Danıştay 2. Daire E.2021/591 K.2022/3741

İlk Derece Mahkemesi Kararının Özeti

. İdare Mahkemesinin temyize konu kararıyla.

Siirt İl Tarım Müdürlüğünün Tarım ve Köyişleri Bakanlığı'na yazdığı … günlü, … sayılı yazı ile davacının çalışma izni, gıda sicili ve üretim izin belgesi verilmesi talebinde bulunduğu, ancak ilk defa çay paketleme konusunda üretim izni düzenleneceğini belirterek, çay paketleme işleminde kullanılacak asgari alet ekipman zorunluluğu konusunda görüş talep ettiği, Tarım ve Köyişleri Bakanlığı Koruma ve Kontrol Genel Müdürlüğünün … günlü, … sayılı yazısı ile;

çalışma izni, gıda sicili ve üretim izni işlemlerinin Gıda ve Gıda ile Temas Eden Madde ve Malzemeleri Üreten İş Yerlerinin Çalışma İzni ve Gıda Sicili ve Üretim İzni İşlemleri ile Sorumlu Yönetici İstihdamı Hakkında Yönetmelik ve … günlü, … nolu Çalışma İzni, Gıda Sicili ve Üretim İzni Talimatı doğrultusunda yürütülmesi gerektiği, ayrıca işletmede kullanılacak alet ekipmanların Türk Gıda Kodeksine ve gıdalarda kullanıma uygun, güvenilir, kir ve mikrop barındırmayan, kolay temizlenebilir, asgari teknik ve hijyenik kriterleri sağlayacak şekilde seçilmesi gerektiği belirtilerek davalı idareye cevap verildiği,

bunun üzerine işyerinde 22/07/2010 tarihinde yapılan denetimde, işletmenin fiziki şartlarının (duvar, tavan ve zemin) mevzuata uygun olduğu, ancak çay paketleme için yeterli alet ve ekipmanın bulunmadığının tespit edildiği, gıda mühendisleri tarafından düzenlenmiş 21/04/2010 günlü, teknik rapor incelendiğinde.

Türk gıda mevzuatına uygun olarak gıdalarda üretim ve paketleme yapılabilmesi için işletmelerin belirli asgari teknik ve hijyenik şartları taşımaları gerektiği, çay paketleme faaliyetinde bulunacak bir işletmede el değmeden hijyenik bir şekilde paketleme yapılmasının çok önemli olduğu, bundan dolayı işletmede asgari olarak;

paketlenecek hammaddenin cinsi ve kalitesine göre ayrı ayrı bulundurulacağı uygun büyüklüklerde paslanmaz maddeden yapılmış silo ve konteynırların, çayları homojen şekilde ürünün yapısını bozmadan karışımı sağlayacak harmanlama makinesinin, el değmeden belirlenecek miktarlarda eşit şekilde dolum yapacak yarı otomatik paketleme makinesinin, son ürünün depolanma, nakliye ve satışında hijyen koşullarına uygun bir şekilde tüketiciye ulaşmasının sağlanması amacıyla streç şiling ambalajlama makinesinin bulunması ve silo, harmanlama ve paketleme makineleri arasında el değmeden ürün geçişini sağlayacak bantların bulunması gerektiğinin belirtildiği,

sonuç olarak, davacıya ait işyerinde el değmeden paketleme yapılabilmesi için gerekli teknik teçhizatın bulunmadığı, bu teknik ekipmanların sağlanmasından sonra hijyenik üretim yapılabilme koşullarının sağlandığının idare elemanlarınca tespit edilmesi durumunda davacıya ait işyerine çalışma izni, gıda sicili ve üretim izin belgesi düzenlenmesi mümkün olduğundan, genel hijyen kuralları ve kamu sağlığı gözetilerek tesis edildiği sonucuna ulaşılan dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle, davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından, çay paketleme tesisinin hijyen şartlarını taşıdığı, tesis edilen işlemin hukuka aykırı olduğu belirtilerek, mahkeme kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN CEVABI

Cevap verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : …

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay İkinci Dairesince; Danıştay Sekizinci Dairesi tarafından, Danıştay (Kapatılan) Onyedinci Dairesine; Danıştay (Kapatılan) Onyedinci Dairesi tarafından, Danıştay Onuncu Dairesine; Danıştay Onuncu Dairesi tarafından da, Danıştay Başkanlık Kurulunun 18/12/2020 günlü, K:2020/62 sayılı kararının "Ortak Hükümler" kısmının 6. fıkrası uyarınca, ayrıca bir gönderme kararı verilmeksizin Dairemize iletilen dosyada, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

MADDİ OLAY

Davacı tarafından, çay paketleme ticari işletmesi açmak için gerekli iznin verilmesi istemiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin Siirt Valiliği İl Tarım Müdürlüğünün … günlü, … sayılı işlemin iptali istemiyle temyizen bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

