Danıştay 2. Daire E.2017/4462 K.2022/2216

Davacının iddiaları

399 sayılı KHK’ye tabi personelin sicil ve başarı değerlendirmelerinin, 399 sayılı KHK ve Kamu İktisadi Teşebbüsleri Sözleşmeli Personel Sicil ve Başarı Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik hükümlerine göre yapılacağı, iptali istenilen yazı/işlem ile anılan mevzuatta yer almayan düzenlemeler yapıldığı, bu durumun normlar hiyerarşisine aykırı olduğu; idari işlemlerin normlar hiyerarşisine göre üst hukuk normlarına uygun biçimde tesis edilmesi gerektiği, yasanın bir hakkın kullanılması için engel hal olarak görmediği bir hususun daha alt seviyede tesis edilmiş olan bir idari işlemle engel hal sayılmasında hukuka uygunluk bulunmadığı,

“Performans”ın çalışma hayatı içerisinde soyut bir kavram olduğu, ilgili düzenlemelerde kişinin performansının neye göre ve nasıl ölçüleceğine dair genel bir kıstas bulunmadığı, bu haliyle, idarelerin subjektif uygulamalarla, çalışanların başarı ücreti ile ilgili farklı uygulamalar tesis edeceği ileri sürülmektedir.

DAVALININ SAVUNMASI

Performans Yönetim Sistemi (PYS)'nin amacının, personelin bireysel performansının ölçülerek işgücü verimliliğinin arttırılması ve daha adil bir ücret sistemi kurulması olduğu, ölçümleme sonucu elde edilen PYS verilerine istinaden performans ücreti ödenmesi yapılmasının yanı sıra söz konusu verilerin Şirketin stratejik planlarının oluşturulmasında, kurumsal hedeflerin belirlenmesinde, kurumsal eğitim planlaması, personelin kariyer planlaması, ödüllendirilmesi, personel hareketleri ve norm çalışmalarında kullanıldığı.

399 sayılı KHK eki II sayılı cetvele tabi sözleşmeli personelin sicil ve başarı değerlemesi raporu doldurulurken, Kamu İktisadi Teşebbüsleri Sözleşmeli Personel Sicil ve Başarı Değerlemesi Hakkında Yönetmelik'in ekinde yer alan Sözleşmeli Personel Sicil ve Başarı Değerlemesi Raporu'nun “sicil ve başarı değerlemesinde esas alınan hususlar” bölümünün “çalışkanlığı, kabiliyeti, verimi” konulu 3. kısmında yer alan değerlendirme kriterinde performans puanının esas alınacağı.

Sicil ve Başarı Değerleme yönteminde değerlendirme kriterlerinin özüne hiçbir şekilde dokunulmadığı, sadece rapor doldurulurken, subjektif verilere ve gözleme dayalı olduğundan zaman içerisinde etkinliğini yitirerek çalışan ve çalışmayan personeli ayırt etme özelliğini kaybettiğinden daha objektif olunabilmesini teminen sayısal verilere dayalı PYS verilerinden faydalanılmasının amaçlandığı, Sicil ve Başarı Değerlemesi raporunun 3. maddesinde yer alan “çalışkanlığı, kabiliyeti ve verimliliği” değerlendirmesinin PYS verileri ile somut, ölçülebilir ve belgelendirilebilir hale getirilmesinin sağlandığı;

ilgili düzenlemelerde kişinin performansının neye göre ve nasıl ölçüleceğinin Performans Yönetim Sistemine İlişkin Usul ve Esaslar'ın "Değerlendirme Usulü" başlıklı 7. maddesinde açıkça belirtildiği, düzenlemenin hukuka ve üst hukuk normlarına uygun olduğu savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Dava konusu edilen düzenlemelerde, hukuka ve üst hukuk normlarına aykırılık bulunmadığından davanın reddi gerektiği düşünülmektedir.

DANIŞTAY SAVCISI : ...

DÜŞÜNCESİ

Davacı Sendika tarafından, Posta ve Telgraf Teşkilatı Anonim Şirketi ... Daire Başkanlığı'nın ... günlü, ... sayılı, 399 Sayılı KHK'ya tabi Sözleşmeli Personelin 2017 yılı Sicil ve Başarı Değerlemesi Raporları konulu yazısının 11. maddesinde geçen "performansının" ibaresi ile "verimi düşük personel için" ibaresinin ve 12. maddesinin iptali istenilmektedir.

399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 27. maddesinde yer alan.

