Danıştay 2. Daire E.2021/2276 K.2023/5988

Dava Konusu İstem

Dava; … İl Emniyet Müdürlüğü emrinde başkomiser olarak görev yapan davacının, "belirlenen durum ve sürelerde mal bildiriminde bulunmamak veya gerçeğe aykırı bildirimde bulunmak ya da mal varlığında meydana gelen değişikliği bir ay içinde bildirmemek" fiilini işlediğinden bahisle Emniyet Teşkilatı Disiplin Tüzüğü'nün 7/A-4 maddesi uyarınca "12 ay uzun süreli durdurma cezası" verilmesine, bulunduğu kadroda yükselebileceği derece ve kademe olmadığı için de cezanın, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 125. maddesi uyarınca "1/4 oranında aylıktan kesme cezası" şeklinde uygulanmasına ilişkin Bursa Valiliği İl Polis Disiplin Kurulu'nun … günlü, … sayılı kararının iptali ve yoksun kaldığı sosyal ve mali haklarının yasal faiziyle birlikte ödenmesi istemiyle açılmıştır.

İlk Derece Mahkemesi Kararının Özeti : Danıştay Beşinci Dairesinin karar düzeltme aşamasında verdiği 06/06/2017 günlü, E:2016/19106, K:2017/16234 sayılı bozma kararına uyularak verilen ... İdare Mahkemesinin temyize konu kararıyla; davacının 3628 sayılı Kanun'a muhalefet suçundan yargılandığı davada,.

Asliye Ceza Mahkemesinin … günlü, E:…, K:… sayılı kararıyla "merciince ihtarda bulunulması ve süresinde bildirimde bulunmamasına ilişkin somut delil bulunmadığı" gerekçesiyle beraatine karar verildiği, Kanunda belirtilen sürelerde mal bildiriminde bulunmayan davacıya bildirimlerin verileceği mercice ihtarda bulunulması ve ihtarın kendisine tebliğinden itibaren otuz gün içinde mazeretsiz olarak bildirimde bulunmaması halinde ceza verilebileceği anlaşıldığından,

dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline, işlem nedeniyle yoksun kaldığı parasal hakların dava tarihinden itibaren hesaplanacak yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından; süresinde mal bildiriminde bulunmayan memura disiplin cezası verilebilmesi için, işlem öncesinde memura ihtarda bulunulmasının gerekmediği, ihtarın ceza kovuşturmasına ilişkin bir uygulama olduğu, davacının bilinçli olarak mal beyanında bulunmadığı, davacının mal bildirimini yasal süresi içerisinde birden fazla kez yapmayarak alışkanlık haline getirmesi nedeniyle alt cezanın uygulanmadığı, davacının ceza yargılaması sonucu beraat etmiş olmasının disiplin cezasının uygulanmasına engel teşkil etmeyeceği, dava konusu işlemde herhangi bir hukuka aykırılığın bulunmadığı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN CEVABI

Davacı tarafından; temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : …

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay İkinci Dairesince, Danıştay Beşinci Dairesi tarafından, Danıştay Başkanlık Kurulunun 18/12/2020 günlü, K:2020/62 sayılı kararının "Ortak Hükümler" kısmının 6. fıkrası uyarınca, ayrıca bir gönderme kararı verilmeksizin Dairemize iletilen dosyada, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

.

İl Emniyet Müdürlüğü emrinde başkomiser olarak görev yapan davacının, 04/05/2010 tarihinde satın aldığı ve 14/06/2010 tarihinde sattığı … plaka sayılı aracı mal bildirimiyle bildirmediği gerekçesiyle, "belirlenen durum ve sürelerde mal bildiriminde bulunmamak veya gerçeğe aykırı bildirimde bulunmak ya da mal varlığında meydana gelen değişikliği bir ay içinde bildirmemek" suçu kapsamında Emniyet Teşkilatı Disiplin Tüzüğü'nün 7/A-4 maddesi uyarınca "12 ay uzun süreli durdurma cezası" verilmesine,

bulunduğu kadroda yükselebileceği derece ve kademe olmadığı için de cezanın, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 125. maddesi uyarınca "1/4 oranında aylıktan kesme cezası" şeklinde uygulanmasına ilişkin Bursa Valiliği İl Polis Disiplin Kurulu'nun … günlü, … sayılı kararının iptali ve yoksun kaldığı sosyal ve mali haklarının yasal faiziyle birlikte ödenmesi istemiyle temyizen incelenmekte olan dava açılmıştır.

Davacının, 3628 sayılı Kanun'a muhalefet suçundan yargılandığı davada; ... Asliye Ceza Mahkemesinin … günlü, E:…, K:… sayılı kararıyla "merciince ihtarda bulunulması ve süresinde bildirimde bulunmamasına ilişkin somut delil bulunmadığı" gerekçesiyle davacının beraatine karar verilmiştir.

İLGİLİ MEVZUAT

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun “Mal bildirimi” başlıklı 14. maddesinde “Devlet memurları, kendileriyle, eşlerine ve velayetleri altındaki çocuklarına ait taşınır ve taşınmaz malları, alacak ve borçları hakkında, özel kanunda yazılı hükümler uyarınca, mal bildirimi verirler.” düzenlemesi yer almıştır.

657 sayılı Kanun'un 14. maddesinde bahsi geçen ve Emniyet Teşkilatı mensupları açısından da uygulanması gereken özel kanun ise, 3628 sayılı Mal Bildiriminde Bulunulması, Rüşvet ve Yolsuzluklarla Mücadele Kanunu'dur.

