Danıştay 2. Daire E.2021/2234 K.2024/2218

İlk Derece Mahkemesi Kararının Özeti

... İdare Mahkemesinin temyize konu kararıyla. Danıştay (Kapatılan) 16. Dairesi'nin 19/04/2016 gün ve E:2015/12874, K:2016/2708 sayılı bozma kararına uyulmak suretiyle, davacının idari işlemin tesis edildiği tarihte adli yönden hazırlık soruşturması aşamasına konu olan fiilleri hakkında ...

Asliye Ceza Mahkemesinde yapılan yargılama sonucunda ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararla, ''özel hayatın gizliliğini ihlal etme'' suçundan beraatına, ''çocuklara ait müstehçen görüntüleri bilgisayarında bulundurmak'' suçundan dolayı 1 yıl 8 ay hapis cezasıyla cezalandırılmasına ve hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verildiği, kararın temyiz ve itiraz edilmeyerek kesinleştiği, davacının üzerine atılı disiplin suçunun sübuta erdiği ve yüz kızartıcı ve utanç verici hareket niteliğindeki bu suça uygun disiplin cezası ile cezalandırıldığı anlaşıldığından,

dava konusu işlemde hukuka ve mevzuata aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından, ceza davasında sunulan bilirkişi raporunda, suça konu görüntülerin bilgisayar ve harddiske kim tarafından ve hangi tarihte yüklendiğinin anlaşılamadığının bildirildiği, şüpheden sanık yararlanır ilkesinin yok sayıldığı, eşinin veya oğlunun fotoğraflarını yayarak özel hayatlarını ihlal ettiğine ilişkin bir tespitin bulunmadığı belirtilerek, mahkeme kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN CEVABI

Temyiz isteminin reddi gerektiği yolundadır.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Polis memuru olarak görev yapan davacı tarafından, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 125/E-g maddesi uyarınca devlet memurluğundan çıkarma cezası verilmesine dair ... tarih ve ...sayılı kararın iptali istenilmektedir.

Dava dosyasının incelenmesinden, yaşanan özel sorunlar nedeniyle davacının eşinin boşanma davası açtığı, davacı hakkında...

Aile Mahkemesince verilen... gün ve E:... sayılı evden uzaklaştırma kararının Bursa Emniyet Müdürlüğüne bildirilmesi üzerine düzenlenen soruşturma raporunda, davacının evde kullandığı ileri sürülen ve eşi tarafından Mahkemeye sunulan bilgisayar ve CD'lerde yapılan çözümlemelerde, 6 adet 14 -17 yaş arasında erkek çocuklarına ait internetten indirilmiş olduğu düşünülen çıplak resim olduğu, davacının kendisine ait 107 adet çıplak ve yarı çıplak resminin, oğluna ait ise 5 adet banyoda çekilmiş çıplak fotoğrafın bulunduğu,

davacının söz konusu eylemi nedeniyle hakkında açılan kamu davasında ...Asliye Ceza Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla, ''özel hayatın gizliliğini ihlal etme'' suçundan beraatına, ''çocuklara ait müstehçen görüntüleri bilgisayarında bulundurmak'' suçundan dolayı 1 yıl 8 ay hapis cezasıyla cezalandırılmasına ve hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verildiği, kararın kesinleştiği anlaşılmaktadır.

Davacı tarafından, dava konusu işlemin iptali talebiyle açılan davada, ...İdare Mahkemesinin dava konusu işlemin iptaline ilişkin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararına karşı davalı idarece yapılan temyiz başvurusu, Danıştay (Kapatılan) Onaltıncı Dairesinin 19/04/2016 tarih ve E:2015/12874, K:2016/2708 sayılı kararıyla kabul edilmiş olup,... Asliye Ceza Mahkemesinin... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı kapsamında suça konu fiille ilgili olarak, davacının üzerine atılı disiplin suçunun sübuta erdiğinden bahisle, mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Bu durumda, Danıştay bozma ilamına uyulmak suretiyle verilen kararda, ''çocuklara ait müstehçen görüntüleri bilgisayarında bulundurmak'' suçundan dolayı davacının 1 yıl 8 ay hapis cezasıyla cezalandırılmasına ve hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına ilişkin mahkumiyet kararına konu, bilgisayarda 6 adet 14 -17 yaş arasında erkek çocuklarına ait internetten indirilmiş olduğu düşünülen çıplak resim bulunması fiiline istinaden, davacıya verilen devlet memurluğundan çıkarma cezasının hukuka uygun olup olmadığının incelenmesi gerekmektedir.

