Danıştay 2. Daire E.2021/10729 K.2023/1307

İlk Derece Mahkemesi Kararının Özeti

...

İdare Mahkemesinin temyize konu kararıyla; bir yapıda işyeri açılabilmesi ve işletilebilmesi için öncelikle yapının imar mevzuatı açısından usulüne uygun olarak yapılmış ve gerekli ruhsat ile iskan izinlerinin alınmış olmasının gerektiği, ruhsat ve projesine aykırı olarak veya ruhsatsız olarak yapılmış yapılarda işyeri açılmasına izin verilemeyeceği, izin verilmiş olsa bile aykırılıkların sonradan tespiti halinde verilmiş olan işyeri açma ve çalıştırma ruhsatının iptal edilebileceği,

davacı tarafından işletilen ve faaliyet göstereceği binanın 1955 yılından önce yapıldığı ve böylece yapı kullanma izin belgesi gerektirmediği beyan edilerek buna ilişkin olduğu ileri sürülen bilgi ve belgeler eklenmek suretiyle işyeri açma ve çalışma ruhsatı talebinde bulunulduğu, idarece yerinde yapılan incelemede, işyeri olarak düşünülen binanın 1955 yılında da mevcut durumda olduğunun tespit edilemediğinden bahisle talebinin reddedildiği,

nitekim davacı tarafından sunulan kadastro beyannamesinde de 1955 yılında kerpiç bir ev ve kerpiç bir ahır, 1967 yılında da kâgir bir ev inşa edildiği bilgilerinin yer aldığı ve faaliyetin yapılacağı işyerinin yer aldığı binanın mülga 6785 sayılı İmar Kanunu'nun yürürlük tarihi olan 16/01/1957 tarihinden önce de mevcut olduğu böylelikle yapı ruhsatı ve yapı kullanma izin belgesi aranmayacağı şartını haiz durumda olduğunun ortaya konulamadığı görülmekle birlikte davacının yönetmelik ekindeki örnek 1 dilekçede istenilen, mülkiyet durumu, kullanım alanı, çalışacak personel sayısı, istenilen ruhsat türü,

kat malikleri kanununa tabi ise alınması gereken izin gibi bilgilerin çok büyük bir kısmına yer verilmediği, bu haliyle davacı başvurusunun yönetmelik kapsamında değerlendirme imkanının da bulunmadığı görüldüğünden dava konusu işlemde mevzuata aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından; binanın 1955 yılında yapıldığı, başvuru dilekçesi ekinde sunulan bilirkişi raporu ile bu durumun sabit olduğu, ilgili binanın o dönemde şehrin dışında kalması nedeniyle kagir ev ve ahır olarak kullanıldığı ancak zamanla etrafında fabrikalar ve işyerlerinin kurulması üzerine işyeri olarak kullanıldığı, davanın reddi yolunda verilen mahkeme kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN CEVABI

Temyiz isteminin reddi gerektiği ileri sürülmektedir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ: …

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay İkinci Dairesince, Danıştay Onuncu Dairesi tarafından, Danıştay Başkanlık Kurulunun 18/12/2020 günlü, K:2020/62 sayılı kararının "Ortak Hükümler" kısmının 6. fıkrası uyarınca, ayrıca bir gönderme kararı verilmeksizin Dairemize iletilen dosyada, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Davacının, Konya ili, Karatay ilçesi,. Mahallesi,.

Cad., No:… adresinde bulunan işyerinde, işyeri açma ve çalışma ruhsatı almadan ticari faaliyette bulunduğunun tespiti üzerine, işyerinin 5216 sayılı Kanun'un 7.maddesi ile İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin 6. maddesi gereğince ruhsat alıncaya kadar ticaret ve sanat icrasından men’ine karar verilmiş olup, akabinde davacı … günlü, … nolu dilekçesi ile işyeri açma ve çalışma ruhsatı başvurusunda bulunulmuş dilekçe ekinde sunulan kadastro beyannamesinde ise, 1955 yılında kerpiç bir ev ve kerpiç bir ahır,

1967 yılında da kagir bir ev inşa edildiği bilgilerinin yer aldığı ve faaliyetin yapılacağı işyerinin yer aldığı binanın mülga 6785 sayılı İmar Kanunu'nun yürürlük tarihi olan 16/01/1957 tarihinden önce de mevcut olduğu böylelikle yapı ruhsatı ve yapı kullanma izin belgesi aranmayacağını gösterir belgelerine karşın 19/01/2015 günlü dava konusu işlemle, işyeri olarak düşünülen binanın 1955 yılında da mevcut durumda olduğu tespit edilemediğinden bahisle başvurusunun reddine ilişkin işbu işlemin iptali istemiyle temyize konu dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

