Danıştay 2. Daire E.2021/3781 K.2023/6229

Dava Konusu İstem

Dava; polis memuru olan davacının, Bursa ili, Yıldırım İlçe Emniyet Müdürlüğü emrinde görev yaptığı dönemde işlemiş olduğu (21/03/2014 tarihli) ''mal varlığında meydana gelen değişikliği bir ay içinde bildirmemek'' fiili nedeniyle Emniyet Teşkilatı Disiplin Tüzüğü'nün 7/A-4. maddesi uyarınca 12 ay uzun süreli durdurma cezası ile cezalandırılması gerekmekte ise de, aynı Tüzüğün 15. maddesinin tatbikiyle "4 ay kısa süreli durdurma" cezasıyla cezalandırılmasına ilişkin ... günlü, ... sayılı Bursa Valiliği İl Polis Disiplin Kurulu kararının iptali istemiyle açılmıştır.

İlk Derece Mahkemesi Kararının Özeti : ... İdare Mahkemesince, Danıştay Beşinci Dairesinin 19/04/2018 günlü, E:2016/7557, K:2018/13685 sayılı bozma kararına uyularak dava dosyası yeniden incelenmek suretiyle verilen temyize konu kararla; dava dosyasının incelenmesinden; davacının da aralarında bulunduğu yirmi bir personel hakkında başlatılan disiplin soruşturması sonucunda düzenlenen 17/04/2015 günlü soruşturma raporunda; davacı hakkında özetle.

"21/03/2014 tarihinde Bank Asya'da bulunan 38.001,00 TL karşılığı hesabını vadesinden önce çekerek ...

Bankası'na yatırdığı, 15/03/2014 tarihi itibariyle kendisine ödenen net aylık tutarının 2.764,48 TL olduğu ve bu tutarın beş katını aşan birikimine dair 3628 sayılı Kanun kapsamında ek mal beyanında bulunmadığından" bahisle getirilen teklif doğrultusunda davaya konu disiplin cezasının verildiği, Mahkemelerinin 03/10/2019 tarihli ara kararıyla davalı idareden; "davacının, 21/03/2014 tarihinden önce bankada bulunan nakit para için mal beyanında bulunup bulunmadığının açıklığa kavuşturularak, bulunmuş ise bildirimlerine ilişkin dilekçelerin bir örneğinin gönderilmesinin istenildiği, davalı idarece sunulan bilgi ve belgelerden;

davacının ilk olarak 21/06/2007 tarihinde verdiği mal bildirimi dilekçesinde herhangi bir mal varlığı belirtmediği, ikinci olarak 06/02/2010 tarihli mal bildirimi dilekçesinde de herhangi bir mal varlığı beyan etmediği, davaya konu disiplin soruşturması devam etmekte iken 10/03/2015 tarihinde verdiği mal bildirimi dilekçesinde ise, "21/03/2014 tarihinde Bank Asya Yıldırım Şubesi'nden hesabında bulunan 38.001,00 TL'yi çekerek ...

Bankası Erikli Şubesi'ne yatırdığı, 10/03/2015 tarihine kadar her ay birikim yaptığından dolayı 10/03/2015 tarihi itibarıyla toplam menkul değerinin 47.509,79 TL olduğunu" beyan ettiğinin görüldüğü, 3628 sayılı Kanun ve ilgili yönetmelik hükümleri uyarınca mal bildiriminde bulunulmadığının idarece tespiti halinde, bu hususun davacıya ihtar edilmesi gerekliliğinin idari bir usul olarak düzenlenmiş bulunduğunun anlaşıldığı, bu usulün, davacının suç işleme kastıyla hareket edip etmediğinin açığa kavuşturulması bakımından da önem arz ettiği, mal bildiriminde bulunmadığı belirlenen davacıya ilk olarak ihtarda bulunulması,

ihtara rağmen otuz gün içinde mazeretsiz olarak bildirimde bulunmadığı takdirde, şartları varsa disiplin cezası verilmesi yoluna gidilmesi gerektiği, davacının disiplin soruşturması sırasında soruşturmaya konu malvarlığı hakkında ihtarda bulunulması beklenilmeksizin, 10/03/2015 tarihli dilekçe ile mal bildiriminde bulunmuş olduğu dikkate alınmadan tesis edilen işlemde hukuka uyarlık görülmediği gerekçesiyle, dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından; 3628 sayılı Mal Bildiriminde Bulunulması, Rüşvet ve Yolsuzluklarla Mücadele Kanunu ve ilgili Yönetmelik hükümleri gereğince, kamu görevlilerinin, mal varlıklarında önemli bir değişiklik olduğunda, değişikliği izleyen bir ay içinde edindikleri mal, hak, gelir, alacak ve borçlara münhasır olarak re'sen ek mal bildiriminde bulunmalarının zorunlu olduğu, davacının üzerine atılı disiplin suçunun sübuta erdiği, diğer taraftan; dava devam ederken, davacının İdare Mahkemesine verdiği 10/09/2019 havale tarihli dilekçeyle, vekili Av. ...'i azlettiğini bildirmiş olmasına rağmen, kararda davacı lehine vekalet ücretine hükmedilmiş olmasının da hukuka aykırı olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN CEVABI

