Danıştay 13. Daire E.2025/748 K.2025/1733

Dava konusu istem: Diyarbakır İl Sağlık Müdürlüğünce 20/02/2024 tarihinde açık ihale usulüyle gerçekleştirilen ... ihale kayıt numaralı "Müdürlüğümüze Bağlı Sağlık Tesislerine Ait 20 Ay Süreli 10 Kısım Sonuç Karşılığı Laboratuvar (Biyokimya) Hizmet Alımı İşi" ihalesinin "8. Yasadışı ve Kötüye Kullanılan İlaç Madde Analizi Testleri" kısmına ilişkin 22/07/2024 tarihinde sözleşme imzalanmasına dair işlemin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen kararda; davacı şirketin uyuşmazlığa konu ihalenin "8. Yasadışı ve Kötüye Kullanılan İlaç Madde Analizi Testleri" kısmına teklif verdiği, ... tarih ve ... sayılı ihale komisyonu kararıyla davacının teklifinin değerlendirme dışı bırakılmasına, ihalenin ... Tıbbi Malzemeleri Sanayi ve Ticaret Ltd.

Şti.'nin (...) üzerinde bırakılmasına karar verildiği, bunun üzerine davacı şirket tarafından yapılan itirazen şikayet başvurusu neticesinde ... tarih ve ... sayılı Kamu İhale Kurulu (Kurul) kararıyla, "(...) başvuru sahibi isteklinin uyuşmazlığa konu ettiği hususların sadece demonstrasyon işleminin yapılmasıyla anlaşılabileceği dikkate alındığında idare tarafından ihalenin yapılacak demonstrasyon işlemlerine göre neticelendirmesi gerektiği" gerekçesiyle düzeltici işlem belirlenmesine karar verildiği, anılan Kurul kararının uygulanması amacıyla 08/07/2024 tarihinde demonstrasyon işlemi yapıldığı,

bu işlem sonucunda ihalenin ... üzerinde bırakılmasına ilişkin ihale komisyonu kararında değişiklik yapılmayarak ...'in sözleşme imzalamaya davet edildiği, bunun üzerine mezkur şirketin sözleşmeye davet edilmesine ilişkin işlemin ve ihale sonucunun davacı şirkete bildirilmesine ilişkin ...4 tarih ve E-... sayılı Diyarbakır İl Sağlık Müdürlüğü işleminin iptali istemiyle açılan davada , ...

İdare Mahkemesinin... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla, ''dava dilekçesinin ihaleyi yapan davalı Diyarbakır Valiliğine (Diyarbakır İl Sağlık Müdürlüğüne) tevdiine'' karar verildiği, ... tarih ve ... sayılı Diyarbakır Valiliği İl Sağlık Müdürlüğü yazısı ile "(...) demonstrasyon sonucunun uygun olmadığı ile ilgili Müdürlüğümüze herhangi bir müracaat bulunmadığından 8. Kısım Yasadışı ve Kötüye Kullanılan İlaç Madde Analizi Testleri kısmına ait ...

Tıbbi Malzemeler Sanayi Ticaret Limited Şirketi unvanlı istekli ile 22/07/2024 tarihinde sözleşme imzalandığı" hususunun davacıya bildirildiği, bunun üzerine ihaleyi yapan idare ile dava dışı ... arasında sözleşme imzalanmasına ilişkin 22/07/2024 tarihli işlemin iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı;

Dava konusu işleme karşı işbu davanın açılmasından önce 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu'nun 54 ve 55. maddeleri ile İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Tebliğ uyarınca Kamu İhale Kurumuna itirazen şikayet başvurusunda bulunulması gerekmekte ise de, somut uyuşmazlıkta sözleşmenin imzalandığı görüldüğünden mercine tevdi kararı verilmeksizin işin esasının incelenmesi gerektiği, kaldı ki davacı tarafından işbu dava açılmadan önce şikayet başvurusunun reddine ilişkin...tarih ve ... sayılı Diyarbakır İl Sağlık Müdürlüğü işlemine yönelik yapılan itirazen şikayet başvurusunun ... tarih ve .../... toplantı sayılı Kurul kararıyla reddedildiği;

İşin esası incelendiğinde, ihalenin 8. kısmının demonstrasyon yaptırılarak sonuçlandırılması ve bu aşamadan sonraki işlemlerin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi yönündeki ... tarih ve... sayılı Kurul kararının uygulanması kapsamında davalı idarece ihalede teklif edilen ürünlere ilişkin demonstrasyon işlemi yapıldığı, ... tarafından teklif edilen ürünlerin Teknik Şartname'ye uygun olduğunun tespit edildiği,yapılan demonstrasyonda ihalede teklif edilen kitin (...) cihaza tanıtıldığında cut-off değerlerinin Sağlık Bakanlığının belirlemiş olduğu değerlerde olduğunun belirlendiği,

