Danıştay 2. Daire E.2021/10327 K.2025/4765

Dava Konusu İstem

Dava; Çanakkale İl Emniyet Müdürlüğü emrinde komiser olarak görev yapmakta iken 672 sayılı KHK uyarınca kamu görevinden ihraç edilen davacının, görev yaptığı dönem ile ilgili olarak hakkında açılan disiplin soruşturması sonucunda, "Görev sırasında yardım isteyen güvenlik görevlilerine haklı bir neden yokken yardımdan kaçınmak veya bildiği ya da gördüğü bir suçun izlenmesi ve suçlunun yakalanması için gerekli girişimde bulunmamak" fiilini işlediğinden bahisle, 7068 sayılı Kanun'un 8/6-(ı) maddesi uyarınca "meslekten çıkarma” cezası ile cezalandırılmasına ilişkin... günlü, ...sayılı İçişleri Bakanlığı Yüksek Disiplin Kurulu kararının iptali istemiyle açılmıştır.

İlk Derece Mahkemesi Kararının Özeti : ...

İdare Mahkemesinin... günlü, E:..., K:... sayılı kararıyla; davacı tarafından;...plakalı aracın sahibi olan (eski komiser) M.M.A'nın aralarında samimiyet bulunmayan ve sadece aynı ilde görev yapmalarından dolayı tanışıklığı bulunan bir mesai arkadaşı olduğu, şahsın eşi S.A.'nın riskli bir doğum süreci geçirdiğinden bahisle davacının eşini arayarak aracın Ankara iline gönderilmesini istemesi üzerine, normal bir vatandaş gibi yardım etmek maksadıyla aracı tıra yüklediği,

söz konusu şahsın firari olduğunu ve arama kaydının bulunduğunu bilmediği ifade edilmişse de, eski komiser M.M.A'ya ait aracın, Van ilinden tıra yüklenmesi sonrasında, Ankara ilinde aracı H.K. isimli şahsın teslim aldığı ve bu şahsın da yine (670 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile ihraç edilen) eski bir komiser olduğu, fiilin gerçekleştiği tarihlerde, FETÖ/PDY ile tüm Devlet sathında (özellikle emniyet güçlerinde) etkin bir mücadelenin yürütüldüğü, bu hususun, komiser olarak görev yapan davacının bilgisi dahilinde olmadığının hayatın olağan akışına ters düşeceği, söz konusu aracın tıra yükletilmesinden başlayarak,

aracın Ankara ilinde yakalanmasına kadar geçen süreç içerisinde yer alan (davacı da dahil) bütün şahsıların ortak noktalarının, terör örgütleriyle ilişkileri bulunduğundan bahisle kamu görevinden çıkarılan (eski) emniyet mensupları olduğu hususları bir bütün olarak değerlendirildiğinde, davacı eyleminin, yardım isteyen birine yapılan sıradan bir "yardımlaşma eylemi" olarak değerlendirilemeyeceği, firari şahıs M.M.A.'ya ait aracın Ankara iline ulaştırılması maksadıyla organize edilen eylemler silsilesinin bir parçası olduğunun görüldüğü,

bu durumda, bildiği ya da gördüğü bir suçun izlenmesi ve suçlunun yakalanması için gerekli girişimde bulunmadığı anlaşılan davacının, disiplinsizliğe konu eylemine uyan "meslekten çıkarma" cezasıyla cezalandırılmasına ilişkin işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine hükmedilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi Kararının Özeti : ... Bölge İdare Mahkemesi ...İdari Dava Dairesinin temyize konu kararıyla; istinaf başvurusuna konu kararın usul ve hukuka uygun olduğu ve kaldırılmasını gerektiren bir neden bulunmadığı belirtilerek istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından; hakkında yakalama kararı bulunan şahsın eşi S.A.’nın, davacının eşini telefonla arayarak riskli bir gebelik süreci yaşadığını bildirdiği, bunun üzerine insani yardım amacıyla aracı tıra kadar götürdüğü, söz konusu aracın, hakkında yakalama kararı bulunan M.M.A’ya ait olduğunu ve bu kişinin arandığını bilmediği, öte yandan, tarafınca soruşturma dosyasının incelenemediği ve hangi suç ile suçlandığının bildirilmediği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN CEVABI