İLGİLİ MEVZUAT

05/06/2004 günlü, 25483 sayılı Resmi Gazete'de yayımanan 5179 sayılı Gıdaların Üretimi, Tüketimi ve Denetlenmesine Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulü Hakkında Kanun'un "Amaç" başlıklı 1. maddesi "Bu Kanunun amacı, gıda güvenliğinin temini, her türlü gıda maddesinin ve gıda ile temasta bulunan madde ve malzemelerin teknik ve hijyenik şekilde üretim, işleme, muhafaza, depolama, pazarlama ve halkın gereği gibi beslenmesini sağlamak, üretici ve tüketici menfaatleriyle halk sağlığını korumak üzere gıda maddelerinin üretiminde kullanılan her türlü ham,

yarı mamul ve mamul gıda maddeleri ile gıda işlemeye yardımcı maddeler ve gıda ile temasta bulunan madde ve malzemelerin güvenliğine ilişkin özelliklerinin tespit edilmesi, gıda maddeleri üreten ve satan işyerlerinin asgari teknik ve hijyenik şartlarının belirlenmesi,

gıda maddeleri ile ilgili hizmetler ile denetimine dair usul ve esasları belirlemektir." hükmünü, "Üretim izni, gıda sicili ve tescil işlemleri" başlığını taşıyan 4. maddesinin 2. fıkrası "Üretim izni, gıda sicili ve gıda işyerlerinin taşıması gereken asgari teknik ve hijyenik şartlara ait kurallar, Bakanlıkça çıkarılacak yönetmelikle belirlenir." hükmünü, "Gıda Kodeksi" başlığını taşıyan 7. maddesi "Gıda maddelerinin asgari kalite ve hijyen kriterleri, pestisit ve veteriner ilaç kalıntıları, katkı maddeleri, gıdaya bulaşan zararlı maddeler, numune alma, ambalajlama, etiketleme, nakliye,

depolama esasları ve analiz metotlarını ihtiva eden Türk Gıda Kodeksi, Ulusal Gıda kodeksi Komisyonu marifetince hazırlanır, Bakanlıkça yayımlanır ve denetlenir." hükmünü amir bulunmaktadır.

Nitekim, 27/08/2004 günlü, 25566 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan "Gıda ve Gıda ile Temas Eden Madde ve Malzemeleri Üreten İş Yerlerinin Çalışma İzni ve Gıda Sicili ve Üretim İzni İşlemleri ile Sorumlu Yönetici İstihdamı Hakkında Yönetmelik"in "Gıda ve Gıda ile Temas Eden Madde ve Malzemeleri Üreten İş Yerlerinin Taşıması Gereken Genel Teknik ve Hijyen Özellikler" başlıklı 5. maddesinin (a) fıkrasında; "Üretimde kullanılan ve gıda ile temas eden tüm alet, ekipman ve yeniden kullanılabilen kaplar/konteynırlar sağlığa uygun malzemeden, kolay ve iyi temizlenebilir, dezenfekte edilebilir, pürüzsüz ve kontaminasyona yol açmayacak özellikte olmalıdır..." hükmü ile çay paketleme tesisleri için teknik ve hijyen şartları belirlenmiştir.

Konuyla ilgili olarak, "Gıda Güvenliği ve Kalitesinin Denetimi ve Kontrolüne Dair Yönetmelik" 26/09/2008 günlü, 27009 sayılı Resmi Gazetede yayınlanarak yürürlüğe girmiş olup, anılan Yönetmeliğin "Düzenleme Yetkisi" başlığını taşıyan 18. maddesinde, "İçişleri Bakanlığı, Sağlık Bakanlığı ve Tarım ve Köyişleri Bakanlığı bu Yönetmeliğin uygulanmasını sağlamak üzere her türlü alt düzenlemeyi yapmaya yetkilidir." denilmektedir. Anılan yönetmeliğin "Ek-2 Gıda ve Gıda ile Temasta Bulunan Madde ve Malzemeleri Üreten İşyerlerine Ait Denetim ve Kontrol Formu"nun "İ) Ambalajlama/Paketleme ve Etiketleme" bölümünün 1. maddesinde "Gıda ambalajlaması ve paketlenmesinde kullanılacak madde ve malzemeler Türk gıda mevzuatına uygun olmalı" şartını getirmiştir.

5179 sayılı Kanun'un 4. ve 6. maddeleri uyarınca yürürlüğe konulan "Gıda ve Gıda ile Temas Eden Madde ve Malzemeleri Üreten İş Yerlerinin Çalışma İzni ve Gıda Sicili ve Üretim İzni İşlemleri ile Sorumlu Yönetici İstihdamı Hakkında Yönetmelik" ve ilgili diğer mevzuata istinaden çıkarılan "Çalışma İzni ve Gıda Sicili ile Üretim İzni İşlemleri Talimatı"nın 3.5.15. maddesi "İthal edilerek, yurt içinde sadece ambalajlama işlemi yapılan ürünlerin etiketi üzerinde Bakanlığımızca verilen "Üretim izin tarihi ve sayısı" ile orjin ülke olarak "...dan İthal edilerek Türkiye'de paketlenmiştir." bilgileri yer alacaktır.

