Danıştay 2. Daire E.2021/3738 K.2023/3225

Dava Konusu İstem

Dava; Kayseri İl Emniyet Müdürlüğü Polisevi Şube Müdürlüğünde polis memuru olarak görev yapan davacının, "görev içinde ya da dışında amir ya da üstlerinin eylem ya da işlemlerini eleştirici nitelikte söz söylemek ya da yazı yazmak" fiilini işlediğinden bahisle Emniyet Teşkilatı Disiplin Tüzüğü'nün 7-D/3 maddesi uyarınca 24 ay uzun süreli durdurma cezası ile cezalandırılmasına ilişkin Kayseri Valiliği İl Polis Disiplin Kurulunun ... günlü, ... sayılı kararının iptali istemiyle açılmıştır.

İlk Derece Mahkemesi Kararının Özeti: ... İdare Mahkemesince; davacı tarafından sarf edilen sözlerin, Emniyet Teşkilatı Disiplin Tüzüğünün 7/D-3. maddesinde düzenlenen "görev içinde ya da dışında amir ya da üstlerinin eylem ya da işlemlerini eleştirici nitelikte söz söylemek ya da yazı yazmak" fiili kapsamına girmediği, davacıya verilen ceza ile eylemi arasında adil bir dengenin de bulunmadığı, bu haliyle, dava konusu işlemde hukuka uyarlık görülmediği gerekçesiyle, dava konusu işlemin iptaline hükmedilmiştir. Daire Kararının Özeti : Davalı idarenin temyiz başvurusu üzerine, Danıştay Beşinci Dairesince; İdare Mahkemesi kararı onanmıştır.

KARAR DÜZELTME TALEBİNDE

BULUNANIN İDDİALARI

Davalı idare tarafından; davacı hakkında tesis edilen işlemin hukuka ve mevzuata uygun olduğu ileri sürülerek, Danıştay Beşinci Dairesince verilen kararın düzeltilmesi istenilmektedir.

KARŞI TARAFIN CEVABI

Cevap verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Karar düzeltme istemi kabul edilerek, İdare Mahkemesi kararının gerekçesi değiştirilmek suretiyle onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay İkinci Dairesince; Danıştay Beşinci Dairesi tarafından, Danıştay Başkanlık Kurulunun 18/12/2020 günlü, K:2020/62 sayılı kararının "Ortak Hükümler" kısmının 6. fıkrası uyarınca, ayrıca bir gönderme kararı verilmeksizin Dairemize iletilen dosyanın tekemmül ettiği anlaşıldığından, davalı idarenin yürütmenin durdurulması istemi hakkında bir karar verilmeksizin Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

Kararın düzeltilmesi dilekçesinde ileri sürülen nedenler, 2577 sayılı Kanun'un Geçici 8. maddesi uyarınca uygulanmasına devam edilen 3622 sayılı Kanun ile değişik 54. maddesi hükmüne uygun bulunduğundan, davalı idarenin karar düzeltme isteminin kabulü ile Danıştay Beşinci Dairesinin 14/05/2019 günlü, E:2016/18025, K:2019/3640 sayılı kararı kaldırılarak uyuşmazlık yeniden incelendi:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Davacı, Kayseri Polisevi Şube Müdürlüğünde görev yapmakta iken Polisevi Şube Müdürlüğünde görülen aksaklıkları görüşmek üzere o gün itibariyle çalışan personelin katılımıyla polisevi hizmet binasında toplantı yapıldığı esnada toplantı konusu ile ilgili mevzular konuşulurken davacının konuşulan konuları kendi üzerine alındığı ve bağırarak sinkaflı bir söz sarfettiği, eyleminin alınan tanık beyanları doğrultusunda sübuta erdiğinden bahisle hakkında Emniyet Teşkilatı Disiplin Tüzüğünün 6/A-12 maddesi gereğince 4 ay kısa süreli durdurma cezası teklif edildiği,

davaya konu Kayseri Valiliği İl Polis Disiplin Kurulu Başkanlığının ... günlü, ...sayılı kararıyla, anılan Tüzüğün 7/D-3 maddesi uyarınca; "görev içinde ya da dışında amir ya da üstlerinin eylem ya da işlemlerini eleştirici nitelikte söz söylemek ya da yazı yazmak'' fiilini işlediği gerekçesiyle 24 ay uzun süreli durdurma cezasıyla tecziyesine, aynı Tüzüğün 15. maddesinin uygulanmasına yer olmadığına dair işlemin tesis edilmesi üzerine temyizen incelenen işbu dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

Dava konusu işlemin tesis edildiği tarih itibarıyla yürürlükte olan haliyle (Mülga) Emniyet Teşkilatı Disiplin Tüzüğü'nün;

7/D-(3) maddesinde; "Görev içinde ya da dışında amir ya da üstlerinin eylem ya da işlemlerini eleştirici nitelikte söz söylemek ya da yazı yazmak" fiili 24 ay uzun süreli durdurma cezasını, gerektiren eylem, işlem, tutum ve davranışlar arasında sayılmıştır.

