Danıştay 2. Daire E.2021/3442 K.2023/265

2- ... Bakanlığı VEKİLİ : ... 3-... Genel Müdürlüğü VEKİLİ : Av. ...

DAVANIN KONUSU

... İl Emniyet Müdürlüğünde 3. sınıf emniyet müdürü olarak görev yapmakta olan davacı tarafından; 1. 26/05/2020 tarihinde yapılan rütbe terfi sözlü sınavı sonucunda 30 puan takdir edilmek suretiyle başarısız sayılmasına ilişkin işlemin, 2. 10/05/2015 günlü, 29351 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Emniyet Hizmetleri Sınıfı Personeli Rütbe Terfileri ve Değerlendirme Kurullarının Çalışma Usul ve Esaslarına İlişkin Yönetmelik'in 28. maddesinin 4. fıkrasının iptali istenilmektedir.

DAVACININ İDDİALARI

Davacı tarafından; dava konusu Yönetmelik'in sözlü sınava ilişkin hükümlerinin Kanunda aranan yazılı sınav şartını etkisiz hale getirdiği ve sözlü sınavın rütbe terfi işlemlerinde tamamlayıcı nitelikte değil, tek başına sonucu belirleyici nitelikte olmasına sebebiyet verdiği,

3201 sayılı Kanun'un 55. maddesine göre yalnızca 4. sınıf emniyet müdürü rütbesine terfi edeceklere yönelik yazılı ve sözlü sınav yapılabileceği, sınavın gerçekleştirildiği tarih itibarıyla bu konuda Kanun ve Yönetmelik arasında çelişki olduğu,

Danıştay Onaltıncı Dairesinin 25/01/2016 günlü, E:2015/21285 sayılı kararıyla Yönetmelik'in 29. maddesinin 1. fıkrasının 2. cümlesinde yer alan "Başarılı sayılmak için sözlü sınavda en az elli puan almış olmak kaydıyla" ibaresinin yürütmesi durdurulmasına rağmen yeni düzenlemede de benzer ifadelere yer verildiği,

Sözlü sınavın subjektif değerlendirmelere dayalı olarak yapıldığı,

Sözlü sınavda kendisine yöneltilen sorunun yazılı sınav konularına ilişkin olmadığı, sınavda sorulan sorunun kapsamı itibarıyla Yönetmelik'in 28. maddesinde belirtilen kriterleri ölçmeye uygun olmadığı ve değerlendirmenin hangi ölçütlere göre yapıldığının açıkça ortaya konulmadığı,

Sözlü sınav esnasında kamera ve ses kaydının tutulmadığı ileri sürülmektedir.

DAVALI İDARELERİN SAVUNMALARI

Cumhurbaşkanlığı ve İçişleri Bakanlığı tarafından; dava konusu Yönetmelik ile amir sınıfı personelden beklenen yeterlilikler de dikkate alınarak bir üst rütbeye terfi edecek personelin belirlenmesi için objektif kriterler belirlendiği ve idarece üst hukuk normlarına uygun düzenleme yapıldığı, dava konusu sözlü sınavın sözlü sınava giren adaylara önceden bastırılan sorular arasından soru kartı çektirilmek suretiyle icra edildiği, yazılı sınavda personelin sadece mesleki bilgisi ve genel kültürü ölçülebilmekle beraber bu bilgilerini uygulamaya nasıl yansıtacaklarının tespiti bakımından sözlü sınava tabi tutulmaları gerektiği, ilgili Yönetmelik hükümleri uyarınca yapılan sözlü sınav sonucunda davacının başarısız sayılmasına ilişkin işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı savunulmuştur.

Emniyet Genel Müdürlüğü tarafından; dava konusu sözlü sınavın sözlü sınava giren adaylara önceden bastırılan sorular arasından soru kartı çektirilmek suretiyle icra edildiği, adayların değerlendirme kriterlerinin Yönetmelikte açıkça ortaya konulduğu ve ilgili Yönetmelik hükümleri uyarınca yapılan sözlü sınav sonucunda davacının başarısız sayılmasına ilişkin işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Davanın reddi gerektiği düşünülmektedir.