"Sözleşmeli personelden sicil ve başarı değerlemesi sonucunda sicil ve başarıları (A) düzeyinde olanlara temel ücretlerinin % 8'i, (B) düzeyinde olanlara % 4'ü, (C) düzeyinde olanlara %2'si oranında hesaplanacak miktarda ve 43 üncü maddedeki esaslara göre başarı ücreti ödenir." hükmü ile Kamu İktisadi Teşebbüsleri Sözleşmeli Personel Sicil ve Başarı Değerlemesi Hakkında Yönetmelik hükümlerine dayanılarak Performans Yönetim Sisteminin hazırlandığı,

bu sistemin birinci aşamasının 09/05/2013 tarihli ve 6475 sayılı Posta Hizmetleri Kanununa tabi idari hizmet sözleşmeli dağıtıcı, gişe ve büro görevlisi personel ile 399 sayılı KHK eki II sayılı cetvele tabi sözleşmeli statüde istihdam edilen dağıtıcı ve gişede görev yapan memur personeli kapsadığı, ikinci aşamasınında uygulamanın tüm şirket çalışanlarını kapsayacak şekilde ve kurumsal düzeyde hedeflenerek performans ücreti ödemesinin yalnızca idari hizmet sözleşmeli personele yapılabileceğinin kurala bağlandığı anlaşılmaktadır.

Dava konusu yapılan 399 sayılı KHK'ye tabi personelin 2017 yılı sicil ve başarı değerlemesi raporlarının doldurulması konulu ... günlü ve .. sayılı yazının 11.maddesinde.

"Sicil amirleri tarafından Sicil ve Başarı Değerlemesi Raporları düzenlenirken personelin performansının, yıl içindeki tutum ve davranışlarının, bulunduğu görevdeki bilgi ve başarı düzeylerinin dikkate alınması, verimi düşük personel için değerlendirme dönemi içinde gerekli belgelerin düzenlenmesi gerekmektedir......" düzenlemesi yer almakta, aynı yazının 12.maddesinde ise.

"Performans Yönetim Sistemi (PYS) kapsamında 399/II sayılı cetvele tabi görev yapan dağıtıcı ve gişe memuru personelin 2017 yılına ait Sicil ve Başarı Değerlemesi Raporları doldurulurken Performans Yönetim Sistemi (PYS) puanları dikkate alınacağından, PTT A.Ş. Performans Yönetim Sistemine İlişkin Usul ve Esasların " Değerlendirme Usulü" başlıklı 7 nci maddesinin 2.fıkrasının (a) ve (b) bentleri dikkate alınarak doldurulması gerekmektedir." kuralı yer almıştır.

PTT A.Ş. Performans Yönetim Sistemine İlişkin Usul ve Esasların " Değerlendirme Usulü" başlıklı 7 nci maddesinin 2.fıkrasında. 399 sayılı KHK eki II sayılı cetvele tabi sözleşmeli personelin sicil ve başarı değerlemesi raporu doldurulurken.

Kamu İktisadi Teşebbüsleri Sözleşmeli Personel Sicil ve Başarı Değerlemesi Hakkında Yönetmelik ekinde yer alan Sözleşmeli Personel Sicil ve Başarı Değerlemesi Raporu'nun " sicil ve başarı değerlemesinde esas alınan hususlar" bölümünün " çalışkanlığı, kabiliyeti, verimi " konulu 3.kısmında yer alan değerlendirme kriterinde performans puanının esas alınması gerektiği, sicil amirleri tarafından, sözleşmeli personel sicil ve başarı değerlemesi raporunun diğer kısımları doldurulurken de personelin performans değerlendirme puanı ile tutarlı olmasına dikkat edilmesi gerektiği belirtilmektedir.

Anılan düzenlemelerin birlikte değerlendirilmesinden, sicil amirlerince düzenlenen sicil ve başarı değerlendirme raporlarında öngörülen değerleme notlarının çalışan personelle, çalışmayan veya işini aksatan personel arasındaki farkların bir göstergesi olması, bu raporların önyargılardan uzak, tarafsız, objektif ve doğru bir şekilde doldurulması gerektiğinin anlaşıldığı ve buna göre davaya konu yazının iptali istenilen maddelerinin;

amir durumunda olan personele 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile Kamu İktisadi Teşebbüsleri Sözleşmeli Personel Sicil ve Başarı Değerlemesi Hakkında Yönetmelik hükümleri uyarınca görev ve sorumluluklarını hatırlatan, çalışan personelin çıkarını korumaya yönelik, teşkilatta uygulama birliğinin sağlanması için aksaklık ve hataların olmaması amacıyla hazırlandığı ve üst hukuk normlarıyla çelişmediği sonucuna ulaşıldığından hukuka aykırılık görülmemiştir.