3628 sayılı Kanun'un 5. maddesinde, bu kanun kapsamına giren görevlilerin, eşlerine ve velayeti altındaki çocuklarına ait bulunan taşınmaz malları ile her biri ayrı olmak üzere para, hisse senetleri ve tahviller ile altın, mücevher ve diğer taşınır malları, hakları, alacakları ve gelirleriyle bunların kaynaklarının, borçları ve sebeplerinin mal bildiriminin konusunu teşkil edeceği hükme bağlanmıştır.

Emniyet Teşkilatı Disiplin Tüzüğü'nün 7/A-4. maddesinde, "Belirlenen durum ve sürelerde mal bildiriminde bulunmamak veya gerçeğe aykırı bildirimde bulunmak ya da mal varlığında meydana gelen değişikliği bir ay içinde bildirmemek" fiili, 12 ay uzun süreli durdurma cezasını gerektiren eylem, işlem, tutum ve davranışlar arasında sayılmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Dava konusu işlem, Emniyet Teşkilatı Disiplin Tüzüğü'nün 7/A-4. maddesinde yer alan, "belirlenen durum ve sürelerde mal bildiriminde bulunmamak veya gerçeğe aykırı bildirimde bulunmak ya da mal varlığında meydana gelen değişikliği bir ay içinde bildirmemek" fiili nedeniyle tesis edilmiş olup, temyize konu kararda ise davacının 3628 sayılı Kanun'a muhalefet suçundan yargılandığı ceza davasında beraat ettiği,

Kanunda belirtilen sürelerde mal bildiriminde bulunmayan davacıya bildirimlerin verileceği mercice ihtarda bulunulması ve ihtarın kendisine tebliğinden itibaren otuz gün içinde mazeretsiz olarak bildirimde bulunulmaması halinde ceza verilebileceğinden bahisle hüküm kurulduğu göz önüne alındığında, 3628 sayılı Kanun'daki hükümler ile dava konusu disiplin suçunun oluşumu açısından ihtar müessesinin gerekli olup olmadığı hususlarının irdelenmesi gerekmektedir.

Mal bildiriminde bulunmayı sağlayarak rüşvet ve yolsuzluklarla mücadele etmek amacıyla yürürlüğe konulan 3628 sayılı Kanun'da; mal bildiriminde bulunacaklar, bildirimlerin konusu, zamanı, birden fazla mal bildiriminde bulunulması, bildirimin yenilenmesi, bildirimin verileceği merciler ve bildirimlerin gizliliğine ilişkin hususlara yer verilerek, mal bildirimine ilişkin esaslar belirlenmiş ise de, belirtilen sürelerde mal bildiriminde bulunulmaması hali için herhangi bir yaptırım öngörülmemiştir.

Anılan Kanun'da; gerçeğe aykırı bildirimde bulunma ve haksız mal edinme gibi, suçun manevi unsurları dikkate alınarak, hürriyeti bağlayıcı ceza öngörülmüş; ayrıca, Kanun'la belirlenen sürelerde mal bildiriminde bulunmayanlara, bildirimde bulunması için ihtar edilmesine rağmen mal bildirimde bulunulmaması halinde de hapis cezası verileceği öngörülmüştür.

Görüldüğü üzere; 3628 sayılı Kanun'da "suç" olarak kabul edilen eylemlerle (gerçeğe aykırı bildirimde bulunma, haksız mal edinme ve ihtara rağmen bildirimde bulunmama), Emniyet Teşkilatı Disiplin Tüzüğü'nün 7/A-4 maddesinde disipline aykırı davranış kabul edilen, "belirlenen durum ve sürelerde mal bildiriminde bulunmamak ya da mal varlığında meydana gelen değişikliği bir ay içinde bildirmemek" fiili, amaçları ve nitelikleri itibarıyla birbirinden tamamen farklı eylemlerdir.

Bu itibarla, 3628 sayılı Kanun'da düzenlenen ve suç sayılan eylemlere ilişkin manevi unsurların, uyuşmazlık konusu "belirlenen durum ve sürelerde mal bildiriminde bulunmamak ya da mal varlığında meydana gelen değişikliği bir ay içinde bildirmemek" eylemleri için de aranmasının hukuki dayanağının bulunmadığı, ilgilisine ihtarda bulunulması müessesinin ise disiplin cezası uygulanmasının ön şartı olduğuna ilişkin herhangi bir düzenlemenin bulunmadığı, ihtarın ceza kovuşturmasına ilişkin bir gereklilik olduğu,

"belirlenen durum ve sürelerde mal bildiriminde bulunmamak ya da mal varlığında meydana gelen değişikliği bir ay içinde bildirmemek" fiilinin oluşabilmesi için, mal bildiriminde bulunması hususunda ilgilisinin idare tarafından ihtar edilmesinin disiplin hukuku bakımından gerekli olmadığı anlaşılmaktadır.

Bu durumda, İdare Mahkemesince, davacının fiili yönünden yukarıda anılan Tüzüğün 7/A-4. maddesinde tanımlanan disiplin suçunun sübut bulup bulmadığı, sübut bulmuş ise eylemine uyan disiplin cezasıyla cezalandırılıp cezalandırılmadığı değerlendirilerek bir karar verilmesi gerekirken, 3628 sayılı Kanun'un uygulanmasına ilişkin Yönetmelik hükmü uyarınca ihtar yapılmadan davacı hakkında tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uyarlık görülmediği gerekçesiyle verilen kararda hukuki isabet görülmemiştir.