DANIŞTAY SAVCISI : ...

DÜŞÜNCESİ

Dava; ... İl Emniyet Müdürlüğünde 3. Sınıf Emniyet Müdürü olarak görev yapmakta olan davacı tarafından; 26/05/2020 tarihinde yapılan rütbe terfi sözlü sınavı sonucunda başarısız sayılmasına ilişkin işlem ile anılan sınavın dayanağı olan ve 10/05/2015 tarih ve 29351 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Emniyet Hizmetleri Sınıfı Personeli Rütbe Terfileri ve Değerlendirme Kurullarının Çalışma Usul ve Esaslarına İlişkin Yönetmeliğin 28. maddesinin 4. fıkrasının iptali istemiyle açılmıştır.

Dava konusu Yönetmeliğin "Sözlü sınav" başlıklı 28. maddesinin 4. fıkrası yönünden yapılan değerlendirme:

Uyuşmazlık konusu 28. maddenin 4. fıkrasında, "Sözlü sınavda yüz üzerinden elli ve üzeri puan alanlar başarılı sayılır." kuralı yer almıştır.

İptali istenen Yönetmelik fıkrasının, 3201 sayılı Yasanın 55. maddesinin 11. fıkrasının (c) bendinde yer alan "yazılı ve sözlü sınavda başarılı olunması" şartına uygun olduğu; sözlü sınavda başarılı sayılmak için "en az elli puan almış olmak" şartı aranmasının da bu düzeyde bir sınav için beklenen asgari başarı kriteri açısından makul ve hukuka uygun olduğu anlaşılmıştır.

Davacının katıldığı rütbe terfi sözlü sınavı sonucunda başarısız sayılmasına ilişkin işlem yönünden yapılan değerlendirme :

Davacının katıldığı rütbe terfi sözlü sınavı ile ilgili olarak dava dosyasına ibraz edilen bilgi ve belgeler incelendiğinde, söz konusu sözlü sınav uygulaması ve değerlendirmenin Yönetmeliğin ilgili maddelerinde belirtilen usul ve esaslara uygun olarak yürütülüp sonuçlandırıldığı ve idarece tespit olunan ölçme, değerlendirme ve sıralama esaslarında eşitlik ilkesini ihlal eden bir husus bulunmadığı tespit edilmiş olup; bu nedenle, davacının 2020 yılı rütbe terfi sözlü sınavı sonucunda başarısız sayılmasına ilişkin dava konusu işlemlerde bu yönüyle de hukuka aykırılık görülmemiştir.

Sonuç :

Açıklanan nedenlerle; uyuşmazlığa konu Yönetmeliğin 28. maddesinin 4. fıkrası ile davacının katıldığı rütbe terfi sözlü sınavı sonucunda başarısız sayılmasına ilişkin işlemin iptali istemi yönünden davanın reddi gerektiği düşünülmektedir. 02/12/2021

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay İkinci Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

MADDİ OLAY VE HUKUKİ SÜREÇ

Davacı, 4. sınıf emniyet müdürü rütbesinde görev yapmakta iken, 25-29 Haziran 2015 tarihleri arasında gerçekleştirilen rütbe terfi sözlü sınavına katılmış ve sözlü sınav sonucunda başarısız sayılmıştır.

Sözlü sınav sonucunda başarısız sayılmasına ilişkin işlem ile bu işlemin dayanağı düzenlemelerin iptali istemiyle açtığı dava devam etmekte iken, 2020 yılında 3. sınıf emniyet müdürü rütbesine yükselmiştir.

