Danıştay 2. Daire E.2021/5710 K.2022/3926

…

İSTEMİN KONUSU

… İdare Mahkemesince verilen … günlü, E:… , K:… sayılı kararın onanmasına ilişkin Danıştay Onuncu Dairesinin 30/10/2019 günlü, E:2014/5132, K:2019/7269 sayılı kararının; 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun Geçici 8. maddesi uyarınca uygulanmasına devam edilen 3622 sayılı Kanun ile değişik 54. maddesi uyarınca düzeltilmesi istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ

Dava Konusu İstem : … Cumhuriyet Başsavcılığı Doğubayazıt Kabahat Bürosu'nun … sayılı kararı ile 5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu'nun 3/11. maddesi uyarınca verilen 2.251.693,80 TL'lik idari para cezasının tahsili amacıyla düzenlenen … günlü ve … sayılı ödeme emrinin iptali istemiyle dava açılmıştır.

İlk Derece Mahkemesi Kararının Özeti : … İdare Mahkemesince verilen temyize konu kararıyla; davacı tarafından dava dilekçesinde ileri sürülen iddiaların, 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun'un 55. maddesinde belirtilen ödeme emri safhasında ileri sürülebilecek iddialar (borcun olmadığı, kısmen ödendiği, zamanaşımına uğradığı) niteliğinde olmadığı gibi süresinde ödenmediği ve dayanağı olan idari para cezası işleminin iptali istemiyle açılan davanın da kesin olarak reddedildiği anlaşılan ödeme emrinde mevzuata ve hukuka aykırılık görülmediği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Daire Kararının Özeti : Davacının temyiz başvurusu üzerine, Danıştay Onuncu Dairesinin 30/10/2019 günlü, E:2014/5132, K:2019/7269 sayılı kararıyla, temyize konu İdare Mahkemesi kararının onanmasına karar verilmiştir.

KARAR DÜZELTME TALEBİNDE

BULUNANIN İDDİALARI

Davacı tarafından; Mahkeme tarafından kamu alacağının kesinleştiği belirtilmiş ise de idari yaptırım kararını düzenleyen Cumhuriyet Savcılığı tarafından ek idari yaptırım kararı alındığı, bu karara yapılan itirazların ise dava konusu ödeme emrinin düzenlenme tarihinden sonra kesinleştiği, bu haliyle kesinleşmiş bir amme alacağından bahsedilemeyeceği, dava konusu ödeme emrinin temelinde yer alan idari para cezasının dayanağı olan 5607 sayılı Kanun'un 3/11. maddesinin yürürlükten kaldırılması sebebiyle dava konusu işlemin temelindeki idari para cezasının varlık sebebinin ortadan kalktığı, bu haliyle dava konusu işlemin dayanaksız kalacağı gerekçesiyle Mahkeme kararının bozulması gerektiği ileri sürülerek, Danıştay Onuncu Dairesince verilen kararın düzeltilmesi istenilmektedir.

KARŞI TARAFIN CEVABI

Davalı idare tarafından; karar düzeltme isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : …

DÜŞÜNCESİ

Mahkeme kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay İkinci Dairesince; Danıştay Onuncu Dairesi tarafından, Danıştay Başkanlık Kurulunun 18/12/2020 günlü, K:2020/62 sayılı kararının "Ortak Hükümler" kısmının 6. fıkrası uyarınca, ayrıca bir gönderme kararı verilmeksizin Dairemize iletilen dosyada, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

Kararın düzeltilmesi dilekçesinde ileri sürülen nedenler, 2577 sayılı Kanun'un Geçici 8. maddesi uyarınca uygulanmasına devam edilen 3622 sayılı Kanun ile değişik 54. maddesi hükmüne uygun bulunduğundan, davacının karar düzeltme isteminin kabulü ile İdare Mahkemesi kararının onanmasına dair Danıştay Onuncu Dairesinin 30/10/2019 günlü, E:2014/5132, K:2019/7269 sayılı kararı kaldırılarak uyuşmazlık yeniden incelendi:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