Cevap verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay İkinci Dairesince, Danıştay Beşinci Dairesi tarafından, Danıştay Başkanlık Kurulunun 18/12/2020 günlü, K:2020/62 sayılı kararının "Ortak Hükümler" kısmının 6. fıkrası uyarınca, ayrıca bir gönderme kararı verilmeksizin Dairemize iletilen dosyada, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Çanakkale İl Emniyet Müdürlüğü emrinde komiser olarak görev yapmakta iken 672 sayılı KHK uyarınca kamu görevinden çıkarılan davacının, görev yaptığı dönem ile ilgili olarak hakkında açılan disiplin soruşturması sonucunda, "Görev sırasında yardım isteyen güvenlik görevlilerine haklı bir neden yokken yardımdan kaçınmak veya bildiği ya da gördüğü bir suçun izlenmesi ve suçlunun yakalanması için gerekli girişimde bulunmamak" fiilini işlediğinden bahisle, 7068 sayılı Kanun'un 8/6-(ı) maddesi uyarınca "meslekten çıkarma” cezası ile cezalandırılmasına ilişkin ... günlü, ...sayılı İçişleri Bakanlığı Yüksek Disiplin Kurulu kararının iptali istemiyle temyizen incelenmekte olan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

İLGİLİ MEVZUAT

Emniyet Teşkilatı Disiplin Tüzüğü'nün 9. maddesinde, "Memurluktan çıkarma cezası için Devlet Memurları Kanunu hükümleri uygulanır.'' hükmü yer almıştır.

Anayasa Mahkemesinin 13/01/2016 günlü, E:2015/85, K:2016/3 sayılı kararıyla, Emniyet Teşkilatı Disiplin Tüzüğü'nün dayanağı niteliğindeki 3201 sayılı Emniyet Teşkilat Kanun'un 83. maddesinin birinci cümlesinin iptaline karar verilmesi sonrasında, 23/01/2017 günlü, 29957 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 682 sayılı Genel Kolluk Disiplin Hükümleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname; 31/01/2018 tarihinde Türkiye Büyük Millet Meclisinde görüşülerek yasalaşmış ve 7068 sayılı Genel Kolluk Disiplin Hükümleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Kabul Edilmesine Dair Kanun, 08/03/2018 günlü, 30354 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.

7068 sayılı Kanun’un 8/6-(ı) maddesinde.

"Görev sırasında yardım isteyen güvenlik görevlilerine haklı bir neden yokken yardımdan kaçınmak veya bildiği ya da gördüğü bir suçun izlenmesi ve suçlunun yakalanması için gerekli girişimde bulunmamak" fiili, meslekten çıkarma cezasını gerektiren fiiller arasında sayılmış, "Devlet memurluğundan çıkarma" başlıklı 9. maddesinde, "(1) Devlet memurluğundan çıkarma cezası uygulanacak fiiller ve bu cezayı verme yetkisi ile ilgili olarak 657 sayılı Kanun hükümleri uygulanır.

Ayrıca, aşağıdaki filleri işleyen personel de Devlet memurluğundan çıkarma cezası ile cezalandırılır; a) Ülkenin bağımsızlığını zedelemeye, bütünlüğünü bozmaya ve milli güvenliği tehlikeye düşürmeye yönelik herhangi bir faaliyette bulunmak veya aynı nitelikte faaliyet gösteren herhangi bir harekete, gruplaşmaya, vakıf, dernek ve benzeri teşekküle katılmak, bunlara yardım etmek veya bu yapılarla ilişki içerisinde bulunmak." hükmü, "Emniyet teşkilatı disiplin kurullarının görev ve yetkileri" başlıklı 17. maddesinde,

"(1) Emniyet teşkilatı disiplin kurullarının disiplin cezası verebilecekleri personel ve uygulamaya yetkili oldukları cezalar aşağıda gösterilmiştir... c) Emniyet Genel Müdürlüğü Merkez Disiplin Kurulu; ...2) İl emniyet kadrolarındaki komiser yardımcısı, komiser ve başkomiserler hakkında meslekten çıkarma cezasını,...verebilir..." hükmü, “Emniyet teşkilatı disiplin kurullarınca verilen kararların kesinleşmesi” başlıklı 18. maddesinde, “(1) Disiplin kurullarınca verilen kararlardan; a) İl polis disiplin kurulunun verdiği meslekten çıkarma cezası dışındaki kararları valinin onayıyla;

meslekten çıkarma cezası kararları valinin önerisi, Emniyet Genel Müdürlüğü Yüksek Disiplin Kurulunun uygun görüşü ve Bakanın onayıyla, b) Emniyet Genel Müdürlüğü Merkez Disiplin Kurulu ile eğitim ve öğretim kurumlarındaki polis disiplin kurullarının meslekten çıkarma dışındaki kararları Emniyet Genel Müdürünün onayıyla; meslekten çıkarma kararları Emniyet Genel Müdürlüğü Yüksek Disiplin Kurulunun uygun görüşü ve Bakanın onayıyla, c) Emniyet Genel Müdürlüğü Yüksek Disiplin Kurulunun kararları, Bakanın onayıyla, kesinleşir.

