Danıştay 2. Daire E.2021/4741 K.2023/2673

İlk Derece Mahkemesi Kararının Özeti

... İdare Mahkemesinin … günlü, E:…, K:… sayılı kararıyla; dosyadaki bilgi ve belgelerle, bilirkişi raporunun birlikte değerlendirilmesinden; Muğla İli, Bodrum İlçesi, … Mahallesinde bulunan Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki taşınmazın 6.329,50 m²'sinin yeşil alan merdiven şemsiye şezlong ahşap zemin ahşap yol ahşap köprü sundurma masa sandalye bar iskele duş kano koyma yeri olarak 01/11/2013 -28/08/2014 tarihleri arasında davacı tarafından fuzulen işgal edildiğinin anlaşıldığı, bu işgali karşılığında davacıdan 191.647,20-TL ecrimisil bedeli alınması gerektiği sonucuna varıldığı gerekçesiyle, dava konusu ecrimisil ihbarnamesinin 193.702,47-TL'lik kısmının iptaline, davanın 191.647,20-TL'lik kısmının ise reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi Kararının Özeti : Davalı idarenin iptale ilişkin kısma yönelik istinaf başvurusu üzerine. Bölge İdare Mahkemesi ...

İdari Dava Dairesinin temyize konu kararıyla; davacının işgale konu alandaki kullanımlarının otel işletmesinin faaliyeti bakımından, onu tamamlayan bir bütünlük içinde olduğu ve işletme için artı değer kattığı gözönünde tutulduğunda; bilirkişi kurulunun hesaplamaya esas aldığı emsalin konusu kiralamanın nitelik ve kullanım amacının davacının işgaline konu alanın nitelik ve kullanım amacı ile uyumlu olduğu,

emsal kiralamanın 2011 yılı 85,00 TL/m² birim tutarının rayiç ecrimisil tutarı olarak kabulü gerektiği, bilirkişilerce salt işgale konu taşınmaz ile emsal taşınmazın değer farkı nedeniyle indirim yapılmasının, işgale konu taşınmazın otel işletmesinin faaliyetine etki ve katkıları karşısında hukuksal olarak kabul edilmesi olanağı bulunmadığı,

bu itibarla 2011 yılı için birim emsal kiralama tutarının 2012 için % 7,8, 2013 yılı için % 3,93 ve 2014 yılı için % 10,11 yeniden değerleme oranı ile güncellenmesi durumunda işgal döneminde yıl içi işgal süresi ve işgal edilen alan dikkate alındığında 2013 yılı için ((9.565,79 m² x 95,23-TL/m²) x 61/365=) 152.240,98-TL.

2014 yılı için ((9.565,79 m² x 96,19-TL/m²) x 241/365=) 607.540,09-TL toplam 759.781,07-TL ecrimisil hesaplanabileceğinin kabulü gerektiğinden; bu tutarın çok altında ecrimisil istenmesine ilişkin dava konusu ecrimisil ihbarnamesinde hukuka aykırılık, başvuruya konu kararın aksi yöndeki davalının aleyhine iptale ilişkin kısmında da hukuka uyarlık görülmediği gerekçesiyle, davalının istinaf başvurusunun kabulüne, kararın bu kısmının kaldırılmasına, kaldırılan kısım yönünden de davanın reddine hükmedilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından; ecrimisil bedelinin fahiş olduğu ve dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN CEVABI

Cevap verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ: …

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay İkinci Dairesince; Danıştay Onuncu Dairesi tarafından, Danıştay Başkanlık Kurulunun 18/12/2020 günlü, K:2020/62 sayılı kararının "Ortak Hükümler" kısmının 6. fıkrası uyarınca, ayrıca bir gönderme kararı verilmeksizin Dairemize iletilen dosyada, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Muğla İli, Bodrum İlçesi, … Mahallesinde bulunan Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki 21.966,62m² yüzölçümlü taşınmazın 9.565,79 m²'lik kısmının yeşil alan, merdiven, ahşap yol, ahşap köprü, zemin, sundurma, masa, sandalye, bar, iskele, duş, kumsal, kano koyma yeri yapılmak suretiyle davacı tarafından 01/11/2013-28/08/2014 döneminde fuzulen işgal edildiğinden bahisle 385.349,67-TL ecrimisil tahakkuk ettirilmesine ilişkin … günlü, … sayılı ecrimisil ihbarnamesinin iptali istemiyle temyizen incelenmekte olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

İLGİLİ MEVZUAT

2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun dava konusu işlemlerin tesis edildiği tarihte yürürlükte bulunan haliyle 75. maddesinde, "Devletin özel mülkiyetinde veya hüküm ve tasarrufu altında bulunan taşınmaz malları ve Vakıflar Genel Müdürlüğü ile idare ve temsil ettiği mazbut vakıflara ait taşınmaz malların, gerçek ve tüzelkişilerce işgali üzerine, fuzuli şagilden, bu Kanunun 9 uncu maddesindeki yerlerden sorulmak suretiyle, idareden taşınmaz ve değerleme konusunda işin ehli veya uzmanı üç kişiden oluşan komisyonca tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere tespit ve takdir edilecek ecrimisil istenir. Ecrimisil talep edilebilmesi için, Hazinenin işgalden dolayı bir zarara uğramış olması gerekmez ve fuzuli şagilin kusuru aranmaz.'' hükmü yer almaktadır.

2886 sayılı Kanun'un 74. maddesine dayanılarak çıkarılan Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmeliğin 85. maddesinin 1. fıkrasında, "Hazine taşınmazlarının kişilerce işgale uğradığının tespit edilmesi hâlinde, tespit tarihinden itibaren onbeş gün içinde "Taşınmaz Tespit Tutanağı"na dayanılarak, tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere bedel tespit komisyonunca ecrimisil tespit ve takdir edilir" hükmü; aynı maddenin 2. fıkrasında ise, "Ecrimisilin tespit ve takdirinde.

