Danıştay 2. Daire E.2021/5375 K.2022/3714

İstemin konusu

... İdare Mahkemesince verilen … günlü, E:…, K:… sayılı kararın, kısmen temyiz isteminin incelenmeksizin reddi, kısmen onanmasına dair Danıştay Onuncu Dairesinin 30/04/2019 günlü, E:2016/9549, K:2019/3430 sayılı kararının; onamaya ilişkin kısmının 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun Geçici 8. maddesi uyarınca uygulanmasına devam edilen 3622 sayılı Kanun ile değişik 54. maddesi uyarınca düzeltilmesi istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ

Dava Konusu İstem : Dava, Ankara İli, Çankaya İlçesi, … Caddesi, No:… adresinde bulunan ve 27/07/1990 tarihli Turizm İşletme Belgesine sahip olan işyerine, ruhsatsız faaliyet gösterdiğinden bahisle 959.00 TL idari para cezası verilmesi ile işyeri açma ve çalışma ruhsatı alıncaya kadar işyerinin faaliyetten men'ine ilişkin … tarih ve … sayılı Çankaya Belediye Encümeni kararının iptali istemiyle açılmıştır.

İlk Derece Mahkemesi Kararının Özeti : ... İdare Mahkemesinin … günlü, E:…, K:… sayılı kararıyla; Turizmi Teşvik Kanunu hükümleri uyarınca 27/07/1990 tarih ve 4720 sayılı turizm işletme belgesi sahibi olan davacıya ait işyerinin, 3572 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulüne Dair Kanun'un 2. maddesi ile işyeri açma ve çalışma ruhsatı yönünden bu kanun kapsamı dışında tutulduğu, Bakanlıkça verilen Turizm İşletme Belgesi ile davacıya ait işyerinin faaliyet gösterdiği, işyerinin ruhsatsız çalıştırıldığından bahisle Polis Vazife ve Salahiyet Kanunu hükümleri uyarınca tesis edilen 959,00 TL idari para cezası ve işyerinin faaliyetten men'ine ilişkin dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle, iptaline hükmedilmiştir.

Daire Kararının Özeti : Davalı idarenin temyiz başvurusu üzerine, Danıştay Onuncu Dairesinin 30/04/2019 günlü, E:2016/9549, K:2019/3430 sayılı kararıyla, 2559 sayılı Kanun uyarınca verilen para cezalarına yapılan itiraz üzerine İdare Mahkemesince verilen kararlar kesin olduğundan, temyizen incelenmesine hukuki olanak bulunmadığı gerekçesiyle, idari para cezası yönünden temyiz isteminin incelenmeksizin reddine, işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınıncaya kadar faaliyetten men'le ilgili kısmının ise onanmasına karar verilmiştir.

KARAR DÜZELTME TALEBİNDE

BULUNANIN İDDİALARI

Davalı idare tarafından; dava konusu işlemin hukuka uygun olduğu ileri sürülerek, Danıştay Onuncu Dairesince verilen kararın onamaya ilişkin kısmının düzeltilmesi istenilmektedir.

KARŞI TARAFIN CEVABI

Cevap verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : …

DÜŞÜNCESİ

Karar düzeltme isteminin kabul edilerek İdare Mahkemesi kararının işyeri açma ve çalışma ruhsatı alıncaya kadar faaliyetten men ile ilgili kısmının sonucu itibarıyla onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay İkinci Dairesince; Danıştay Onuncu Dairesi tarafından Danıştay Başkanlık Kurulunun 18/12/2020 günlü, K:2020/62 sayılı kararının "Ortak Hükümler" kısmının 6. fıkrası uyarınca, ayrıca bir gönderme kararı verilmeksizin Dairemize iletilen dosyada, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

Kararın düzeltilmesi dilekçesinde ileri sürülen nedenler, 2577 sayılı Kanun'un Geçici 8. maddesi uyarınca uygulanmasına devam edilen 3622 sayılı Kanun ile değişik 54. maddesi hükmüne uygun bulunduğundan, davalı idarenin karar düzeltme isteminin kabulü ile Danıştay Onuncu Dairesinin 30/04/2019 günlü, E:2016/9549, K:2019/3430 sayılı kararının onamaya ilişkin kısmının kaldırılarak uyuşmazlık yeniden incelendi:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Ankara İli, Çankaya İlçesi, … Caddesi. No:… adresinde bulunan ve 27/07/1990 tarihli Turizm İşletme Belgesine sahip olan işyerinin ruhsatsız faaliyet gösterdiğinden bahisle işyeri açma ve çalışma ruhsatı alıncaya kadar faaliyetten men'ine ilişkin … tarih ve … sayılı Çankaya Belediye Encümeni kararının iptali istenilmektedir.