657 sayılı Kanunun 125/E-g maddesinde, "Memurluk sıfatı ile bağdaşmayacak nitelik ve derecede yüz kızartıcı ve utanç verici hareketlerde bulunmak" Devlet memurluğundan çıkarma cezası verilmesini gerektiren eylemler arasında sayılmış, 125/B-d maddesinde ise, ''Hizmet dışında Devlet memurunun itibar ve güven duygusunu sarsacak nitelikte davranışlarda bulunmak'' fiilinin kınama cezası verilmesini gerektirdiği hükme bağlanmıştır.

Davacıya ceza verilmesine esas alınan görüntü kayıtlarının davacının eşi tarafından açılan boşanma davasında Mahkemeye sunulduğu, bu görüntülerin internet ortamında hiçbir şekilde paylaşılmadığı, davacının görevinde başarısızlığına dair herhangi bir tespitin bulunmadığı dosya kapsamından anlaşılmaktadır.

Kamu görevlilerinin gerçekleştirdikleri eylemlerin, kamu hizmetlerinin yürütülmesinde yaratacağı olumsuzlukların ağırlığına göre disiplin cezası verilmesi; diğer bir deyişle cezanın suç ile orantılı olması gerekmektedir.

Orantılılığın bir yandan kanunda suç tipi olarak belirlenmiş olan eylem ile buna karşılık verilecek ceza arasında adil bir dengenin olması, benzer hukuksal değerleri korumaya yönelik suçlar için öngörülen cezalar arasında mantıklı bir dengenin olması, diğer yandan ise hukuksal değerlerin hiyerarşik özelliğinin zorunlu bir sonucu olarak farklı hukuksal değerleri koruyan suçlar için öngörülen cezalar arasında bir dengenin olması, verilen cezanın ölçülü olması gerekmektedir.

"Eylemin ağırlığına göre cezalandırma" ilkesinin disiplin cezası verilmesi aşamasında gözetilmesi zorunludur.

Kamu görevlisinin işlediği disiplin suçu karşılığında niteliği itibariyle o suç için öngörülenden daha ağır bir disiplin cezası ile cezalandırılması durumunda "eylemin ağırlığına göre cezalandırma", diğer bir deyişle "orantılılık" ilkesi ihlal edilmektedir.

Davacının, ceza mahkemesi kararıyla sabit olan ''çocuklara ait müstehçen görüntüleri bilgisayarında bulundurmak'' suçundan dolayı, kendisine disiplin cezası verilmesi gerekmekte ise de, bu fiilin karşılığı olarak davacıya 125/B-d maddesinde düzenlenen ''Hizmet dışında Devlet memurunun itibar ve güven duygusunu sarsacak nitelikte davranışlarda bulunmak'' maddesi gereğince, davacının hizmet dışında gerçekleştirdiği eylem nedeniyle kınama cezası verilmesi gerektiği, davacıya verilen memuriyetten çıkarma cezasının ölçülülük ve orantılılık ilkeleri ile, eylemin ağırlığına göre cezalandırma ilkesine aykırı olduğu hususları dikkate alınarak, davacının temyiz talebinin kabulü ile davanın reddine ilişkin İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay İkinci Dairesince, Danıştay Beşinci Dairesi tarafından, Danıştay Başkanlık Kurulunun 18/12/2020 günlü, K:2020/62 sayılı kararının "Ortak Hükümler" kısmının 6. fıkrası uyarınca, ayrıca bir gönderme kararı verilmeksizin Dairemize iletilen dosyada, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 6545 sayılı Kanun ile değişik 50. maddesinin dördücü fıkrasında, Danıştayın bozma kararına uyulduğu takdirde, bu kararın temyiz incelemesinin bozma kararına uygunlukla sınırlı olarak yapılacağı hükmüne yer verilmiştir. Temyizen incelenen İdare Mahkemesi kararında, Danıştay bozma kararında belirtilen esaslara uyulduğu anlaşılmış olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

(X) KARŞI OY

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 125/E-g maddesinde, "Memurluk sıfatı ile bağdaşmayacak nitelik ve derecede yüz kızartıcı ve utanç verici hareketlerde bulunmak" Devlet memurluğundan çıkarma cezasını gerektiren fiiller arasında sayılmıştır.