Açıklanan nedenle davanın reddine karar verilmesinin uygun olacağı düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay İkinci Dairesince; Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten sonra dosyadaki bilgi ve belgeler de incelenmek suretiyle işin gereği görüşüldü:

MADDİ OLAY

Davacı Sendika, Posta ve Telgraf Teşkilatı Anonim Şirketi ... Başkanlığının ... günlü, ... sayılı, 399 sayılı KHK'ye Tabi Sözleşmeli Personelin 2017 Yılı Sicil ve Başarı Değerlendirmesi Raporları konulu yazısının; 11. maddesinde geçen "performansının" ibaresi ile "verimi düşük personel için" ibaresinin ve 12. maddesinin iptalini istemektedir.

Dava konusu edilen düzenlemenin 11. maddesinde; "Sicil amirleri tarafından Sicil ve Başarı Değerlemesi Raporları düzenlenirken personelin performansının, yıl içindeki tutum ve davranışlarının, bulunduğu görevdeki bilgi ve başarı düzeylerinin dikkate alınması, verimi düşük personel için değerlendirme dönemi içinde gerekli belgelerin düzenlenmesi gerekmektedir.

Görevine ilişkin çok ağır kusuru nedeniyle disiplin cezası almış personele de olumlu sicil notu verilerek başarı ücreti ödendiği görüldüğünden ve bu durum mevcut değerlendirme sisteminin etkinliğini ortadan kaldırdığından, sicil amirleri işini usullere uygun olarak yapan başarılı personel ile görevini aksatan personeli ayırt edecek bir yaklaşımla sicil değerlendirmesi yapmalı, objektif kriterlere dayalı olmaksızın yapılan değerlendirmelerden kaçınılmak suretiyle yüksek düzeyden yapılan puanlamaların önüne geçilmelidir." hükmü, 12. maddesinde ise.

"Performans Yönetim Sistemi (PYS) kapsamında 399/II sayılı cetvele tabi görev yapan dağıtıcı ve gişe memuru personelin 2017 yılına ait Sicil ve Başarı Değerlemesi Raporları doldurulurken Performans Yönetim Sistemi (PYS) puanları dikkate alınacağından, PTT A.Ş. Performans Yönetim Sistemine İlişkin Usul ve Esaslar'ın “Değerlendirme Usulü” başlıklı 7’nci maddesinin 2. fıkrasının (a) ve (b) bentleri dikkate alınarak doldurulması gerekmektedir." hükmü yer almaktadır.

İNCELEME VE GEREKÇE

İLGİLİ MEVZUAT

399 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin -dava tarihi itibarıyla yürürlükte olan haliyle-;

"Özlük ve Sicil Dosyasının Önemi" başlıklı 40. maddesinde; "Sözleşmeli personelin başarılarının tespitinde, emekliye sevk edilmelerinde veya sözleşmelerinin yenilenmesinde ya da yenilenmeyerek feshinde özlük ve sicil dosyaları başlıca dayanaktır." hükmü,

"Sicil Amirleri ve Sicil Yönetmeliği" başlıklı 41. maddesinde; "Sicil vermeye yetkili sicil amirleri, sicil ve değerleme dönemi, sözleşmeli personelin başarısının tespiti amacı ile sicilinde bulunacak bilgiler, ayrılış sicilinin verileceği haller, sicil raporlarının şekli, değerlemeye esas alınacak sorular, düzenleme zamanı, uygulanacak not usulü ve bunların değerlendirilmesi, muhafaza ile görevli makamlara dair esaslar ile itiraz ve bunu inceleyecek merciler ve diğer hususlar Devlet Personel Başkanlığınca hazırlanarak Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulacak bir yönetmelikle belirlenir. " hükmü bulunmaktadır.

