Danıştay 2. Daire E.2021/8737 K.2024/224

Dava Konusu İstem

Şanlıurfa ili, Akçatepe Trafik Tescil ve Denetleme Büro Amirliği emrinde polis memuru olarak görev yapan davacı; "Belirlenen durum ve sürelerde mal bildiriminde bulunmamak veya gerçeğe aykırı bildirimde bulunmak ya da mal varlığında meydana gelen değişikliği bir ay içinde bildirmemek" suçunu işlediğinden bahisle Emniyet Örgütü Disiplin Tüzüğü'nün 7/A-4 maddesi uyarınca 12 ay uzun süreli durdurma cezası ile cezalandırılmasına ilişkin …günlü, …sayılı Şanlıurfa İl Polis Disiplin Kurulu kararının iptali istemiyle dava açmıştır.

İlk Derece Mahkemesi Kararının Özeti : …İdare Mahkemesince, Danıştay Beşinci Dairesinin 08/05/2019 günlü, E:2016/25039, K:2019/3402 sayılı eksik inceleme nedeniyle bozma kararına uyularak verilen temyize konu kararla davacının; 28/06/2012 tarihinde satın aldığı, 14/11/2012 tarihinde ise sattığı araçla ilgili hiçbir mal bildiriminde bulunmadığı göz önüne alınarak dava konusu işlem tesis edilmişse de, davalı idarece mal bildiriminde bulunması için ihtarda bulunulmadığı anlaşıldığından, mal bildiriminde bulunmamak suçunu işlediğinden söz edilmesine olanak bulunmadığı,

Bu durumda, 3628 sayılı Mal Bildiriminde Bulunulması, Rüşvet ve Yolsuzluklarla Mücadele Kanunu'nun 6. maddesinde düzenlenen sürede mal bildiriminde bulunmayan davacıya, bildirimlerin verileceği mercice, aynı Kanun'un 10. maddesi uyarınca ihtarda bulunulması ve ihtarın kendisine tebliğinden itibaren otuz gün içinde, mazeretsiz olarak bildirimde bulunmaması halinde ceza verilebileceğinden, belirtilen usule aykırı olarak tesis edildiği anlaşılan dava konusu işlemde hukuka uyarlık görülmediği gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından; soruşturma aşamasında elde edilen belgeler ile diğer bilgilerden, davacının, isnat edilen fiili işlediğinin, şüpheye yer bırakmayacak şekilde anlaşıldığı, elde edilen delillere dayanılarak tesis edilen dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN CEVABI

Davacı tarafından; temyize konu İdare Mahkemesi kararı hukuka uygun olduğundan, kararın onanması gerektiği yolunda cevap verilmiştir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : …

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile İdare Mahkemesi kararının gerekçesi değiştirilerek onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay İkinci Dairesince; Danıştay Beşinci Dairesi tarafından, Danıştay Başkanlık Kurulunun 18/12/2020 günlü, K:2020/62 sayılı kararının "Ortak Hükümler" kısmının 6. fıkrası uyarınca, ayrıca bir gönderme kararı verilmeksizin Dairemize iletilen dosyada; Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Davacının; alım ve satım işlemlerini yaptığı araçla ilgili olarak, mal bildirimlerini, kanunen belirlenen süre içerisinde yapmadığı gerekçesiyle hakkında yapılan disiplin soruşturması neticesinde, Emniyet Örgütü Disiplin Tüzüğü'nün 7/A-4 maddesi uyarınca 12 ay uzun süreli durdurma cezası ile tecziyesine karar verilmesi üzerine temyizen incelenmekte olan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun “Mal Bildirimi” başlıklı 14. maddesinde: “Devlet memurları, kendileriyle, eşlerine ve velayetleri altındaki çocuklarına ait taşınır ve taşınmaz malları, alacak ve borçları hakkında, özel kanunda yazılı hükümler uyarınca, mal bildirimi verirler.” düzenlemesi yer almış, 125. maddesinin birinci fıkrasının (D) bendinin (j) alt bendinde ise; “Belirlenen durum ve sürelerde mal bildiriminde bulunmamak” kademe ilerlemesinin durdurulması cezasını gerektiren fiil ve haller arasında sayılmıştır.