2015 yılında yapılan rütbe terfi sözlü sınavlarının ve dayanağı düzenlemelerin iptali istemiyle açılan davalarda Danıştay Beşinci Dairesince sözlü sınavların iptaline hükmedilmesi üzerine, 10/03/2020 günlü Emniyet Genel Müdürlüğü onayı ile sözlü sınava katılan tüm personelin yeniden sınava alınması uygun görülmüştür.

Davacı 26/05/2020 tarihinde sözlü sınava katılmış ve sözlü sınav komisyonu tarafından (30) puan takdir edilerek başarısız sayılmıştır.

Bunun üzerine davacı, 26/05/2020 tarihinde yapılan rütbe terfi sözlü sınavı sonucunda 30 puan takdir edilmek suretiyle başarısız sayılmasına ilişkin işlemin ve 10/05/2015 günlü, 29351 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Emniyet Hizmetleri Sınıfı Personeli Rütbe Terfileri ve Değerlendirme Kurullarının Çalışma Usul ve Esaslarına İlişkin Yönetmelik'in 28. maddesinin 4. fıkrasının iptali istemiyle bakılan davayı açmıştır.

İNCELEME VE GEREKÇE

İLGİLİ MEVZUAT

2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın -davanın açıldığı tarihteki haliyle- 124. maddesinde, "Başbakanlık, bakanlıklar ve kamu tüzel kişileri, kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve tüzüklerin uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara aykırı olmamak şartıyla yönetmelikler çıkarabilirler." hükmüne yer verilmiştir.

3201 sayılı Emniyet Teşkilat Kanunu'nun "Terfi ve Atama" başlıklı 55. maddesinin -davanın açıldığı tarihteki haliyle- 11. fıkrasında, "Kurullarda personelin rütbe terfiinin görüşülebilmesi için;

a) Bulunulan rütbelerdeki en az bekleme sürelerinin tamamlanması,

b) Bekleme süresi içindeki yıl sayısı kadar iyi veya çok iyi performans değerlendirme puanının alınması,

c) Yönetmeliğe uygun olarak yapılacak yazılı ve sözlü sınavda başarılı olunması,

d) Polis Akademisi Başkanlığınca için düzenlenecek yöneticilik ile ilgili hizmet içi eğitimde başarılı olunması,

şarttır.";

18. fıkrasında, "Rütbe terfileri ve sınavlar ile meslek içi yöneticilik eğitim kursları, eğitim tarih ve süreleri ile değerlendirme kurullarının çalışmalarına ilişkin usul ve esaslar yönetmelikle düzenlenir." hükmü yer almaktadır.

Anılan Kanun'a dayanılarak Bakanlar Kurulunun 2015/7685 sayılı kararıyla kabul edilen ve 10/05/2015 günlü, 29351 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Emniyet Hizmetleri Sınıfı Personeli Rütbe Terfileri ve Değerlendirme Kurullarının Çalışma Usul ve Esaslarına İlişkin Yönetmelik'in -davanın açıldığı tarihteki haliyle-

"Kurul gündemine alınma şartları" başlıklı 12. maddesinde, "(1) Polis amirlerinin üst rütbeye terfiinin Merkez veya Yüksek Değerlendirme Kurulunda görüşülebilmesi için;

a) Bulunulan rütbe için öngörülen bekleme süresinin tamamlanmış olması,

b) Bulunulan rütbede, kurul gündemine alındığı tarih itibarıyla son performans puanı da dahil olmak üzere, zorunlu en az bekleme süresi kadar iyi veya çok iyi performans değerlendirme puanı alınmış olması,

c) Bu Yönetmeliğe uygun olarak yapılacak yazılı ve sözlü sınavda başarılı sayılması,

ç) Polis Akdemisi Başkanlığınca düzenlenecek yöneticilikle ilgili hizmetiçi eğitimde başarılı olunması,

d) Dördüncü Sınıf Emniyet Müdürlüğünden Üçüncü Sınıf Emniyet Müdürlüğü rütbesine terfi etmek için zorunlu ikinci bölge hizmetinin en az bir kez yapılmış veya halen bu bölge hizmetinin ifa ediliyor olması, şarttır.