Anılan hüküm uyarınca 15/11/1990 günlü, 20696 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Kamu İktisadi Teşebbüsleri Sözleşmeli Personel Sicil ve Başarı Değerlemesi Hakkında Yönetmelik'in;

"Sicil ve Başarı Değerleme Raporlarının Şekli" başlıklı 11. maddesinde; "Sözleşmeli personel için genel olarak düzenlenecek Sicil ve Başarı Değerlemesi Raporu (Ek 1) de, bunlardan yönetici durumunda olanlar için düzenlenecek olanlar (Ek 2)'de gösterilmiştir. Yurt dışı teşkilatında görevli olanlar hakkında da bu formlar kullanılır. Formlarda yer alan sorulara Devlet Personel Başkanlığının uygun görüşü alınmak suretiyle teşebbüs ve bağlı ortaklık yönetim kurullarınca yeni sorular eklenmesi mümkündür." hükmü,

"Sicil ve Başarı Değerleme Raporlarının Doldurulması" başlıklı 12. maddesinde; "Formlarda yer alan bölümlerden sözleşmeli personelin “Genel durum ve davranışlarının değerlendirilmesi” bölümü, sicil amirinin kanaatine göre (olumsuz), (olumlu) veya (çok iyi) şeklinde doldurulur. Sorular ise 100 tam not üzerinden değerlenderilir. Sicil amirlerinin her bir soruya verdikleri notların aritmetik ortalaması, değerlemeye alınan konuda verilen nihai sicil ve başarı

notunu gösterir. Bu nihai sicil ve başarı notlarının ortalaması sicil ve başarı değerleme düzeyinin tespitine esas alınacak notu gösterir.

Bu şekilde tespit edilecek sicil ve başarı değerleme notu; 59 ve daha aşağı puan alanlar (D), 60-75 puan alanlar (C), 76-89 puan alanlar (B), 90 ve daha yukarı puan alanlar (A) düzeyinde olmak üzere sözleşmeli personel dört başarı düzeyine ayrılır. Sicil amirlerinin, sözleşmeli personelin sicil ve başarı değerleme raporlarına kanaatinin oluşmasına etki eden hususlara ait bilgi ve belge örneklerini eklemeleri şarttır. Bu şekilde bilgi ve belge eklenmeyen raporlar geçersiz sayılır.

Sicil ve başarı değerleme notlarının ortalaması hesaplanırken kesirler tam sayıya tamamlanır." hükmü yer almaktadır.

Posta ve Telgraf Teşkilatı Anonim Şirketi Yönetim Kurulunun ... günlü, ... sayılı kararıyla uygulamaya konulan Posta ve Telgraf Teşkilatı Anonim Şirketi Performans Değerlendirme Yönetim Sistemine İlişkin Usul ve Esaslar’ın 2. maddesinde, bu Usul ve Esaslar'ın 6475 sayılı Posta Hizmetleri Kanunu'na tabi idari hizmet sözleşmeli dağıtıcı ve gişede görev yapan gişe ve büro görevlisi personel ile 399 sayılı KHK eki II sayılı cetvele tabi sözleşmeli statüde istihdam edilen dağıtıcı ve gişede görev yapan memur personeli kapsayacağı.

"Değerlendirme Usulü" başlıklı 7. maddesinde ise. İdari hizmet sözleşmeli ve 399 sayılı KHK eki II sayılı cetvele tabi sözleşmeli personelin bireysel performans değerlendirmesinde işlem ve yetkinlik temelli değerlendirme usulü esas alınacağı, işlem temelli değerlendirmenin performans puanı içerisindeki oranının en az %80, yetkinlik temelli değerlendirmenin performans puanı içerisindeki oranının en fazla %20 olacağı.

399 sayılı KHK eki II sayılı cetvele tabi sözleşmeli personelin sicil ve başarı değerlemesi raporu doldurulurken, Kamu İktisadi Teşebbüsleri Sözleşmeli Personel Sicil ve Başarı Değerlemesi Hakkında Yönetmelik ekinde yer alan Sözleşmeli Personel Sicil ve Başarı Değerlemesi Raporu'nun “sicil ve başarı değerlemesinde esas alınan hususlar” bölümünün “çalışkanlığı, kabiliyeti, verimi” konulu 3. kısmında yer alan değerlendirme kriterinde performans puanı esas alınacağı;

sicil amirleri tarafından, sözleşmeli personel sicil ve başarı değerlemesi raporunun diğer kısımları doldurulurken de personelin performans değerlendirme puanı ile tutarlı olmasına dikkat edileceği hükme bağlanmıştır.

Dava konusu edilen Posta ve Telgraf Teşkilatı Anonim Şirketi ...

