Danıştay 2. Daire E.2021/3743 K.2023/2683

Dava Konusu İstem

Dava; İstanbul İli, Bağcılar İlçe Emniyet Müdürlüğü emrinde polis memuru olarak görev yapan davacı tarafından, borçlarını ödememeyi alışkanlık haline getirdiğinden bahisle Emniyet Teşkilatı Disiplin Tüzüğünün 6/C-2. maddesi gereğince "10 ay uzun süreli durdurma" cezası ile cezalandırılması gerekmekte ise de anılan Tüzüğün 14. maddesi uygulanarak "20 ay uzun süreli durdurma" cezasıyla tecziyesine ilişkin ... günlü, ... sayılı İstanbul Valiliği İl Polis Disiplin Kurulu kararının iptali istemiyle dava açmıştır.

İlk Derece Mahkemesi Kararının Özeti : ... İdare Mahkemesinin ... günlü, E:... , K:... sayılı kararıyla; alışkanlık haline getirme kavramından söz edilebilmesi için, olayın belirli bir dönemde birden çok kez tekrarlanması gerektiği, davacının aynı dönemde yine aynı madde kapsamında cezalandırıldığı, yine aynı dönemde gerçekleşen borcunu ödememe durumunun ayrı bir fiil olarak kabul edilmesine imkan bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlem hukuka aykırı bulunarak iptaline karar verilmiştir.

Daire Kararının Özeti : Davalı idarenin temyiz başvurusu üzerine, Danıştay Beşinci Dairesince verilen 25/06/2019 günlü, E:2016/16492, K:2019/4300 sayılı kararla, mahkeme kararının onanmasına hükmedilmiştir.

KARAR DÜZELTME TALEBİNDE

BULUNANIN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı ileri sürülerek Danıştay Beşinci Dairesince verilen kararın düzeltilmesi istenilmektedir.

KARŞI TARAFIN CEVABI

Cevap verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Karar düzeltme isteminin reddi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay İkinci Dairesince, Danıştay Beşinci Dairesi tarafından Danıştay Başkanlık Kurulunun 18/12/2020 günlü, K:2020/62 sayılı kararının "Ortak Hükümler" kısmının 6. fıkrası uyarınca ayrıca bir gönderme kararı verilmeksizin Dairemize iletilen dosyada, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

Kararın düzeltilmesi dilekçesinde öne sürülen hususlar, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun Geçici 8. maddesi uyarınca uygulanmasına devam edilen 3622 sayılı Kanun ile değişik 54. maddesinin 1/c fıkrasına uygun bulunduğundan, davalı idarenin karar düzeltme isteminin kabulü ile Danıştay Beşinci Dairesinin 25/06/2019 günlü, E:2016/16492, K:2019/4300 sayılı kararı kaldırılarak uyuşmazlığın esası yeniden incelendi:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Davacı tarafından; Şanlıurfa Emniyet Müdürlüğünde polis memuru olarak görev yaptığı dönemde hakkında yürütülen disiplin soruşturması sonucunda “borçlanıp ödememeyi alışkanlık haline getirmek” fiilini işlediğinden bahisle Emniyet Teşkilatı Disiplin Tüzüğü'nün 6/C-2 maddesi uyarınca "10 ay kısa süreli durdurma" cezası ile tecziyesine, daha öncesinde aynı suçtan dolayı almış olduğu cezaların bulunması nedeniyle anılan Tüzük'ün 14. maddesi uyarınca "20 ay uzun süreli durdurma" cezası ile cezalandırılmasına ilişkin İstanbul Valiliği İl Polis Disiplin Kurulunun ... günlü, ... sayılı kararının iptali istemiyle temyizen incelenen dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

Mülga Emniyet Teşkilatı Disiplin Tüzüğü'nün 6/C-2 maddesinde "Borçlanıp ödememeyi alışkanlık haline getirmek" fiilinin 10 ay kısa süreli durdurma cezasını gerektiren eylem, işlem, tutum ve davranışlar arasında sayılmıştır.

Mülga Tüzük'ün dava konusu işlem tarihinde "Yinelenme" başlığını taşıyan 14. maddesinde, "Disiplin cezası verilmesine neden olmuş bir eylem, işlem, tutum veya davranışın cezaların özlük dosyasından silinmesine ilişkin süre içinde her yinelenmesinde bir derece ağır ceza uygulanır.

Aynı derecede cezayı gerektiren değişik eylem, işlem, tutum veya davranışlar nedeniyle verilen disiplin cezalarının üçüncü ve daha sonraki her uygulamasında da bir derece ağır ceza verilir." kuralı yer almıştır.