İdarenin zarara uğrayıp uğramadığına ve işgalcinin kusurlu olup olmadığına bakılmaksızın, taşınmazın işgalci tarafından kullanım şekli, fiili ve hukuki durumu ile işgalden dolayı varsa elde ettiği gelir, aynı yer ve mahalde bulunan emsal nitelikteki taşınmazlar için oluşmuş kira bedelleri veya ecrimisiller, varsa bunlara ilişkin kesinleşmiş yargı kararları, ilgisine göre belediye, ticaret odası, sanayi odası, ziraat odası, borsa gibi kuruluşlardan veya bilirkişilerden soruşturulmak suretiyle edinilecek bilgiler ile taşınmazın değerini etkileyecek tüm unsurlar göz önünde bulundurulur.

İşgalin şekli, Hazine taşınmazının konumu ve taşınmazdan elde edilen gelir gibi unsurlar itibariyle asgari ecrimisil tutarlarını belirlemeye Bakanlık yetkilidir" düzenlemesine yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Dava dosyasının incelenmesinden, davalı idarece … tarih ve … sayılı Ecrimisil Kıymet Takdir Kararıyla, 2013 yılı için 35,83 TL/m² ve 2014 yılı için 51,38 TL/m² bedel üzerinden, 01/11/2013-28/08/2014 tarihleri arasındaki dönem için toplam 385.349,67TL ecrimisil takdir edildiği anlaşılmıştır.

Uyuşmazlığın çözümü için ...

İdare Mahkemesince yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi neticesinde düzenlenen ve mahkemece hükme esas alınan 15/05/2017 günlü bilirkişi heyeti raporunda; bilirkişilerce, idare tarafından dava dışı üçüncü kişilerle yapılan kiralama sözleşmesinin (emsal 4) işgale konu taşınmaz için birim ecrimisil bedeli belirlenmesi bakımından emsal kabul edildiği, kiralamanın 2011 yılı birim tutarı olan 85,00 TL/m² için Yi-ÜFE oranları ile yapılan güncelleme sonucu 2013 yılı için 98,34 TL/m² birim tutarı hesaplandığı, işgale konu taşınmazın emsal alınan kira sözleşmesine konu taşınmazın % 35 değerinde olduğu kabul edilerek,

2013 yılı için güncellenen birim tutar bu oranda düşürülerek (98,34 TL/m² x % 35)= 2013 yılına ait ecrimisil m² birim değerinin 34,42-TL olarak takdir edildiği, davalı idarenin istinaf istemi üzerine. Bölge İdare Mahkemesi ...

İdari Dava Dairesince, bilirkişi kurulunun hesaplamaya esas aldığı emsalin konusu kiralamanın nitelik ve kullanım amacının davacının işgaline konu alanın nitelik ve kullanım amacı ile uyumlu olduğu, değer farkı nedeniyle indirim yapılmasının kabul edilemeyeceği, dolayısıyla emsal kiralamanın 2011 yılı 85,00 TL/m² birim tutarının rayiç ecrimisil tutarı olarak kabulü ve bu tutara yeniden değerleme oranlarının uygulanması gerektiği kanaatiyle 2013 yılına ait ecrimisil m² birim değeri 95,23-TL belirlenerek hesaplama yapılmak suretiyle karar verildiği görülmektedir.

Dava konusu taşınmazın 21.966,62 m²'sinin önceki ecrimisil dönemi olan 12/06/2010-31/10/2013 tarihleri arasında fuzulen işgal edildiğinden bahisle 1.245.743,05-TL ecrimisil tahakkuna ilişkin … günlü, … sayılı ecrimisil ihbarnamesinin iptali istemiyle ...

İdare Mahkemesinin … esas sayılı dosyasında açılan davada; mahkemece yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucunda düzenlenen 23/12/2015 günlü raporda, bilirkişi heyetince 2013 yılına ait ecrimisil m² birim değeri 20,06-TL olarak takdir edilmiş, bu rapor doğrultusunda dava konusu işlemin kısmen iptali, kısmen davanın reddi yolunda adı geçen mahkemece verilen … günlü, E:…, K:… sayılı karar, taraflarca temyiz edilmesi üzerine Danıştay Onuncu Dairesinin 14/06/2017 günlü, E:2016/11623, K:2017/2993 sayılı kararıyla onanmış, tarafların karar düzeltme istemleri de aynı Dairenin 20/12/2017 günlü, E:2017/3990,

K:2017/5793 sayılı kararıyla reddedilerek kesinleşmiştir.

Ecrimisilin işgal nedeniyle kira bedeli kadar alınan bir tazminat olduğu, ecrimisil tutarının hesaplanmasında; taşınmazın, mevkii, kullanım şekli, altyapı, ulaşım kolaylığı, elde edilen gelir ve taşınmazın kullanıcısına katkısı gibi tüm faktörlerin etkili olduğu, aynı yer ve mahalde bulunan emsal nitelikteki taşınmazlar için oluşmuş kira bedelleri veya ecrimisiller varsa bunlara ilişkin kesinleşmiş yargı kararlarının dikkate alınması gerektiği açıktır.

Bu durumda; Bölge İdare Mahkemesince, dava konusu taşınmazın önceki dönem olan ve yargı kararıyla 2013 yılı ecrimisil m² birim değerinin 20,06-TL olarak ortaya konulduğu göz önünde bulundurularak, davalı idarenin tespit ettiği m² birim bedellerini de aşmayacak şekilde hesaplama yapılmak suretiyle bir karar verilmesi gerekirken, hatalı değerlendirmeye dayalı olarak verilen Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.