3572 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulüne Dair Kanunun 4. maddesinde; "3 üncü maddede belirtilen merciler, iznin verilmesi için yapılacak beyan ve incelemelerde aşağıda öngörülen genel kriterlere göre düzenlenecek yönetmeliği esas alırlar.

a) İnsan sağlığına zarar vermemek,

b) Çevre kirliliğine yol açmamak,

c) Yangın, patlama, genel güvenlik, iş güvenliği, işçi sağlığı, trafik ve karayolları, imar, kat mülkiyeti ve doğanın korunması ile ilgili düzenlemelere aykırı davranmamak."

6. maddesinin ikinci fıkrasında ise; "Ruhsat verilmesini takiben yapılacak kontrol ve denetimlerde, 4 üncü maddede belirtilen yönetmelikte öngörülen kriterlere aykırı beyan ve durumun tespiti halinde; verilmiş olan ruhsat, ilgili mevzuattaki hükümler çerçevesinde yetkili merci veya mülki idare amirince iptal edilerek işyeri kapatılır ve ilgililer hakkında ayrıca işlem yapılır." hükümlerine yer verilmiştir.

İşyeri açma ve çalışma ruhsatlarının verilmesinde uygulanacak esas ve usûlleri düzenlemek amacıyla hazırlanan ve 10/08/2005 günlü, 25902 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik'in "İşyeri açılması" başlıklı 6. maddesinde; "(Değişik birinci fıkra: 19/3/2007 – 2007/11882 K.) Yetkili idarelerden usulüne uygun olarak işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan işyeri açılamaz ve çalıştırılamaz.

İşyerlerine bu Yönetmelikte belirtilen yetkili idareler dışında diğer kamu kurum ve kuruluşları ile ilgili meslek kuruluşları tarafından özel mevzuatına göre verilen izinler ile tescil ve benzeri işlemler bu Yönetmelik hükümlerine göre ruhsat alma mükellefiyetini ortadan kaldırmaz. İşyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan açılan işyerleri yetkili idareler tarafından kapatılır.

İşyeri ruhsatları yetkili idarelerin en üst amiri veya görevlendireceği yetkili tarafından bu Yönetmelikte öngörülen sürede imzalanır; ruhsat için ayrıca, meclis veya encümen tarafından bir karar alınmaz..." düzenlemesi yer almıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Yukarıda yer alan mevzuat hükümlerinin birlikte değerlendirilmesinden, bir yapıda işyeri açılabilmesi ve işletilebilmesi için öncelikle yapının imar mevzuatı açısından usulüne uygun olarak yapılmış ve gerekli ruhsat ile iskan izinlerinin alınmış olması gerekmektedir.

Olayda; davacı tarafından, … günlü, … nolu işyeri açma ve çalışma ruhsatı başvurulu dilekçe ve ekinde sunulan kadastro beyannamesinde. 1955 yılında kerpiç bir ev ve kerpiç bir ahır, 1967 yılında da kagir bir ev inşa edildiği bilgilerinin yer aldığı ve faaliyetin gösterileceği işyerinin yer aldığı binanın, mülga 6785 sayılı İmar Kanunu'nun yürürlük tarihi olan 16/01/1957 tarihinden önce de mevcut olduğunu gösterdiği,

böylelikle yapı ruhsatı ve yapı kullanma izin belgesi aranmayacağı şartına haiz durumda olduğu yönündeki iddiaları, bahse konu … ada …-… ve … parsellerde bulunan gayrimenkullerin ebadları, m² si ve arazinin hangi kısmına isabet ettiği belirtilmeksizin mevcut binalarla 1955 yılında mevcut olduğu iddia edilen binalara ilişkin herhangi bir harita bilgisine rastlanmadığı ve işyeri olarak düşünülen binanın 1955 yılında da mevcut durumda olduğu tespit edilemediği gerekçesiyle davalı idare tarafından 19/01/2015 günlü dava konusu işlemle, talep reddedilmiş ise de;

sunulan belgelerin aksinin idarece ispat edilmesi ve bahse konu 1955 ve 1967 tarihlerinde yapıldığı iddia edilen işyerine ilişkin yapı ruhsatı gerekip gerekmediği hususunun araştırılarak işlem tesis edilmesi gerekirken, davacı tarafından sunulan bilgi ve belgelerin aksine bir tespit yapılmaksızın tesis edilen işlemde hukuka uyarlılık ve davanın reddi yolunda verilen mahkeme kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.