(2) Birinci fıkra kapsamında Bakan onayına sunulan kararlardan uygun görülmeyenler ile birinci fıkranın (a) ve (b) bentleri uyarınca intikal eden ve Emniyet Genel Müdürlüğü Yüksek Disiplin Kurulunca uygun görüş belirtilmeyen dosyalar Bakanlık Yüksek Disiplin Kurulunca kesin karara bağlanır ...” hükmü, “Disiplin amirlerinin ve kurullarının belirlenmesi ve çalışmasına dair esaslar” başlıklı 26. maddesinde, “(1) Disiplin soruşturmasının açılmasında ve disiplin amiri veya disiplin kurulunun saptanmasında disiplinsizlik yaptığı iddia edilen personelin fiili işlediği tarihte çalıştığı yer esas alınır.

Fiilin mehil müddetinde işlenmesi halinde ilişik kestiği yerde görevli kabul edilir. Ast memur ile üst memurun aynı fiile iştiraki halinde yetkili disiplin kurulu, üst memur hakkında disiplin cezası vermeye yetkili disiplin kuruludur.

Disiplin konusu fiili işledikten sonra; rütbe veya kadro/görev unvanında değişiklik olan personel hakkında karar vermeye yetkili disiplin amiri veya disiplin kurulu, personelin son kadro/görev unvanı karşılığı rütbe esas alınmak suretiyle tespit ve tayin olunur.” hükmü yer almıştır.

657 sayılı Kanun’un “Disiplin cezası vermeye yetkili amir ve kurullar” başlıklı 126. maddesinde, “Uyarma, kınama ve aylıktan kesme cezaları disiplin amirleri tarafından; kademe ilerlemesinin durdurulması cezası, memurun bağlı olduğu kurumdaki disiplin kurulunun kararı alındıktan sonra, atamaya yetkili amirler il disiplin kurullarının kararlarına dayanan hallerde valiler tarafından verilir.

Devlet memurluğundan çıkarma cezası amirlerin bu yoldaki isteği üzerine, memurun bağlı bulunduğu kurumun yüksek disiplin kurulu kararı ile verilir.

Disiplin kurulu ve yüksek disiplin kurulunun ayrı bir ceza tayinine yetkisi yoktur, cezayı kabul veya reddeder. Ret halinde atamaya yetkili amirler 15 gün içinde başka bir disiplin cezası vermekte serbesttirler.

Özel kanunların disiplin cezası vermeye yetkili amir ve kurullarla ilgili hükümleri saklıdır.” hükmü yer almıştır.

3152 sayılı İçişleri Bakanlığı Yüksek Disiplin Kurulu ile İl Yatırım ve Hizmetlerine İlişkin Bazı Düzenlemeler Hakkında Kanun'un ek 5. maddesinde, "Bakanlık Yüksek Disiplin Kurulunun görevleri şunlardır: a) Bakanlık merkez, taşra ve yurtdışı teşkilatı, Bakanlığa bağlı kuruluşlar, mahalli idareler ve bunların bağlı kuruluşları ile mahalli idare birliklerinde istihdam edilen memurlar hakkında gerek görülmesi halinde Devlet memurluğundan çıkarma cezasını vermek. b) Kanunlarla verilen diğer görevleri yapmak. Bakanlık Yüksek Disiplin Kurulu kararları kesindir." hükmü yer almıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Uyuşmazlıkta, davacı hakkında yürütülen disiplin soruşturması neticesinde soruşturmacı tarafından, davacının, 7068 sayılı Kanun'un 9/1-(a) maddesinde düzenlenen "Ülkenin bağımsızlığını zedelemeye, bütünlüğünü bozmaya ve milli güvenliği tehlikeye düşürmeye yönelik herhangi bir faaliyette bulunmak veya aynı nitelikte faaliyet gösteren herhangi bir harekete, gruplaşmaya, vakıf, dernek ve benzeri teşekküle katılmak, bunlara yardım etmek veya bu yapılarla ilişki içerisinde bulunmak." fiilini işlediğinden bahisle devlet memurluğundan çıkarma cezasıyla cezalandırılmasının teklif edildiği,

ancak davacının İçişleri Bakanlığı Yüksek Disiplin Kurulunun ... günlü, ... sayılı kararıyla 7068 sayılı Kanun'un 8/6-(ı) maddesinde belirtilen "Görev sırasında yardım isteyen güvenlik görevlilerine haklı bir neden yokken yardımdan kaçınmak veya bildiği ya da gördüğü bir suçun izlenmesi ve suçlunun yakalanması için gerekli girişimde bulunmamak" fiilini işlediğinden bahisle "meslekten çıkarma" cezası ile cezalandırıldığı anlaşılmaktadır.