İLGİLİ MEVZUAT

23/07/2004 günlü, 25531 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu'nun 7. maddesinin 2. fıkrasının (c) bendinde; sıhhi işyerlerini, 2. ve 3. sınıf gayrısıhhi müesseseleri, umuma açık istirahat ve eğlence yerlerini ruhsatlandırmak ve denetlemek, ilçe belediyelerinin görev ve yetkileri arasında sayılmış; 28. maddesinde ise; Belediye Kanunu ve diğer ilgili Kanunların bu kanuna aykırı olmayan hükümlerinin ilgisine göre büyükşehir ve ilçe belediyeleri hakkında da uygulanacağı kurala bağlanmıştır.

13/07/2005 günlü, 25874 sayılı Resmi Gazatede yayımlanarak yürürlüğe giren 5393 sayılı Belediye Kanunu'nun 15. maddesinde; ''Belediyenin yetkileri ve imtiyazları şunlardır: ...c) Gerçek ve tüzel kişilerin faaliyetleri ile ilgili olarak kanunlarda belirtilen izin veya ruhsatı vermek... l) Gayrisıhhî müesseseler ile umuma açık istirahat ve eğlence yerlerini ruhsatlandırmak ve denetlemek" hükmüne yer verilmiştir.

17/06/1989 günlü, 20198 sayılı Resmi Gazatede yayımlanan 3572 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulüne Dair Kanun'un 2/c maddesinde, "Bu Kanun hükümleri; 2634 sayılı Turizmi Teşvik Kanunu kapsamına giren turizm işletmelerine uygulanmaz" hükmü yer almaktadır.

5393 sayılı Belediye Kanunu'nun 84. maddesinde de, bu Kanunla belediyenin sorumlu ve yetkili kılındığı görev ve hizmetlerle sınırlı olarak; 3572 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanunun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulüne Dair Kanunda bu Kanun hükümlerine aykırılık bulunması durumunda bu Kanun hükümlerinin uygulanacağı düzenlenerek, iki Kanunun çelişmesi halinde Belediye Kanununun uygulanacağı belirtilmiştir.

Öte yandan. 10/8/2005 günlü, 25902 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin 5. maddesinin 3. fıkrasında. "Turizm işletme belgeli tesisler, işletme belgesinin düzenlenmesine esas hususlarla ilgili olarak sadece Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından denetlenir.

Kültür ve turizm koruma ve gelişim bölgeleri ile turizm alan ve merkezlerinde Çevresel Etki Değerlendirmesi olumlu kararı veya Çevresel Etki Değerlendirmesi gerekli değildir kararı verilen ve 2634 sayılı Turizmi Teşvik Kanunu kapsamında yer alan yatırımlar için işyeri açma ve çalışma ruhsatı, yetkili idareler tarafından başka bir işleme gerek kalmaksızın onbeş gün içinde verilir.", 6. maddesinde.

"Yetkili idarelerden usulüne uygun olarak işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan işyeri açılamaz ve çalıştırılamaz. İşyerlerine bu Yönetmelikte belirtilen yetkili idareler dışında diğer kamu kurum ve kuruluşları ile ilgili meslek kuruluşları tarafından özel mevzuatına göre verilen izinler ile tescil ve benzeri işlemler bu Yönetmelik hükümlerine göre ruhsat alma mükellefiyetini ortadan kaldırmaz." hükümlerine yer verilmiştir.

21/06/2005 günlü, 25852 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan ve işlem tarihinde yürürlükte olan Turizm Tesislerinin Belgelendirilmesine ve Niteliklerine İlişkin Yönetmeliğin "Turizm işleme belgesi talebi" başlıklı 6. maddesinde; "Belgeli turizm yatırımının tamamlanıp işletmeye hazır olması durumunda, belge sahibi tarafından aşağıda belirtilen belgelerle birlikte Bakanlığa başvurulur:

a) Tesisin işletmeye açık ve kapalı olduğu dönemleri de bildiren başvuru dilekçesi.

b) İşyeri açma ve çalışma ruhsatı." hükmüne, Geçici 6. maddesinde ise; "07/12/2004 tarihli ve 5272 sayılı Belediyeler Kanunu ile 22/2/2005 tarihli ve 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanununun yürürlüğe girmesinden önce verilmiş olan turizm işletme belgeleri, işyeri açma ve çalıştırma ruhsatı yerine geçer. Ancak, bu kanunların yayımından sonra verilen turizm işletme belgeleri, işyeri açma ve çalışma ruhsatı olarak kullanılamaz." hükmüne yer verilmiştir.