(2) 6/8/1992 tarihli ve 92/3393 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Emniyet Hizmetleri Sınıfı Mensupları Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliğinin 23 üncü maddesinin yedinci fıkrası kapsamına girenler için birinci fıkranın (d) bendinde yer alan şart aranmaz.";

"Sözlü sınav" başlıklı 28. maddesinde, "(1) Yazılı sınava giren adaylardan yüz üzerinden en az elli puan almış olanlar, sözlü sınava tabi tutulur.

(2) Sözlü sınav için oluşturulan komisyon üyeleri, sınava girecek personelden en az bir üst rütbede olmak zorundadır.

(3) Sözlü sınav komisyonları üst rütbeye terfi edecek personeli;

a) Yazılı sınav konularına ilişkin bilgi düzeyi (25 puan),

b) Bir konuyu kavrama ve ifade edebilme yeteneği (15 puan),

c) Temsil ve maiyetindeki personelini sevk ve idare kabiliyeti (15 puan),

ç) Özgüveni, ikna kabiliyeti ve inandırıcılığı (15 puan),

d) Analitik düşünme, problem çözme ve doğru karar verebilme yeteneği (15 puan),

e) Planlama, eşgüdüm ve denetim becerileri (15 puan),

konularında yüz tam puan üzerinden değerlendirir. Her üyenin vermiş olduğu puanların aritmetik ortalaması alınarak adayların sözlü sınav puanı tespit edilir.

(4) Sözlü sınavda yüz üzerinden elli ve üzeri puan alanlar başarılı sayılır." düzenlemeleri yer almaktadır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

I - DAVA KONUSU DÜZENLEMENİN İNCELENMESİ

10/05/2015 günlü, 29351 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Emniyet Hizmetleri Sınıfı Personeli Rütbe Terfileri ve Değerlendirme Kurullarının Çalışma Usul ve Esaslarına İlişkin Yönetmelik'in "Sözlü sınav" başlıklı 28. maddesinin -05/05/2016 günlü, 29703 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Emniyet Hizmetleri Sınıfı Personeli Rütbe Terfileri ve Değerlendirme Kurullarının Çalışma Usul ve Esaslarına İlişkin Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik'in 1. maddesiyle eklenen- 4. fıkrasında, "Sözlü sınavda yüz üzerinden elli ve üzeri puan alanlar başarılı sayılır." düzenlemesi yer almaktadır.

Anayasa'nın yukarıda aktarılan 124. maddesi uyarınca, yasa koyucunun genel prensipleri belirlemesi koşuluyla düzenlenecek konunun uygulanmasını ve uygulamaya ilişkin ayrıntıların belirlenmesini yürütmeye, bir başka ifadeyle idarelere bırakmasının mümkün olduğu görülmektedir. Ancak, idarelerin düzenleme yapma yetkisi, yasama organının çizdiği sınırlar içinde, başta Anayasa olmak üzere, kanun, tüzük gibi üst hukuk normlarına aykırı olmamak kayıt ve şartına bağlı olarak kullanılabilir.

Normlar hiyerarşisi kuramına göre hukuk düzeni, farklı kademede yer alan Anayasa, kanun, tüzük, yönetmelik ve diğer düzenleyici işlemlerden oluşan birçok normu içermekte ve her norm geçerliliğini bir üst basamakta yer alan normdan almaktadır. Bu nitelikleri gereği, dayandıkları üst hukuk normlarına aykırı hüküm ihtiva etmeleri mümkün değildir. Bu kuramın en belirgin özelliklerinden biri de, bir düzenlemenin hiyerarşik sıralamada daha altta bulunan bir düzenleme ile değiştirilememesi ve kaldırılamamasıdır. Dolayısıyla normlar hiyerarşisinde kanunlardan alt sırada gelen yönetmeliklerin de üst norm olan kanunlara aykırı olamayacağı açıktır.