söz konusu değerlendirmenin tutanak altına alındığı ve uzman üç üye tarafından da imzalandığı dikkate alındığında, demonstrasyon sonucuna istinaden ihaleyi yapan idare ile dava dışı ... arasında sözleşme imzalanmasına ilişkin 22/7/2024 tarihli işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlem hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından, demonstrasyon işleminin ... tarafından sunulan orijinalinden farklı ve yanıltıcı bilgi içerir kataloglara itibar edilerek hatalı gerçekleştirildiği, bilimsellikten uzak olduğu, uygun teknikle gerçekleştirilmediği yönündeki iddialarının incelenmediği, eksik inceleme neticesinde oluşturulan demonstrasyon tutanağı esas alınarak karar verildiği, ... tarih ve... sayılı Kurul kararında ... ile usule aykırı şekilde sözleşme imzalandığının tespit edildiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davalı idare tarafından, davanın reddi yolundaki kararın usul ve yasaya uygun olduğu, bozulmasını gerektirecek herhangi bir husus bulunmadığı belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ...'IN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile İdare Mahkemesi kararının gerekçeli olarak onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Diyarbakır İl Sağlık Müdürlüğünce ... tarihinde açık ihale usulüyle ... ihale kayıt numaralı "Müdürlüğümüze Bağlı Sağlık Tesislerine Ait 20 Ay Süreli 10 Kısım Sonuç Karşılığı Laboratuvar (Biyokimya) Hizmet Alımı İşi" ihalesi gerçekleştirilmiş, anılan ihalenin "8. Yasadışı ve Kötüye Kullanılan İlaç Madde Analizi Testleri" kısmına toplam 3 teklif sunulmuştur.

... tarih ve ... sayılı ihale komisyonu kararı ile, ... Tıbbi Malzemeler Sanayi Ticaret Ltd. Şti. (...) ekonomik açıdan en avantajlı birinci teklif olarak belirlenmiş, davacı şirket ile diğer isteklinin teklifi yaklaşık maliyetin üzerinde olduğundan bahisle değerlendirme dışı bırakılmıştır.

Davacı şirket tarafından söz konusu ihalenin anılan kısmına yönelik yapılan şikayet başvurusunun, idarenin 19/03/2024 tarihli işlemi ile reddi üzerine, Kamu İhale Kurumuna (Kurum) itirazen şikayet başvurusunda bulunulmuş, ... tarih ve ... sayılı Kamu İhale Kurulu (Kurul) kararıyla, "ihalenin 8. kısmının demonstrasyon yaptırılarak sonuçlandırılması ve bu aşamadan sonraki işlemlerin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerektiği" yönünde düzeltici işlem belirlenmesine karar verilmiştir.

... tarih ve... sayılı Kurul kararının uygulanması amacıyla 08/07/2024 tarihinde demonstrasyon yapılmış,... tarih ve ... sayılı Diyarbakır Valiliği İl Sağlık Müdürlüğü işlemiyle, demonstrasyon sonucunda ... tarafından teklif edilen cihazın uygun görüldüğü, ... tarih ve ... sayılı ihale komisyonu kararında değişiklik gerektirecek herhangi bir sonuç ortaya çıkmadığından yeni bir komisyon kararı alınmadığı, ihalenin anılan kısmıyla ilgili olarak ...'in sözleşme imzalamaya davet edildiği davacı şirkete bildirilmiştir.

Davacı tarafından ... tarih ve ... sayılı Diyarbakır Valiliği İl Sağlık Müdürlüğü işleminin iptali istemiyle açılan davada, ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:... K:... sayılı kararıyla, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu'nda öngörülen zorunlu idari başvuru yolları tüketilmeden açılan davada idari merci tecavüzü bulunduğu gerekçesiyle dosyanın Diyarbakır Valiliği İl Sağlık Müdürlüğüne tevdiine karar verilmiş,...tarih ve ... sayılı Diyarbakır Valiliği İl Sağlık Müdürlüğü işlemiyle, demonstrasyon sonucunun uygun olmadığına dair idarelerine herhangi bir müracaat yapılmadığından ihalenin "8. Yasadışı ve Kötüye Kullanılan İlaç Madde Analizi Testleri" kısmına ilişkin ... ile 22/07/2024 tarihinde sözleşme imzalandığı belirtilerek şikayetin reddine karar verilmiştir.

Bunun üzerine, 22/07/2024 tarihinde sözleşme imzalanmasına ilişkin işlemin iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.

Öte yandan, davacı tarafından şikayet başvurusunun idarenin ... tarih ve ... sayılı yazısı ile reddi üzerine, 22/10/2024 tarihinde Kurum kayıtlarına alınan 21/10/2024 tarihli dilekçe ile itirazen şikayet başvurusunda bulunulmuş, ... tarih ve ... sayılı Kurul kararıyla itirazen şikayet başvurusunun reddine karar verilmiştir.

Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) üzerinden yapılan incelenmeden, itirazen şikayet başvurusunun reddine ilişkin ... tarih ve ... sayılı Kurul kararının iptali istemiyle ... İdare Mahkemesinin E:... sayılı dosyasına kayıtlı davanın açıldığı, anılan Mahkemenin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla, dava dilekçesinin 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 3. maddesine uygun olarak düzenlenmediği anlaşıldığından dava dilekçesinin reddine karar verildiği, bu karar üzerine yenilenen dava dilekçesiyle ... İdare Mahkemesinin E:... sayılı dosyasına kayıtlı davanın açıldığı ve davanın derdest olduğu görülmüştür.

İLGİLİ MEVZUAT

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "Dilekçeler üzerine ilk inceleme" başlıklı 14. maddesinde, açılan davada idari merci tecavüzü bulunup bulunmadığının inceleneceği; "İlk inceleme üzerine verilecek karar" başlıklı 15. maddesinin birinci fıkrasının (e) bendinde, idari merci tecavüzü bulunması halinde dava dilekçesinin görevli idare merciine tevdiine karar verileceği kurala bağlanmıştır.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu'nun "Kamu İhale Kurumu" başlıklı 53. maddesinin (b) bendinin (1) numaralı alt bendinde, ihalenin başlangıcından sözleşmenin imzalanmasına kadar olan süre içerisinde idarece yapılan işlemlerin 4734 sayılı Kanun ve ilgili mevzuat hükümlerine uygun olmadığına ilişkin şikayetleri inceleyerek sonuçlandırmanın Kamu İhale Kurumunun görev ve yetkileri arasında bulunduğu.

"İhalelere yönelik başvurular" başlıklı 54. maddesinde, ihale sürecindeki hukuka aykırı işlem veya eylemler nedeniyle bir hak kaybına veya zarara uğradığını veya zarara uğramasının muhtemel olduğunu iddia eden aday veya istekli ile istekli olabileceklerin, 4734 sayılı Kanun'da belirtilen şekil ve usul kurallarına uygun olmak şartıyla şikayet ve itirazen şikayet başvurusunda bulunabilecekleri, şikayet ve itirazen şikayet başvurularının, dava açılmadan önce tüketilmesi zorunlu idari başvuru yolları olduğu.

"İdareye şikayet başvurusu" başlıklı 55. maddesinde, şikayet başvurusunun, ihale sürecindeki işlem veya eylemlerin hukuka aykırılığı iddiasıyla, bu işlem veya eylemlerin farkına varıldığı veya farkına varılmış olması gereken tarihi izleyen günden itibaren 21. maddenin (b) ve (c) bentlerine göre yapılan ihalelerde beş gün, diğer hallerde ise on gün içinde ve sözleşmenin imzalanmasından önce, ihaleyi yapan idareye yapılacağı.

"Kuruma itirazen şikayet başvurusu" 56. maddesinde, idareye şikayet başvurusunda bulunan veya idarece alınan kararı uygun bulmayan aday, istekli veya istekli olabilecekler tarafından 55. maddenin dördüncü fıkrasında belirtilen hallerde ve sürede, sözleşme imzalanmadan önce itirazen şikayet başvurusunda bulunulabileceği.

"Yargısal inceleme" başlıklı 57. maddesinde, şikayetler ile ilgili Kurum tarafından verilen nihai kararların Türkiye Cumhuriyeti mahkemelerinde dava konusu edilebileceği kuralları yer almıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Aktarılan kurallardan, ihalenin başlangıcından sözleşmenin imzalanmasına kadar olan süre içerisinde ihale makamı tarafından yapılan işlemlere karşı, istekli veya istekli olabilecekler tarafından doğrudan dava açılamayacağı, bu işlemlere karşı anılan Kanun hükümlerinde öngörülen usullere göre ihaleyi yapan idareye yapılacak şikayet başvurusundan sonra, Kamu İhale Kurumuna yapılacak itirazen şikayet başvurusu üzerine Kurul tarafından verilen kararlara karşı dava açılabilmesinin mümkün olduğu anlaşılmaktadır.

Dosyanın incelenmesinden, davacı tarafından, anılan ihalenin "8.

Yasadışı ve Kötüye Kullanılan İlaç Madde Analizi Testleri" kısmına ilişkin 22/07/2024 tarihinde sözleşme imzalanmasına dair işlemin iptali istemiyle açılan işbu davada idari merci tecavüzü bulunduğundan, davanın esasının incelenmesi mümkün olmamakla birlikte; davacı tarafından aynı zamanda bu konuya ilişkin olarak itirazen şikayet başvurusunun da yapıldığı, itirazen şikayet başvurusunun Kurul tarafından incelenerek reddedildiği ve bu karara karşı ...

İdare Mahkemesinin E:... sayılı dosyasına kayıtlı davanın açıldığı anlaşıldığından, itirazen şikayet yoluna başvurulan konuyla aynı olan işbu davada davanın incelenmeksizin reddine karar verilmesi gerekirken davanın esastan reddi yolunda verilen temyize konu İdare Mahkemesi kararında sonucu itibarıyla hukuki isabetsizlik bulunmamaktadır.