Daire Başkanlığının ... günlü, ... sayılı, 399 sayılı KHK'ye Tabi Sözleşmeli Personelin 2017 Yılı Sicil ve Başarı Değerlendirmesi Raporları konulu düzenlemede, 399 sayılı KHK eki II sayılı cetvele tabi sözleşmeli personelin 2017 yılı Sicil ve Başarı Değerlemesi Raporlarının, Kamu İktisadi Teşebbüsleri Sözleşmeli Personel Sicil ve Başarı Değerlemesi Hakkında Yönetmelik hükümlerine göre doldurulmasında aksaklık ve hatalara yer verilmemesi amacıyla düzenlemede yer alan açıklamaların yapılmasına gerek görüldüğü belirtilerek,

399 sayılı KHK eki II sayılı cetvele tabi görev yapan dağıtıcı ve gişe memuru personelin 2017 yılına ait Sicil ve Başarı Değerlemesi Raporları doldurulurken Performans Yönetim Sistemi (PYS) puanlarının dikkate alınacağı, bu

nedenle raporların PTT A.Ş. Performans Yönetim Sistemine İlişkin Usul ve Esaslar’ın “Değerlendirme Usulü” başlıklı 7. maddesinin 2. fıkrasının (a) ve (b) bentleri dikkate alınarak doldurulması gerektiği belirtilmektedir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

İdareler, normlar hiyerarşisine aykırı olmayacak şekilde, hizmette etkinliğin sağlanması için gerekli önlemleri alma hususunda takdir yetkisine sahiptirler. Kamu hizmetlerinin hangi koşullar altında ve nasıl yürütüleceğini önceden saptamak her zaman mümkün olmadığı için, gelişen durumlara ayak uydurmak ve ortaya çıkan ihtiyaçları karşılayabilmek amacıyla gerekli düzenlemeleri yapma hususunda idarelerin takdir yetkisi bulunmaktadır.

Davacı tarafından, performansın çalışma hayatı içerisinde soyut bir kavram olduğu, ilgili düzenlemelerde kişinin performansının neye göre ve nasıl ölçüleceğine dair genel bir kıstas bulunmadığı, bu haliyle, idarelerin subjektif uygulamalarla, çalışanların başarı ücreti ile ilgili farklı uygulamalar tesis edeceği ileri sürülmekte ise de.

Posta ve Telgraf Teşkilatı Anonim Şirketi Performans Değerlendirme Yönetim Sistemine İlişkin Usul ve Esaslar’ın "Performans puanının hesaplanması" başlıklı 8. maddesinde dağıtıcı personel ile gişe ve büro görevlisi personelin performans puanının hesaplanmasına ilişkin somut kriterler belirlenmiş, 9. maddesinde ise performans ücretinin performans puanına göre belirleneceği hüküm altına alınmıştır.

Hükümlere göre, performans değerlendirmesinde, sayısal verilere dayanan işlem temelli değerlendirme ile personelin mesleki becerisi, kılık ve kıyafeti, kurumsal etik değerlere bağlılığı, çalışma saatlerine uyumu gibi kriterlere göre belirlenen yetkinlik temelli değerlendirme esas alınmaktadır. Somut kriterlerin belirlenmesiyle İdare açısından personel değerlendirmelerinde tutarlı ve objektif hareket etmenin amaçlandığı açıktır.

Öte yandan davacı, 399 sayılı KHK’ye tabi personelin sicil ve başarı değerlendirmelerinin, 399 sayılı KHK ve Kamu İktisadi Teşebbüsleri Sözleşmeli Personel Sicil ve Başarı Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik hükümlerine göre yapılacağını, dava konusu edilen düzenlemenin bu yönüyle hukuka aykırı olduğunu ileri sürmekte ise de;

gerek anılan Yönetmelik ve ekinde yer alan Sözleşmeli Personel Sicil ve Başarı Değerlemesi Raporunda gerekse Posta ve Telgraf Teşkilatı Anonim Şirketi Performans Değerlendirme Yönetim Sistemine İlişkin Usul ve Esaslar’da uyumlu hükümler bulunduğu gözönüne alındığında, dava konusu edilen düzenlemenin kendisinden daha üst konumda bulunan ve dayanağını oluşturan normlara aykırı bir hüküm getirmediği, İdarenin düzenleme yapma konusunda sahip olduğu takdir yetkisini, kamu yararı ve hizmet gereklerini gözeterek üst hukuk normlarına aykırı olmayacak şekilde kullandığı sonucuna varıldığından,

dava konusu düzenlemelerde hukuka aykırılık bulunmamaktadır.