Ayrıca bu ürünlerin üretim izni aşamalarında ürün içeriğine dair formülasyon (spesifikasyon) % bileşim istenmeyecek olup, sadece ürüne ait kontrol belgesi ile gümrük giriş beyannamesi yeterli olacaktır." düzenlemesi yapılmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Dosyanın incelenmesinden; davacının, Türkiye'de bulunan bir firmadan satın almış olduğu siyah çayı kendi "…" markası ile tescil ederek Siirt ili, Merkez. Mahallesi,. Caddesi,.

Apt., No:… adresindeki işyerinde çay paketleme faaliyeti için 19/04/2010 günlü, başvuru ile çalışma izni, gıda sicili ve üretim izin belgesi verilmesi talebinde bulunduğu, 19/04/2010 tarihinde işyerinde yapılan inceleme sonucu düzenlenen denetim ve kontrol formunda herhangi bir eksikliğe rastlanmadığının belirtildiği, ancak Siirt İl Tarım Müdürlüğünün dava konusu olan … günlü, … sayılı işlemi ile işyerinde çay paketlemesi için uygun alet ekipmanının olmadığı ve çay ithal eden firma ile sözleşmesinin bulunmadığı belirtilerek başvurunun reddedildiği,

bunun üzerine davacı tarafından 30/04/2010 günlü, dilekçe ile yapılan ikinci bir başvuru ile işyerinde ve dosyasında hiçbir eksiğinin bulunmadığı, yapılan inceleme ve denetimde de bu hususun belirtildiği, ayrıca çay ithal eden firma ile sözleşmesi bulunmasının da gerekmediği belirtilerek gerekli iznin verilmesinin talep edildiği, bunun üzerine İl Tarım Müdürlüğünün … günlü, … sayılı yazısı ile davacıya verilen cevapta, işyerinde 19/04/2010 tarihinde yapılan denetimde işyerinin fiziki şartlarının uygunluğunun tespit edildiği,

ancak Bakanlığın 09/03/2009 tarihinde yayınladığı Çalışma İzni ve Gıda Sicili İle Üretim İzin İşlemleri Talimatı'nın 3.5.15. maddesinde yer alan; ithal edilerek, yurt içinde sadece ambalajlama işlemi yapılan ürünlerin etiketi üzerinde Bakanlıkça verilen "Üretim izin tarihi ve sayısı" ile orjin ülke olarak "...'dan ithal edilerek Türkiye'de paketlenmiştir." bilgilerinin yer alacağı yönündeki düzenleme karşısında, çay ithal eden ithalatçı firma ile sözleşmesinin bulunmadığı ayrıca çay paketlemede kullanılacak alet ve ekipmanın olmadığı gerekçesiyle izin belgesi düzenlenemeyeceğinin belirtildiği anlaşılmaktadır.

Her ne kadar mahkemece, davacıya ait işyerinde el değmeden paketleme yapılabilmesi için gerekli teknik teçhizatın bulunmadığı, bu teknik ekipmanların sağlanmasından sonra hijyenik üretim yapılabilme koşullarının sağlandığının idare elemanlarınca tespit edilmesi durumunda davacıya ait işyerine çalışma izni, gıda sicili ve üretim izin belgesi düzenlenmesi mümkün olduğundan, genel hijyen kuralları ve kamu sağlığı gözetilerek tesis edildiği sonucuna ulaşılan dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle, davanın reddine karar verilmiş ise de, Gıda Mühendisleri tarafından düzenlenen 21/04/2010 günlü, Teknik Rapor'da,

paketlenecek hammaddenin cinsi ve kalitesine göre uygun büyüklükte paslanmaz maddeden (nikel-krom) yapılmış silo ve konteynırların bulundurulması, ambalajlanacak çayları homojen şekilde ürünün yapısını bozmadan karışımını sağlayacak harmanlama makinasının bulunması, eşit şekilde dolum yapacak yarı otomatik paketleme makinasının bulunması, ürünün depolanma, nakliye ve satışında hijyen sağlayacak streç şiling ambalajlama makinasının bulunması,

silo, harmanlama ve paketleme makinaları arasında ürün geçişini sağlayacak bantların bulunması gerekmesine rağmen, mezkur makina ve teçhizatın bulunmadığı ve Bakanlığın 09/03/2009 tarihinde yayınladığı Çalışma İzni ve Gıda Sicili İle Üretim İzin İşlemleri Talimatı'nın 3.5.15. maddesinde yer alan; ithal edilerek,

yurt içinde sadece ambalajlama işlemi yapılan ürünlerin etiketi üzerinde Bakanlıkça verilen "Üretim izin tarihi ve sayısı" ile orjin ülke olarak "...'dan ithal edilerek Türkiye'de paketlenmiştir." bilgilerinin yer alacağı yönündeki düzenleme karşısında, çay ithal eden ithalatçı firma ile sözleşmesinin bulunmadığı hususları dikkate alındığında, davanın reddi yolundaki mahkeme kararında sonucu itibarıyla hukuki isabetsizlik bulunmamaktadır.