Temyiz isteminin reddi gerektiği ileri sürülmektedir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay İkinci Dairesince, Danıştay Beşinci Dairesi tarafından, Danıştay Başkanlık Kurulunun 18/12/2020 günlü, K:2020/62 sayılı kararının "Ortak Hükümler" kısmının 6. fıkrası uyarınca, ayrıca bir gönderme kararı verilmeksizin Dairemize iletilen dosyada, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Bursa İl Emniyet Müdürlüğü emrinde polis memuru olarak görev yaptığı dönemde hakkında düzenlenen 17/04/2015 günlü Disiplin Soruşturma Raporunda; davacının, 21/03/2014 tarihinde Bank Asya'da bulunan 38.001,00 TL karşılığı hesabını vadesinden önce çekerek ...

Bankası'na yatırdığı, 15/03/2014 tarihi itibariyle kendisine ödenen net aylık tutarının 2.764,48 TL olduğu ve beş katını aşan tutardaki bu işleme dair bir ay içinde 3628 sayılı Kanun kapsamında ek mal beyanında bulunması gerekirken bildirimde bulunmadığının tespit edilmesi üzerine,

dava konusu işlemle "belirlenen durum ve sürelerde mal bildiriminde bulunmamak veya gerçeğe aykırı bildirimde bulunmak ya da mal varlığında meydana gelen değişikliği bir ay içinde bildirmemek" suçunu işlediğinden bahisle Emniyet Teşkilatı Disiplin Tüzüğü'nün 7/A-4 maddesi uyarınca 12 ay uzun süreli durdurma cezası ile cezalandırılması gerekmekte ise de, aynı Tüzüğün 15. maddesinin tatbikiyle "4 ay kısa süreli durdurma" cezasıyla cezalandırılmasına karar verilmiştir.

Anılan işlemin iptali istemiyle temyizen incelenen dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun “Mal bildirimi” başlıklı 14. maddesinde “Devlet memurları, kendileriyle, eşlerine ve velayetleri altındaki çocuklarına ait taşınır ve taşınmaz malları, alacak ve borçları hakkında, özel kanunda yazılı hükümler uyarınca, mal bildirimi verirler.” düzenlemesi yer almıştır.

657 sayılı Kanun'un 14. maddesinde bahsi geçen ve emniyet teşkilatı mensupları açısından da uygulanması gereken özel Kanun ise, 3628 sayılı Mal Bildiriminde Bulunulması, Rüşvet ve Yolsuzluklarla Mücadele Kanunu'dur.

3628 sayılı Kanun'un 5. maddesinde, bu Kanun kapsamına giren görevlilerin, eşlerine ve velayeti altındaki çocuklarına ait bulunan taşınmaz malları ile her biri ayrı olmak üzere para, hisse senetleri ve tahviller ile altın, mücevher ve diğer taşınır malları, hakları, alacakları ve gelirleriyle bunların kaynaklarının, borçları ve sebeplerinin mal bildiriminin konusunu teşkil edeceği hükme bağlanmıştır.

15/11/1990 günlü, 20696 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Mal Bildiriminde Bulunulması Hakkında Yönetmeliğin ''Ek Mal Bildirimi'' başlıklı 10. maddesinde, "3 üncü maddede sayılan görevlerde bulunanlar, eşleri velayeti altındaki çocukları ve kendilerinin şahsi mal varlıklarında önemli bir değişiklik olduğunda, değişikliği izleyen bir ay içinde yeni edindikleri mal, hak, gelir, alacak ve borçlara münhasır olmak üzere ek mal bildirimi vermek zorundadırlar. 8 inci maddede gösterilen mahiyet ve miktardaki malın iktisabı ile hak, alacak veya gelir sağlanması veya borçlanılması, mal varlığında önemli değişiklik sayılır." hükmü bulunmaktadır.

Dava konusu işlemin tesis edildiği tarih itibarıyla yürürlükte bulunan Emniyet Teşkilatı Disiplin Tüzüğü'nün 7/A-4 maddesinde, "Belirlenen durum ve sürelerde mal bildiriminde bulunmamak veya gerçeğe aykırı bildirimde bulunmak ya da mal varlığında meydana gelen değişikliği bir ay içinde bildirmemek" fiili, 12 ay uzun süreli durdurma cezasını gerektiren eylem, işlem, tutum ve davranışlar arasında sayılmıştır.