… Cumhuriyet Başsavcılığı Doğubayazıt Kabahat Bürosu'nun … sayılı kararı ile 5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu'nun 3/11. maddesi uyarınca verilen 2.251.693,80 TL'lik idari para cezasının tahsili amacıyla düzenlenen … günlü … sayılı ödeme emrinin istemiyle temyizen incelenmekte olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

İLGİLİ MEVZUAT

6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun'un 37. maddesinde "Amme alacaklarının hususi kanunlarında belli edilen zamanlarda ödeneceği, hususi kanunlarında ödeme zamanı tespit edilmemiş amme alacaklarının Maliye Vekaletince belirtilecek usule göre yapılacak tebliğden itibaren bir ay içinde ödeneceği, bu ödeme müddetinin son gününün amme alacağının vadesi günü olduğu" kuralına yer verilmiş, aynı Kanun'un dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte olan haliyle 'Ödeme Emri' başlıklı 55. maddesinde “Amme alacağını vadesinde ödemeyenlere,

7 gün içinde borçlarını ödemeleri veya mal bildiriminde bulunmaları lüzumu bir ödeme emri ile tebliğ olunur.” hükmü yer almış, işlem tarihinde yürürlükte bulunan şekliyle "Ödeme Emrine İtiraz" başlıklı 58. maddesinde ise "kendisine ödeme emri tebliğ olunan şahsın, böyle bir borcu olmadığı veya kısmen ödediği veya zamanaşımına uğradığı hakkında tebliğ tarihinden itibaren 7 gün içinde itirazda bulunabileceği" hükme bağlanmıştır.

Anılan Kanun maddelerinin incelenmesinden; ödeme zammı tespit edilmemiş amme alacakları hakkında ödeme emri düzenlenmesinden önce Maliye Vakaletince borcu ödemesi için borçluya 1 ay süre verilmesi gerektiği, ancak bu süre içerisinde borç ödenmez ise ödeme emri düzenlenebileceği anlaşmaktadır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

6183 sayılı Kanun'un 37. maddesine göre, ödeme zamanı tespit edilmemiş amme alacağının takibine geçilebilmesi için alacağın usulüne uygun bir şekilde ilgiliye tebliğ edilmesi ve ödeme için bir aylık süre tanınması gerekmektedir. 6183 sayılı Kanun hükmü uyarınca takip işlemlerini yürüten davalı idarenin, Kanunda belirtilen şekilde ödeme zamanının belirlenip belirlenmediği hususunu re'sen inceleyerek, ödeme zamanı belirlenmemiş alacaklar için bir aylık ödeme süresi tanıyarak vade tarihini belirlemesi, akabinde süresi içerisinde ödenmeyen alacaklar için ödeme emri düzenlemesi gerektiği açıktır.

Dairemizin 09/02/2022 günlü ara kararı ile, 6183 sayılı Kanun’un 37. maddesinin 2. fıkrasında “Hususi kanunlarında ödeme zamanı tespit edilmemiş amme alacakları Maliye Vekaletince belirtilecek usule göre yapılacak tebliğden itibaren bir ay içinde ödenir.” hükmü, 3. fıkrasında da "Bu ödeme müddetinin son günü amme alacağının vadesi günüdür." hükmü yer almakta olduğundan, para cezasının tahsili için anılan madde hükmü uyarınca, alacağın bir ay içinde ödenmesi hususunda davacıya tebligat yapılıp yapılmadığı sorularak; yapılmış ise buna ilişkin bilgi ve belgelerin istenilmesine karar verilmiş;

davalı idarece ara kararına cevap olarak gönderilen belgeler içerisinde, davacıya anılan sürenin verildiğine dair bir belgeye rastlanmamış ve tahakkuk aşamasında davacıya tebligat yapılmadığının belirtildiği görülmüştür.

Bu durumda, 6183 sayılı Kanunun 37. maddesi uyarınca, davalı idarece usulüne uygun yapılacak tebligattan itibaren bir aylık ödeme süresi tanınmadan ve vade tarihi belirlenmeden alacağın tahsili yolunda tesis edilen dava konusu ödeme emrinde ve davanın reddi yolundaki Mahkeme kararında hukuki isabet görülmemiştir.