09/05/2014 tarih ve 28995 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Anayasa Mahkemesinin 16/01/2014 tarih ve E:2013/110, K:2014/8 sayılı kararında da; 657 sayılı Kanunu'nun 125/E-(g) maddesinde yer alan kuralın,... fıkrada genel bir belirleme yapılmadığı, disiplin cezası gerektiren hareketlerin, memurluk sıfatı ile bağdaşmayacak derecede yüz kızartıcı ve utanç verici olması gerektiği düzenlenerek çerçevesinin çizildiği, kaldı ki; kural dayanak alınarak tesis edilen idari işlemlere karşı yargı yolu açık olup belirsiz olduğu ileri sürülen kavramlar ve bu kavramların belirttiği hareketler yargı kararları yoluyla da somutlaştırıldığından, Anayasa'nın 2.,38. ve 128. maddelerine aykırı olmadığı sonucuna varılmıştır .

Yasa ile yüz kızartıcı olan eylemelerin hangileri olduğuna dair genel bir belirleme yapılmamış ise de; bazı kanunlarda yüz kızartıcı suçlara ilişkin düzenlemeler yer almış olup, bu düzenlemelerin; 657 sayılı Kanunu'nun 125/E-(g) maddesinde yer alan "yüz kızartıcı" kavramının somutlaştırılmasında esas alınıp, belirlilik ve öngörülebilirliğin sağlanacağı sonucuna ulaşılmıştır.

Öte yandan.

2547 sayılı Kanun’un 53. maddesinin (b) fıkrasının (t) alt bentlerinin eklendiği (2) numaralı bendininde yer alan "Taşıdığı sıfatın gerektirdiği özen yükümlülüğüne aykırı, genel ahlak ve edep dışı tutum ve davranışlarda bulunmak." düzenlemesini norm denetimi yoluyla incelediği Anayasa Mahkemesinin 28/12/2023 tarihli ve E: 2020/55, K: 2023/228 sayılı kararında,"... öğretim elemanının görevi dışında, mesleki hayatına ilişkin olmayan veya kamu hizmetinin iyi ve düzenli şekilde sunulmasına herhangi bir etkisi olmayan mahremiyet alanı kapsamındaki özel yaşamına konu tutum ve davranışlarının da disiplin cezasına neden olmasına imkân tanımaktadır.

Bu itibarla kuralla özel hayata saygı hakkına getirilen sınırlamanın demokratik toplum düzeninin gereklerine uygun olmadığı sonucuna ulaşılmıştır." gerekçesine yer verilerek kural iptal edilmiştir.

Aktarılan gerekçede yer alan; görevi dışında, mesleki hayatına ilişkin olmayan veya kamu hizmetinin iyi ve düzenli şekilde sunulmasına herhangi bir etkisi olmayan mahremiyet alanı kapsamındaki özel yaşamına konu tutum ve davranışlar belirlemesinin, 657 sayılı Kanunu'nun 125/E-(g) maddesinde yer alan "utanç verici" kavramı içinde geçerli olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

Somut olayda, 657 sayılı Kanun'un 125/E-g maddesi uyarınca devlet memurluğundan çıkarılma cezasına ilişkin işleminin, davacının ''çocuklara ait müstehçen görüntüleri bilgisayarında bulundurmak'' suçundan dolayı 1 yıl 8 ay hapis cezasıyla cezalandırılmasına ve hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verildiği, bu eylemin mahremiyet kapsamında kalmadığı ve "utanç verici" olduğu görülmektedir.

Bu itibarla, yukarıda belirtilen gerekçe ile davacının temyiz isteminin reddi gerektiği oyuyla gerekçe yönünden çoğunluk kararına katılmıyorum.