Emniyet Hizmetleri Sınıfı Personeli Rütbe Terfileri ve Değerlendirme Kurullarının Çalışma Usul ve Esaslarına İlişkin Yönetmelik'in 28. maddesinin yukarıda aktarılan 1 ve 4. fıkraları birlikte değerlendirildiğinde, ilgililerin terfi değerlendirmesine tabi tutulabilmeleri için, 3201 sayılı Emniyet Teşkilat Kanunu'nun 55. maddesinin 11. fıkrasının (c) bendindeki düzenlemeye uygun olarak yazılı ve sözlü sınavda başarılı olmaları şartının arandığı görülmektedir.

Anılan Yönetmelik'in dava konusu 28. maddesinin 4. fıkrası ile yazılı sınavın tamamlayıcısı olan ve görevin gerektirdiği niteliklere en uygun personelin bir üst rütbeye terfisi için mesleki bilgisini ve genel kültür düzeyini ölçmeyi amaçlayan sözlü sınav notuna da önem atfedilerek, başarılı sayılmak için sözlü sınavda yüz üzerinden elli ve üzeri puan alınması şeklinde belirlenen asgari başarı kriterinin makul olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

Bu itibarla, sözlü sınav yönünden bir başarı kriteri getiren Yönetmelik'in 28. maddesinin 4. fıkrasında hukuka aykırılık görülmemiştir.

II - DAVACININ RÜTBE TERFİ SÖZLÜ SINAVINDA BAŞARISIZ SAYILMASINA İLİŞKİN İŞLEMİN İNCELENMESİ :

Emniyet Hizmetleri Sınıfı Personeli Rütbe Terfileri ve Değerlendirme Kurullarının Çalışma Usul ve Esaslarına İlişkin Yönetmelik'in dava konusu sözlü sınavın yapıldığı tarihteki haliyle "Sözlü sınav" başlıklı 28. maddesinin 1. fıkrasında, yazılı sınava giren adaylardan yüz üzerinden en az elli puan almış olanların sözlü sınava tabi tutulacağı kurala bağlanmış, 2. fıkrasında, sözlü sınav için oluşturulan komisyon üyelerinin, sınava girecek personelden en az bir üst rütbede olmak zorunda olduğu belirtilmiş, 3. fıkrasında, sözlü sınava yönelik değerlendirme kriterlerine yer verilmiş ve 4. fıkrasında da sözlü sınavda yüz üzerinden elli ve üzeri puan alanlar başarılı sayılacağı kurala bağlanmıştır.

Sözlü sınavda başarısız sayılma işleminin, diğer tüm idari işlemlerin yargısal denetiminde olduğu gibi yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden yargısal denetiminin yapılması esastır. İdari işlemin yetki, şekil gibi salt usule ilişkin unsurları ile sınırlı olarak yapılacak bir yargısal denetim, hukuk devleti ilkesinin sağladığı güvenceyi temin etmeyecektir.

Bu itibarla, sözlü sınav öncesinde, sınav komisyonunca sınavda sorulacak soruların ve cevaplarının önceden hazırlanması ve tutanağa bağlanması, her adaya sorulan soruların kayda geçirilmesi ve sorulan sorulara adayların verdiği yanıtlara hangi komisyon üyesince hangi notun takdir edildiğinin tutanakta ayrı ayrı gösterilmesi, böylece sözlü sınavın nesnel olarak yapılması ve yargısal denetimin tüm unsurlarıyla gerçekleştirilmesi sağlanmalıdır.