19/04/1983 günlü, 18023 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Turizm Yatırım, İşletme ve Kuruluşlarının Denetimi Hakkında Yönetmeliğin "Belgeli Turizm İşletmelerinin Denetiminde Yetkiler" başlıklı 18. maddesinde; "Belgeli turizm işletmelerinde temizlik, intizam, servis, fiyat, idare ve işletme, belge almaya esas olan vasıflarla, personel niteliklerinin tesbit ve denetimi yetkisi Bakanlığa aittir. Sağlık ve çevre kirliliği ile ilgili denetimler, görevli kamu kurum ve kuruluşlarının tabip ve sağlık elemanlarınca, işyeri açma ve çalışma ruhsatları ile ilgili denetimler, işyeri açma ve çalışma ruhsatını veren kamu kurumu tarafından yapılır. İlgili mercilerin bu konularda yapacakları denetimlerde, denetim raporunun bir nüshası Bakanlığa gönderilir, hükmü bulunmaktadır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinin değerlendirilmesinden. 5393 ve 5216 sayılı Belediye yetkilerinin düzenlendiği Kanunların yürürlüğe girmesinden önce münhasıran bakanlık yetkili iken; bu Kanunların yürürlüğe girmesi ile her türlü işyerlerinin ruhsatlandırılması ve denetimi belediyelere bırakılmış.

3572 sayılı Kanunda kapsam dışı tutulan turizm işletme belgeli işyerlerini de, 5393 sayılı Kanunun 84. maddesi karşısında belediyenin denetleyebileceği öngörülmüş olup; bu Kanunlar dayanak alınmak suretiyle çıkartılan 2005 tarihli İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelikte de bakanlığın yetkisi sadece belgeye esas unsurların denetimiyle sınırlı kalmış; bu unsurlar dışındaki hususlarda belediyenin yetkileri ve görevleri devam etmiştir.

Öte yandan belediyeler tarafından düzenlenen işyeri açma ve çalışma ruhsatının alınmış olması, Turizm işletme belgesi verilmesinin ön koşulu olarak düzenlenmiştir.

O halde; Belediye Kanunları ile Turizmi Teşvik Kanununda yer alan düzenlemeler birbirinden farklı olup, Kültür ve Turizm Bakanlığı, turizm işletme belgesi kapsamında öngörülen kurallara uyulup uyulmadığını, belediyeler ise gerek kendileri tarafından verilen işyeri açma ve çalışma ruhsatlarına, gerekse kendi mevzuatında yer alan kurallara uyulup uyulmadığını denetlemekle görevli olduğundan, turizm işletme belgeli işyerlerinin tamamen belediye denetimine tabi olmadığını söylemeye imkan bulunmamaktadır.

Sonuç olarak, Turizm Tesislerinin Belgelendirilmesine ve Niteliklerine İlişkin Yönetmeliğin Geçici 6. maddesi uyarınca 07/12/2004 tarihli, 5272 sayılı Belediyeler Kanunu ve 22/02/2005 tarihli, 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanununun yayımından önce verilmiş olan turizm işletme belgeleri işyeri açma ve çalıştırma ruhsatı yerine geçecek, bu kanunların yayımından sonra verilen turizm işletme belgeleri ise işyeri açma ve çalışma ruhsatı olarak kullanılamayacaktır.

Uyuşmazlıkta; davacı şirketin 07/12/2004 tarihli, 5272 sayılı Belediyeler Kanununun yayımından önce 27/07/1990 tarihinde almış olduğu turizm işletme belgesi, işyeri açma ve çalışma ruhsatı yerine geçeceğinden, ruhsatsız faaliyet gösterdiğinden bahisle ruhsat alınıncaya kadar faaliyetten men'e ilişkin dava konusu işlemde hukuka uyarlık, İdare Mahkemesince işlemin iptali yolunda verilen kararda sonucu itibarıyla hukuki isabetsizlik görülmemiştir.