu yararı gözetilerek takdir yetkisi çerçevesinde ihalenin iptal edildiği anlaşıldığından, dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlem hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından, yeterli rekabet ortamının oluşmadığı gerekçesiyle idarece ihalenin iptal edilmesine ilişkin somut sebeplerin belirtilmediği, takdir yetkisinin keyfi kullanıldığı, ihale sırasında birden fazla katılımcının teklif verdiği ve tekrarlanan teklifler sonucunda ekonomik açıdan en avantajlı teklifi veren şirketin uhdesinde ihalenin bırakıldığı, bu durumda ihalede yeterli rekabetin oluşmadığından bahsedilemeyeceği, ihalenin iptaline ilişkin işlemin hukuka ve kamu yararına aykırı olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davalı idare tarafından, ilçe sınırlarında bulunan 400 adet kumbara için verilen bedelin piyasa koşulları, işin niteliği ve maliyet hesapları göz önüne alındığında kamu kaynaklarının etkin ve verimli kullanımı açısından yeterli görülmediği, ihale katılımcıları arasında rekabet ilkesine uygun olmayan ilişkilerin tespit edildiği, davacı şirket yetkilisi A.Ö.nün diğer katılımcı N.Ö.nün kardeşi olduğu, N.Ö.'nün yetkilisi olduğu ...

Geri Dönüşüm İthalat İhracat İnşaat Turizm Hayvancılık Sanayi ve Ticaret A.Ş.'nin 14/12/2023 tarihinde usule aykırı işlem yapması sebebiyle Karesi Belediyesi tarafından 1 yıl süreyle ihale yasaklısı ilan edildiği, ihalenin, kamu kaynaklarının verimli ve etkin kullanımı, ekonomik koşulların gerekliliklerine uygun olarak maliyetlerin optimize edilmesi ve kamu yararının azami düzeyde korunması amacıyla iptal edildiği, ihale komisyonu kararı üzerine idarenin gerekçesi belirtilerek verilmiş olan bütün teklifleri reddederek ihaleyi iptal etme yetkisinin olduğu,

tesis edilen işlemde hukuka ve mevzuata aykırılık bulunmadığı belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'ÜN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

ESAS YÖNÜNDEN

MADDİ OLAY

Osmangazi Belediye Encümeninin ... tarih ve ... sayılı kararı ile belediye sınırları içinde kalan mahallelerde kullanılmış kıyafet, ayakkabı v.b. giysilerin Atık Yönetimi Yönetmeliği'nce 3 yıl boyunca kaynağında ayrı toplanması, taşınması ve ayrıştırılması işi için 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 45. maddesi uyarınca açık teklif usulüyle ihale yapılmasına karar verilmiştir.

Tahmini aylık 150.000,00.TL+KDV muhammen bedelle 14/05/2024 tarihinde gerçekleştirilen ihaleye, davacı şirket ile birlikte ... Geri Dönüşüm San. Tic. Ltd. Şti. ve ... Sanayi Ticaret Ltd. Şti. olmak üzere 3 istekli katılmış olup, ihale 490.000,00 TL+KDV ile en yüksek teklifi veren davacı şirket üzerinde bırakılmıştır.

Osmangazi Belediyesi Başkanlığının ... tarihli ve E... sayılı işlemi ile, 2886 sayılı Kanun'un 31. maddesi uyarınca ihalede gerekli rekabet unsurunun sağlanmadığından bahisle ita amirince ihalenin iptal edildiği davacıya bildirilmiştir.

Bunun üzerine söz konusu işlemin iptal edilmesi istemiyle bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’nun "Kapsam" başlıklı 1. maddesinin birinci fıkrasında, genel bütçeye dahil dairelerle katma bütçeli idarelerin, özel idare ve belediyelerin alım, satım, hizmet, yapım, kira, trampa, mülkiyetin gayri ayni hak tesisi ve taşıma işlerinin bu Kanun'da yazılı hükümlere göre yürütüleceği.

"İlkeler" başlıklı 2. maddesinin birinci fıkrasında, bu Kanun'un yürütülmesinde, ihtiyaçların en iyi şekilde, uygun şartlarla ve zamanında karşılanması ve ihalede açıklık ve rekabetin sağlanmasının esas olduğu. "Uygun bedelin tespiti" başlıklı 28. maddesinin birinci fıkrasında, artırmalarda uygun bedel; tahmin edilen bedelden aşağı olmamak üzere teklif edilen bedellerin en yükseği olduğu.

"İhale kararlarının onayı veya iptal edilmesi" başlıklı 31. maddesinde ise, ihale komisyonları tarafından alınan ihale kararlarının, ita amirlerince karar tarihinden itibaren en geç 15 iş günü içinde onaylanacağı veya iptal edileceği, ita amirince karar iptal edilirse ihalenin hükümsüz sayılacağı kurala bağlanmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

2886 sayılı Kanun'un 31. maddesi ile, ita amirlerine 15 gün içinde ihaleyi onaylama ya da onaylamayarak iptal etme konusunda tanınan yetki, ihale işlemlerinin sadece mevzuata uygunluğunu denetlemeye yönelik olmayıp, aynı zamanda ihale konusu işin özelliklerini, benzer işlere ilişkin diğer ihalelerin sonuçlarını ve ihalede oluşan fiyatın piyasa şartlarına uygun olup olmadığını en iyi bilebilecek durumda bulunması nedeniyle ita amirinin yerindelik denetimi yaparak Hazine menfaatini koruması amacıyla düzenlenmiştir.

