Danıştay 13. Daire E.2025/552 K.2025/1471

Dava konusu istem: Denizli ili, Çivril ilçesi, ... Mahallesi, ... Sokak, No:... adresinde bulunan kahvehane ve No:... adresinde bulunan büfenin 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 45. maddesi uyarınca açık teklif usulü ile iki yıl süreyle kiralanmasına ilişkin 16/10/2024 tarihinde yapılan ihale uhdesinde kalan davacı tarafından, ihalenin ita amirince onaylanmamak suretiyle iptal edilmesine ilişkin Çivril Belediye Başkanlığının (... tarih ve ... sayılı işlem ile bildirilen)... tarih ve ... sayılı işleminin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen kararda; davalı idarece ihalesi yapılan kahvehane ve büfenin ihaleden önceki süreçte de davacı tarafından işletildiği, ihalenin en yüksek teklifi veren davacıya encümen kararıyla kiralanmasına karar verildikten sonra mahalle muhtarının şikayet dilekçesi üzerine yapılan denetimde gıda tüketiminin olduğu bir iş yerinde olması gereken temizlik ve hijyen koşullarına uyulmadığı ve genel bir tertibin bulunmadığı görüldüğünden ve kamu yararı ve hizmet gerekleri gözetilerek takdir yetkisi kapsamında ihalenin ita amiri olan belediye başkanı tarafından onaylanmadığı anlaşıldığından, dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlem hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından, mahalle muhtarıyla aralarında şahsi husumet bulunduğundan muhtarın asılsız şikayette bulunduğu, daha önce İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğünce 6 kez hijyen açısından kontrol edilen işletmenin hijyen şartlarına uygun olduğunun tutanak altına alındığı, anılan tutanakların istenilerek uyuşmazlıkta değerlendirilmesi istenilmesine rağmen Mahkeme tarafından uyuşmazlığa etkisi olacak istemin dikkate alınmadığı, denetim gününde ilçede pazarın kurulduğu ve ihtiyaçların karşılanması için pazarın olduğu günde işletmenin kapalı olduğu, dava devam ederken 12/12/2024 tarihinde İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü tarafından gerçekleştirilen rutin denetimde işletmenin asgari, teknik ve hijyenik şartları taşıdığının tespit edildiği ve işletme ruhsatının bulunduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davalı idare tarafından savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NIN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Denizli ili, Çivril ilçesi, ... Mahallesi, ..

Sokak, No:... adresinde bulunan kahvehane ve No:3A adresinde bulunan büfenin dava dışı A.A.'ya kiralandığı, Çivril Belediyesi Encümeninin ... tarih ve ... sayılı kararıyla aynı şartlar ile davacı adına kira devrinin yapıldığı, 07/03/2024 tarihinde kira sözleşmesinin süresi biteceğinden davalı idare tarafından mekanların 2886 sayılı Kanun'un 45. maddesi uyarınca iki yıl süreyle kiralanmasına ilişkin 16/10/2024 tarihinde ihaleye çıkıldığı ve ihalenin davacının uhdesinde kaldığı,

davalı idareye sunulan 24/10/2024 tarihli şikayet dilekçesi ile davacı tarafından mekanların temizlik ve hijyene uygun olarak işletilmediği ve amacına uygun olarak kullanılmadığının belirtilmesi üzerine aynı gün yapılan denetim sonucunda, mekanların temizlik ve hijyene uygun olarak işletilmediği ve genel bir tertibin bulunmadığının anlaşıldığı gerekçesiyle ita amiri tarafından ihalenin onaylanmayarak iptal edilmesi üzerine bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun "Yasak fiil ve davranışlar" başlıklı 83. maddesinde, "İhale işlemlerinin hazırlanması, yürütülmesi ve sonuçlandırılması sırasında; ...

c) İhale işlemlerinde sahte belge veya sahte teminat kullanmak veya kullanmaya teşebbüs etmek, taahhüdünü kötü niyetle yerine getirmemek, taahhüdünü yerine getirirken idareye zarar verecek işler yapmak veya işin yapılması veya teslimi sırasında hileli malzeme, araç veya usuller kullanmak yasaktır.".

"İdarelerce ihalelere katılmaktan geçici yasaklama" başlıklı 84. maddesinin birinci fıkrasında, "83 üncü maddede belirtilen fiil veya davranışlarda bulundukları anlaşılanlar, bu fiil ve davranışlar ihale safhasında vaki olmuşsa idarelerce o ihaleye iştirak ettirilmeyecekleri gibi fiil veya davranışlarının özelliğine göre ihaleyi yapan bakanlık veya ilgili bakanlık tarafından, haklarında bir yıla kadar bütün ihalelere katılmaktan yasaklama kararı verilir.

Kararı veren idareler, bu kararı, Resmi Gazete'de ilan ettirirler. Bu kararlar ilgililerin müteahhitlik siciline de işlenir.