08/03/2018 günlü, 30354 (Mükerrer) sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren ve kolluk personelinin disiplin işlemlerini yeniden düzenleyen 7068 sayılı Genel Kolluk Disiplin Hükümleri Hakkında Kanun Hükmünde kararnamenin Kabul Edilmesine Dair Kanun'un 8/5-(a)-1. maddesinde de, "Belirlenen durum ve sürelerde mal bildiriminde bulunmamak veya gerçeğe aykırı bildirimde bulunmak'' fiilinin 12 ay uzun süreli durdurma cezasını gerektirdiği düzenlenmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Dava konusu işlem, Emniyet Teşkilatı Disiplin Tüzüğü'nün 7/A-4 maddesinde yer alan, "belirlenen durum ve sürelerde mal bildiriminde bulunmamak veya gerçeğe aykırı bildirimde bulunmak ya da mal varlığında meydana gelen değişikliği bir ay içinde bildirmemek" fiilleri nedeniyle tesis edilmiş olup, temyize konu kararda ise ek mal bildiriminde bulunmadığı tespit edilen davacının, mal bildiriminde bulunması için davalı idarece 3628 sayılı Kanun'un uygulanmasına ilişkin Mal Bildiriminde Bulunulması Hakkında Yönetmelik hükmü uyarınca ihtar edilmesi, bundan sonraki ayda mal bildiriminde bulunmadığı takdirde disiplin cezası ile tecziye edilmesi gerektiğinden bahisle hüküm kurulduğu göz önüne alındığında, dava konusu disiplin suçunun manevi unsurunun ayrıca belirlenmesi gerekmektedir.

Mal bildiriminde bulunmayı sağlayarak rüşvet ve yolsuzluklarla mücadele etmek amacıyla yürürlüğe konulan 3628 sayılı Kanun'da, mal bildiriminde bulunacaklar, bildirimlerin konusu, zamanı, birden fazla mal bildiriminde bulunulması, bildirimin yenilenmesi, bildirimin verileceği merciler ve bildirimlerin gizliliğine ilişkin hususlara yer verilerek, mal bildirimine ilişkin esaslar belirlenmiş ise de, belirtilen sürelerde mal bildiriminde bulunulmaması hali için herhangi bir yaptırım öngörülmemiştir.

Anılan Kanun'da; gerçeğe aykırı bildirimde bulunma ve haksız mal edinme gibi, suçun manevi unsurları dikkate alınarak, hürriyeti bağlayıcı ceza öngörülmüş; ayrıca, Kanun'la belirlenen sürelerde mal bildiriminde bulunmayanlara, bildirimde bulunması için ihtar edilmesine rağmen mal bildirimde bulunulmaması halinde de hapis cezası verileceği öngörülmüştür.

Görüldüğü üzere; 3628 sayılı Kanun'da "suç" olarak kabul edilen eylemlerle (gerçeğe aykırı bildirimde bulunma, haksız mal edinme ve ihtara rağmen bildirimde bulunmama), Emniyet Teşkilatı Disiplin Tüzüğü'nün 7/A-4 maddesinde disipline aykırı davranış kabul edilen, "belirlenen durum ve sürelerde mal bildiriminde bulunmamak ya da mal varlığında meydana gelen değişikliği bir ay içinde bildirmemek" amaçları ve nitelikleri itibarıyla birbirinden tamamen farklı eylemlerdir.

Bu itibarla, 3628 sayılı Kanun'da düzenlenen ve suç sayılan eylemlere ilişkin manevi unsurların, uyuşmazlık konusu "belirlenen durum ve sürelerde mal bildiriminde bulunmamak ya da mal varlığında meydana gelen değişikliği bir ay içinde bildirmemek" eylemleri için de aranmasının hukuki dayanağı bulunmamaktadır.

Bu durumda, İdare Mahkemesince, davacının fiili yönünden yukarıda anılan Tüzüğün 7/A-4. maddesinde tanımlanan disiplin suçunun sübut bulup bulmadığı, sübut bulmuş ise eylemine uyan disiplin cezasıyla cezalandırılıp cezalandırılmadığı değerlendirilerek bir karar verilmesi gerekirken, 3628 sayılı Kanun'un uygulanmasına ilişkin Yönetmelik hükmü uyarınca ihtar yapılmadan davacı hakkında tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uyarlık görülmediği gerekçesiyle verilen kararda hukuki isabet bulunmamaktadır.

Öte yandan, mahkeme karar tarihi itibariyle vekili bulunmayan davacı lehine avukatlık ücretine hükmedilmişse de, yukarıda belirtilen gerekçeyle verilen bozma kararı üzerine yeniden yapılacak inceleme sonucunda karar verileceği açıktır.