Dava dosyası incelendiğinde, davacının da katılmış olduğu sözlü sınavda sorulacak soruların söz konusu sınavdan önce hazırlanarak cevaplarıyla birlikte tutanağa bağlandığı, sözlü sınav komisyonu üyelerinin Yönetmelik'in 28. maddesinin 2. fıkrasında belirtildiği şekilde sınava girecek personelden en az bir üst rütbede olduğu, sınava alınan adaylara daha önceden hazırlanan soru havuzundan kendileri tarafından çekilen sorunun yöneltildiği, bu kapsamda davacının da 154 sıra numaralı soruyu çektiği ve cevaplandırdığı,

davacı hakkında sözlü sınav komisyonu üyelerinin Yönetmelik'in 28. maddesinin 3. fıkrasında belirtilen kriterler yönünden ayrı ayrı değerlendirme yaptığı ve bu değerlendirmelerin gerekçeleriyle birlikte tutanağa bağlandığı, yapılan değerlendirme sonucununda davacının 30 puan takdir edilmek suretiyle sözlü sınavda başarısız sayıldığı görülmektedir.

Bu durumda, Yönetmelik'in 28. maddesinde yer alan düzenlemelere uygun olarak gerçekleştirilen sözlü sınavda davacının başarısız sayılmasına ilişkin işlemde hukuka aykırılık görülmemiştir.

(X) KARŞI OY

10/05/2015 günlü, 29351 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Emniyet Hizmetleri Sınıfı Personeli Rütbe Terfileri ve Değerlendirme Kurullarının Çalışma Usul ve Esaslarına İlişkin Yönetmelik'in "Sözlü sınav" başlıklı 28. maddesinin -05/05/2016 günlü, 29703 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Emniyet Hizmetleri Sınıfı Personeli Rütbe Terfileri ve Değerlendirme Kurullarının Çalışma Usul ve Esaslarına İlişkin Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik'in 1. maddesiyle değiştirilen- 3. fıkrasında, "Sözlü sınav komisyonları üst rütbeye terfi edecek personeli;

a) Yazılı sınav konularına ilişkin bilgi düzeyi (25 puan),

b) Bir konuyu kavrama ve ifade edebilme yeteneği (15 puan),

c) Temsil ve maiyetindeki personelini sevk ve idare kabiliyeti (15 puan),

ç) Özgüveni, ikna kabiliyeti ve inandırıcılığı (15 puan),

d) Analitik düşünme, problem çözme ve doğru karar verebilme yeteneği (15 puan),

e) Planlama, eşgüdüm ve denetim becerileri (15 puan),

konularında yüz tam puan üzerinden değerlendirir. Her üyenin vermiş olduğu puanların aritmetik ortalaması alınarak adayların sözlü sınav puanı tespit edilir." düzenlemesi yer almaktadır.

Dava dosyası incelendiğinde, davacıdan sınav öncesinde komisyonca hazırlanan sorulardan kendi iradesi doğrultusunda çektiği soruyu okuyarak cevaplandırmasının istenildiği, davacının 154 sıra numaralı "stopaj nedir" sorusunu çektiği ve cevaplandırdığı,

bu soru dışında davacıya herhangi bir soru yöneltilmediği ve davacı hakkında Yönetmelik'in 28. maddesinin 3. fıkrasında belirtilen kriterler doğrultusunda yapılan değerlendirme sonucunda 30 puanla başarısız sayıldığı görülmekte olup, davacıya yöneltilen sorunun Yönetmelik'in 28. maddesinin 3. fıkrasının (c) ve (e) bentlerinde sayılan kriterlerin ölçülmesine uygun olmadığı dikkate alındığında, bu iki kriter yönünden değerlendirmeye tabi tutulmayan davacının bir üst rütbeye terfi için katıldığı sözlü sınavda başarısız sayılmasına ilişkin işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Bu nedenle davacının 26/05/2020 tarihinde yapılan rütbe terfi sözlü sınavı sonucunda 30 puan takdir edilmek suretiyle başarısız sayılmasına ilişkin işlemin iptaline karar verilmesi gerektiği oyuyla anılan işlem yönünden davanın reddine yönelik olarak verilen kararın bu kısmına katılmıyoruz.