İhalelere katılmaktan yasaklananlar, yasaklı oldukları süre içinde diğer idarelerce yapılacak ihalelere de müteahhit veya müşteri sıfatıyla katılamazlar."; üçüncü fıkrasında, "Üzerine ihale yapıldığı halde usulüne göre sözleşme yapmayan istekliler ile sözleşme yapıldıktan sonra taahhüdünden vazgeçen ve mücbir sebepler dışında taahhüdünü sözleşme ve şartname hükümlerine uygun olarak yerine getirmeyen müteahhit veya müşteriler hakkında da, ihaleyi yapan bakanlık veya ilgili bakanlık tarafından,

bir yıla kadar ihalelere katılmaktan yasaklama kararı verilir ve bu kararlar Resmi Gazete'de ilan ettirildiği gibi ilgililerin müteahhitlik sicillerine işlenir." kurallarına yer verilmiştir.

Davalı idare ve davacı arasında ihaleye konu kahvehane ve büfenin kiralanmasına ilişkin 18/10/2022 tarihinde imzalanan Kira Sözleşmesinin 2. maddesinde, kiracının kendi bölgesinin temizliğinden sorumlu olacağı; 14. maddesinde, kiracının insan ve çevre sağlığına zarar verecek işler yapamayacağı, yapılması durumda idarenin tek taraflı sözleşmeyi feshetme hakkının bulunduğu; 15. maddesinde ise, sözleşmede hüküm bulunmayan hallerde Şartname ve 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu hükümlerinin uygulanacağı kurala bağlanmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Aktarılan kurallardan; kiracının işletmesinde temizliğe ve çevre sağlığına zarar verecek işler yapmayacağı, yapması durumunda idarenin tek taraflı olarak sözleşmeyi feshetme hakkının bulunduğu, 2886 sayılı Kanun'a göre taahhüdünü yerine getirirken kötü niyetli olarak taahhüdünü yerine getirmemesi gerektiği aksi durumda Kanun'un 84. maddesi uyarınca ihalelere katılmaktan yasaklanabileceği anlaşılmaktadır.

Dosyanın incelenmesinden, davalı idare tarafından, kendisine ait kahvehane ve büfenin kiralanmasına ilişkin sözleşmenin süresinin biteceğinden bahisle 2886 sayılı Kanun'un 45. maddesi uyarınca açık teklif usulüyle iki yıl süreyle kiralanmasına ilişkin 16/10/2024 tarihinde ihaleye çıkıldığı ve ihalenin halihazırda kiracı olarak mekanları işleten davacı uhdesinde kaldığı, 24/10/2024 tarihinde idareye sunulan şikayet dilekçesinde, kahvehaneyi işleten davacının temizlik ve hijyene dikkat etmediği,

kahvehaneyi amacı dışında kullandığı ifadelerine yer verilmesi üzerine idare tarafından yapılan 24/10/2024 tarihli denetimde, kahvehanenin temizlik ve hijyen koşullarına uygun işletilmediği ve genel bir tertibin bulunmadığının tutanağa bağlandığı, bu durum üzerine de ita amiri tarafından ihalenin onaylanmayıp iptal edildiği görülmüştür.

24/10/2024 tarihli denetim tutanağı ve denetim yerinde çekilen fotoğraflarda tespit edilen "kahvehanenin içerisinde üç tekerlikli çocuk bisikletleri, yürüteç, bebek arabası, turşu bidonları, çuvallar, testere motoru, karton kutular, sulama hortumu, cam sineklikler, plastik kasalar, pis vaziyetteki çöp kovası, yerde birkaç çöp parçası, dağınık vaziyette duran sandalyeler, sandalyelerin üzerinde dağınık ve kirli vaziyette bulunan eşyalar, masanın üzerinde boş su pet şişeleri, buzdolabının arkasına saklanmış halde üzerinde sönmüş nargile közüyle birlikte duran nargilenin olduğunun ve buzdolabının içerisinde plastik poşetlerin,

çay tabaklarının ve tavanın koyulduğunun görüldüğü, lavaboların ve tuvaletin genel hijyen koşullarına uygun olmadığının ve bakımsız olduğunun açıkça anlaşılabildiği" fiil ve halin, idareyle daha önce akdettiği Kira Sözleşmesine aykırılık oluşturduğu, anılan aykırılıklar neticesinde Sözleşme gereğince idarenin sözleşmeyi feshetme hakkının bulunduğu; ayrıca fesih işleminden sonra idare tarafından yaptırım olarak, 2886 sayılı Kanun'un 83. ve 84. maddeleri uyarınca davacının ihalelere katılmaktan yasaklanmasına karar verilebileceği anlaşılmaktadır.

Davacının tespit edilen aykırılıklarının yeni yapılan ihaleye ilişkin olmadığı, devraldığı Sözleşme döneminde gerçekleşen aykırılıklara ilişkin olarak ayrıca işlem tesis edilebileceği görüldüğünden, ita amiri tarafından; 16/10/2024 tarihli ihale uhdesinde kalan davacı ile ihaleye ilişkin sözleşme imzalamadan eski Sözleşmede yer alan "temizlik ve hijyene dikkat edilmemesi, işletmenin genel bir tertibinin bulunmaması" düzenlemelerine aykırılık sebebiyle ihalenin iptal edilmesinde hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Bu itibarla, davanın reddi yolundaki İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.