08/03/2018 günlü, 30354 (Mükerrer) sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren ve emniyet teşkilatı mensuplarına ilişkin disiplin kurallarını yeniden düzenleyen 7068 sayılı Genel Kolluk Disiplin Hükümleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Kabul Edilmesine Dair Kanun'da, Mülga Tüzük'ün 14. maddesindeki düzenlemeye yer verilmemiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Uyuşmazlık konusu olayla ilgili disiplin soruşturması kapsamında, davacının Ziraat Bankasından kredi çekmesi neticesinde işyerinden arkadaşları olan kefillerin maaşına haciz konulduğu ve davacının kusurlu olması nedeniyle üzerine atılı, "Borçlanıp ödememeyi alışkanlık haline getirmek" fiilinin sabit olduğu ve bu eyleminin Emniyet Teşkilatı Disiplin Tüzüğü'nün 6/C-2 maddesi kapsamında bulunduğu açıktır.

Dava devam ederken, davacının fiiline uygulanacak disiplin cezasına ilişkin mevzuatta değişiklik olması nedeniyle uyuşmazlığın çözülebilmesi için davacının işlediği fiile hangi mevzuat hükmünün uygulanması gerektiğinin de belirlenmesi gerekmektedir.

Ceza hukuku kökenli bir ilke olan; ancak zaman içinde hukukun tüm dallarında geçerli bir ilke olarak benimsenen "lehe olan hükmün uygulanması ilkesi"; işlendiği zamanın hukuki normları uyarınca suç sayılan bir fiilin sonradan yürürlüğe giren bir düzenleme ile suç olmaktan çıkarılmış bulunması veya sonradan yürürlüğe giren düzenlemenin, suçun işlendiği zaman mevcut olan düzenlemeye göre suçlunun lehine sonuçlar doğurması durumunda, failin lehine olan sonraki normun daha önce işlenmiş olan fiillere uygulanmasını öngörmektedir.

İdare hukuku alanında, kural olarak idari işlemlerin yargısal denetimi tesis edildiği tarihte yürürlükte bulunan mevzuata göre yapılmaktadır. İdari işlem niteliğindeki disiplin cezasının da tesis edildiği tarihte yürürlükte bulunan mevzuata göre yargısal denetiminin yapılması gerekmekte ise de, lehe olan normun uygulanması ilkesinin disiplin cezaları yönünden de geçerli olduğunun kabulü gerekmektedir.

Dolayısıyla fiilin işlendiği tarih itibarıyla yürürlükte bulunan mevzuat ile daha sonra yürürlüğe giren mevzuat hükümleri farklı ise, disiplin cezası ile cezalandırılacak olan kişilerin lehine olan mevzuat hükmü dikkate alınmalıdır.

Mülga Emniyet Teşkilatı Disiplin Tüzüğü'nün 14. maddesinde yer alan ve madde metninde belirtilen şartların oluşması halinde bir derece ağır ceza verilmesini gerektirir nitelikteki düzenlemeye, 7068 sayılı Genel Kolluk Disiplin Hükümleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Kabul Edilmesine Dair Kanun'da yer verilmemesinin davacının lehine olduğu görüldüğünden, İdare Mahkemesince, davacı lehinde olan durumun dikkate alınarak uyuşmazlık hakkında yeniden bir karar verilmesi gerekmektedir.

Bu itibarla, belirtilen değerlendirme yapılmaksızın davanın reddi yönünde verilen İdare Mahkemesi kararında hukuka uyarlık bulunmamaktadır.

Ayrıca; İdare Mahkemesince, alışkanlık haline getirme kavramından söz edilebilmesi için, olayın belirli bir dönemde birden çok kez tekrarlanması gerektiği, davacının aynı dönemde yine aynı madde kapsamında cezalandırıldığı, yine aynı dönemde gerçekleşen borcunu ödememe durumunun ayrı bir fiil olarak kabul edilmesine imkan bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiş ise de; dava konusu olayda davacının borcunun kredi ve telekom borcu olduğu bu borçların mahiyeti itibari ile borç ödememeyi alışkanlık haline getirme kapsamında değerlendirilemeyeceği ve aynı zamanda aynı yıl içerisinde gerçekleşen fiillerinde ayrı fiil olarak değerlendirilebileceği açık olup sonucu itibariyle dava konusu işlemin iptali yolunda verilen Mahkeme kararında hukuka aykırılık bulunmamaktadır.