08/03/2018 tarih ve 30354 mükerrer sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren ve emniyet teşkilatı mensuplarına ilişkin disiplin kurallarını yeniden düzenleyen 7068 sayılı

Genel Kolluk Disiplin Hükümleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Kabul Edilmesine Dair Kanun'un 8/4-b-(5) maddesinde; "Görev içinde veya dışında amir ya da üstlerinin eylem veya işlemlerini olumsuz yönde eleştirici nitelikte söz söylemek ya da yazı yazmak" fiili 6 ay kısa süreli durdurma cezasını gerektiren fiiller arasında sayılmış olup, Anayasa Mahkemesinin 26/01/2022 günlü, E:2021/22, K:2022/6 sayılı kararıyla; bu maddede yer alan ''...içinde veya...'' ibaresinin iptaline karar verilmiş ve söz konusu madde, ''5) Görev (İptal ibare: Anayasa Mahkemesinin 26/01/2022 günlü, E:2021/22, K:2022/6 sayılı kararı ile) (...) dışında amir ya da üstlerinin eylem veya işlemlerini olumsuz yönde eleştirici nitelikte söz söylemek ya da yazı yazmak'' halini almıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Dava konusu uyuşmazlıkta; işlem tarihinde yürürlükte olan mülga Emniyet Teşkilatı Disiplin Tüzüğü'nün 7/D-(3) maddesinde; "Görev içinde ya da dışında amir ya da üstlerinin eylem ya da işlemlerini eleştirici nitelikte söz söylemek ya da yazı yazmak" fiili için 24 ay uzun süreli durdurma cezası, daha sonra çıkarılan 7068 sayılı Kanun'un 8/4-(b)-5 maddesinde ise aynı fiil için 6 ay kısa süreli durdurma cezası öngörülmüştür.

Ceza hukuku kökenli bir ilke olan, "lehe olan hükmün uygulanması" ilkesi; işlendiği zamanın hukuki normları uyarınca suç sayılan bir fiilin sonradan yürürlüğe giren bir düzenleme ile suç olmaktan çıkarılmış bulunması veya sonradan yürürlüğe giren düzenlemenin suçun işlendiği zaman mevcut olan düzenlemeye göre suçlunun lehine sonuçlar doğurması durumunda, failin lehine olan sonraki normun daha önce işlenmiş olan fiillere uygulanmasını öngörmektedir.

İdare hukuku alanında, kural olarak idari işlemlerin yargısal denetimi tesis edildiği tarihte yürürlükte bulunan mevzuata göre yapılmaktadır. İdari işlem niteliğindeki disiplin cezasının da tesis edildiği tarihte yürürlükte bulunan mevzuata göre yargısal denetiminin yapılması gerekmekte ise de, lehe olan normun uygulanması ilkesinin disiplin cezaları yönünden de geçerli olduğunun kabulü gerekmektedir.

Dolayısıyla, fiilin işlendiği tarih itibarıyla yürürlükte bulunan mevzuat ile daha sonra yürürlüğe giren mevzuat hükümleri farklı ise disiplin cezası ile cezalandırılacak olan kişilerin lehine olan mevzuat hükmü dikkate alınmalıdır. Ancak lehe hükmün uygulanması amacıyla verilecek bir iptal kararının lehe olan hükme uygun olarak yeni bir disiplin cezası verilmesine engel olmayacağı da tabiidir.

Lehe olan hükmün uygulanması, fiilin sonradan yürürlüğe giren bir düzenleme ile suç olmaktan çıkarılmış bulunması veya sonradan yürürlüğe giren düzenlemenin suçun işlendiği zaman mevcut olan düzenlemeye göre suçlunun lehine sonuçlar doğurması gibi farklı şekillerde ortaya çıkmaktadır. Doğal olarak, fiilin suç olmaktan çıkarılmış olması ile yeni düzenlemenin davacı lehine olacak şekilde daha az yaptırım öngörmesinin de sonuçları farklı olacaktır.

Lehe olan yeni düzenleme ile artık fiilin suç olmaktan çıkarılması durumunda, İdare Mahkemesince lehe düzenleme gerekçesiyle verilen iptal kararı üzerine, idare tarafından fiil için yeniden bir disiplin cezası verilemeyecektir. Diğer taraftan; lehe olan yeni düzenleme ile fiil için davacı lehine olacak şekilde daha az yaptırım öngörülmesi halinde, idare tarafından fiil yeni düzenlemeye göre değerlendirilmek suretiyle yeni bir disiplin cezası verilmesine engel bulunmamaktadır.

Bakılan uyuşmazlıkta, disiplin cezasına konu fiil için Tüzükte öngörülen disiplin cezası, 24 ay uzun süreli durdurma cezası iken, 7068 sayılı Kanunla, lehe düzenleme getirilerek 6 ay kısa süreli durdurma cezası öngörülmekle birlikte, Anayasa Mahkemesinin 26/01/2022 günlü, E:2021/22, K:2022/6 sayılı kararı ile madde metninde yer alan "içinde veya" ibaresinin iptal edilerek madde metninden çıkarılmasıyla davacının görevi sırasında gerçekleştirdiği fiilinin karşılığı da kalmamış bulunmaktadır. Bu itibarla; dava konusu işlemin iptali yolundaki İdare Mahkemesi kararında sonucu itibarıyla hukuka aykırılık görülmemiştir.