Uyuşmazlığı çözmek için öncelikle devlet memurluğundan çıkarma cezası teklif edilen komiser hakkında İçişleri Bakanlığı Yüksek Disiplin Kurulunca meslekten çıkarma cezası verilip verilemeyeceğinin ortaya konulması gerekmektedir.

7068 sayılı Kanun'un 9. maddesinde, devlet memurluğundan çıkarma cezası uygulanacak fiiller ve bu cezayı verme yetkisi ile ilgili olarak 657 sayılı Kanun hükümlerinin uygulanacağı kuralına yer verilmiştir. 657 sayılı Kanun'un 126. maddesinde ise, devlet memurluğundan çıkarma cezasının amirlerin bu yoldaki isteği üzerine, memurun bağlı bulunduğu kurumun yüksek disiplin kurulu kararı ile verileceği, disiplin kurulu ve yüksek disiplin kurulunun ayrı bir ceza tayinine yetkisinin olmadığı, cezayı kabul veya reddedeceği düzenlenmiştir.

Diğer taraftan, 7068 sayılı Kanun'da il emniyet müdürlüğü emrinde görevli komiserler hakkında meslekten çıkarma cezası verme yetkisi kural olarak Emniyet Genel Müdürlüğü Merkez Disiplin Kurulundadır. Ancak 7068 sayılı Kanun'un 18. maddesinin 2. fıkrası uyarınca meslekten çıkarma cezası Bakan veya Emniyet Genel Müdürlüğü Yüksek Disiplin Kurulununca uygun görülmeyen dosyalar ile aynı Kanun'un 26. maddesinin 1. fıkrası uyarınca ast memurun üst memura tabi olması durumunda Bakanlık Yüksek Disiplin Kurulunca komiserler için meslekten çıkarma cezası verilebilmektedir.

Bu bağlamda; İçişleri Bakanlığı Yüksek Disiplin Kurulunun, il emniyet müdürlüğü kadrosunda bulunan bir komisere belirli durumlarda meslekten çıkarma cezası verebileceği açık ise de; devlet memurluğundan çıkarma cezasıyla cezalandırılması teklif edilen komiser hakkında Bakanlık Yüksek Disiplin Kurulunun, 657 sayılı Kanun'un 126. maddesinde yer verilen hüküm uyarınca, teklif edilen cezayı kabul veya reddetmesi gerekmekte olup, bunun dışında başka bir cezaya hükmetmesi durumunda, verilen cezanın yetki unsuru yönünden hukuka aykırı olacağı açıktır.

Somut olayda ise, soruşturmacı tarafından, davacının devlet memurluğundan çıkarma cezasıyla cezalandırılmasının teklif edildiği, ancak İçişleri Bakanlığı Yüksek Disiplin Kurulunca davacının "meslekten çıkarma" cezası ile cezalandırıldığı görülmektedir.

Bu durumda, davacı hakkında 7068 sayılı Kanun'un 9/1-(a) maddesinde düzenlenen "Ülkenin bağımsızlığını zedelemeye, bütünlüğünü bozmaya ve milli güvenliği tehlikeye düşürmeye yönelik herhangi bir faaliyette bulunmak veya aynı nitelikte faaliyet gösteren herhangi bir harekete, gruplaşmaya, vakıf, dernek ve benzeri teşekküle katılmak, bunlara yardım etmek veya bu yapılarla ilişki içerisinde bulunmak." fiilini işlediğinden bahisle devlet memurluğundan çıkarma cezasıyla cezalandırılması teklifi üzerine, bu teklifi görüşen İçişleri Bakanlığı Yüksek Disiplin Kurulunun ayrı bir ceza tayinine yetkisi bulunmadığından,

cezayı kabul veya reddetmesi gerekirken, davacının fiili 7068 sayılı Kanun'un 8/6-(ı) maddesi kapsamında değerlendirilerek "meslekten çıkarma" cezası ile cezalandırılmasına ilişkin olarak tesis edilen işlemde yetki unsuru yönünden hukuka uyarlık, davanın reddi yolundaki İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin Bölge İdare Mahkemesi kararında ise hukuki isabet bulunmamaktadır.