2886 sayılı Kanun'un 31. maddesi ile ita amirine ihale komisyonu kararlarını onaylama zorunluluğu getirilmemesi nedeniyle, anılan madde ile ita amirine tanınan yetkinin ihaleyi onaylamama yönünde kullanılması halinde, bu yetkinin kamu yararına uygun kullanıldığının ispatı bakımından, ita amirince hukuken kesin delil niteliği taşıyan belgelere dayanılması gibi bir zorunluluk bulunmamaktadır.

Ancak, idarenin onaylamama yetkisinin maddi gerçeğe uygun olması ve rekabetin gerçekleşmediğinin somut olarak ortaya konulması da gerekmektedir.

Bu itibarla, hem hukuka uygunluk hem de yerindelik denetimi yapan ita amiri tarafından bu konuda alınan idari kararın yargısal denetiminin de özellik arz edeceği açıktır. İhaleyi onaylamama işleminin idari davaya konu edilmesi halinde gerek davalı idarenin mahkemeye yaptığı açıklamalar ve sunduğu belgeler, gerekse mahkemece re'sen yapılacak araştırma sonucunda elde edilen bulgular, işlemde kamu yararına aykırılık bulunduğunu ortaya koyar nitelikte ise, idarece somut gerekçeler sunulmadan sadece gerekli rekabet unsurunun sağlanmadığından bahisle ihaleyi onaylamama işleminin yargı yerince iptal edilmesini gerektirecektir.

İdare, 2886 sayılı Kanun'da yer alan ihalede açıklık, rekabetin sağlanması ve kamu kaynaklarının etkin ve verimli kullanılması ilkelerine göre ihaleyi gerçekleştirmek zorundadır. Yeterli rekabetin sağlanamaması halinde ihalenin ana amacının gerçekleşemeyeceği ve dolayısıyla ihaleden beklenen faydanın sağlanamayacağı açıktır.

İhale konusu işin yüksek bir bedelle verilmesi kamunun yararına olacağından, muhammen bedelin aşılmış olduğu durumlarda dahi, işin daha yüksek bir fiyata gerçekleştirilebileceğinin ita amirince anlaşılması ve kamu yararı dışında subjektif nedenlerle hareket edildiğinin davacı tarafından ortaya konulamaması durumunda takdir yetkisinin ihalenin onaylanmaması yolunda kullanılmasının hukuka aykırı sayılamayacağı açıktır.

Uyuşmazlığa konu olayda da, davalı idarece "yeterli rekabet oluşmadığı" gerekçesiyle ihalenin iptaline karar verilmiş ise de, 5 firma tarafından ihale dokümanının alındığı, ihaleye 3 isteklinin teklif verdiği, idare tarafından dava konusu ihalede KDV hariç aylık 150.000,00-TL muhammen bedelin belirlendiği, davacının muhammen bedelin üzerinde KDV hariç aylık 490.000,00-TL fiyat teklifinde bulunduğu,

davacı ile birlikte ihaleye katılım sağlayan diğer iki isteklinin bu teklife yakın bedel teklifinde bulundukları ve üçüncü turun sonunda çekildikleri, bu nedenle ihalenin 490.000,00 TL+KDV ile en yüksek teklifi veren davacı şirket üzerinde bırakıldığı, dolayısıyla ihalede yeterli rekabetin oluşmadığından bahsedilemeyeceği, idarece daha sonra ilçe sınırlarında 400 adet kumbara için verilen bedel sonucu kumbara başına düşen 1.225,00-TL bedelin güncel koşullarda yetersiz bulunarak, kamu yararının korunması amacıyla tekrar kıymet takdiri yapılarak muhammen bedelin 220.000,00-TL+KDV olarak belirlendiği anlaşılmıştır.

Öte yandan, yeniden ihaleye çıkılması için yapılan fiyat araştırması sonucunda uyuşmazlık konusu ihalede belirlenen muhammen bedele göre daha yüksek muhammen bedel belirlenmiş ise de, ihalenin askıda kalarak yapılmadığı, kaldı ki, davacının teklif ettiği bedelin söz konusu muhammen bedelin de üzerinde olduğu, ayrıca iptal edilen ihalenin bedelinin piyasa koşullarının altında olduğunun idarece açıkça ortaya konulamadığı dikkate alındığında, ihalenin iptalini gerektirecek hukuken geçerli, somut verilere dayalı bir neden ortaya konulmaksızın ihalenin onaylanmaması suretiyle iptaline ilişkin dava konusu işlemde hukuka uygunluk görülmemiştir.

Bu itibarla davanın reddi yolundaki İdare Mahkemesi kararında ise hukuki isabet bulunmamaktadır.