Anılan Kanun'un "Zamanaşımı" başlıklı 127. maddesinde ise; "Bu Kanunun 125 inci maddesinde sayılan fiil ve halleri işleyenler hakkında, bu fiil ve hallerin işlendiğinin öğrenildiği tarihten itibaren;

a) Uyarma, kınama, aylıktan kesme ve kademe ilerlemesinin durdurulması cezalarında bir ay içinde disiplin soruşturmasına,

b) Memurluktan çıkarma cezasında altı ay içinde disiplin kovuşturmasına,

başlanmadığı takdirde disiplin cezası verme yetkisi zamanaşımına uğrar.

Disiplin cezasını gerektiren fiil ve hallerin işlendiği tarihten itibaren nihayet iki yıl içinde disiplin cezası verilmediği takdirde ceza verme yetkisi zamanaşımına uğrar." hükmü yer almıştır.

657 sayılı Kanun'un 14. maddesinde bahsi geçen ve emniyet teşkilatı mensupları açısından da uygulanması gereken özel kanun ise, 3628 sayılı Mal Bildiriminde Bulunulması, Rüşvet ve Yolsuzluklarla Mücadele Kanunu'dur.

3628 sayılı Kanun'un 5. maddesinde, bu Kanun kapsamına giren görevlilerin, eşlerine ve velayeti altındaki çocuklarına ait bulunan taşınmaz malları ile her biri ayrı olmak üzere para, hisse senetleri ve tahviller ile altın, mücevher ve diğer taşınır malları, hakları, alacakları ve gelirleriyle bunların kaynaklarının, borçları ve sebeplerinin mal bildiriminin konusunu teşkil edeceği hükme bağlanmıştır.

15/11/1990 günlü, 20696 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Mal Bildiriminde Bulunulması Hakkında Yönetmelik'in ''Ek Mal Bildirimi'' başlıklı 10. maddesinde; "3 üncü maddede sayılan görevlerde bulunanlar, eşleri velayeti altındaki çocukları ve kendilerinin şahsi mal varlıklarında önemli bir değişiklik olduğunda, değişikliği izleyen bir ay içinde yeni edindikleri mal, hak, gelir, alacak ve borçlara münhasır olmak üzere ek mal bildirimi vermek zorundadırlar. 8 inci maddede gösterilen mahiyet ve miktardaki malın iktisabı ile hak, alacak veya gelir sağlanması veya borçlanılması, mal varlığında önemli değişiklik sayılır." hükmü yer almıştır.

Dava konusu işlemin tesis edildiği tarih itibarıyla yürürlükte bulunan Emniyet Örgütü Disiplin Tüzüğü'nün 7/A-4 maddesinde; "Belirlenen durum ve sürelerde mal bildiriminde bulunmamak veya gerçeğe aykırı bildirimde bulunmak ya da mal varlığında meydana gelen değişikliği bir ay içinde bildirmemek" fiilinin 12 ay uzun süreli durdurma cezasını gerektirdiği belirtilmiştir.

Ayrıca, 7068 sayılı Genel Kolluk Disiplin Hükümleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Kabul Edilmesine Dair Kanun'un 8/5-a-1 maddesinde de; "Belirlenen durum ve sürelerde mal bildiriminde bulunmamak veya gerçeğe aykırı bildirimde bulunmak" 12 ay uzun süreli durdurma cezasını gerektiren fiiller arasında sayılmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Disiplin cezaları, kamu hizmetinin gereği gibi yürütülmesi bakımından, kamu görevlilerinin, mevzuat uyarınca yerine getirmek zorunda oldukları ödev ve sorumlulukları ifa etmemeleri veya mevzuatta yasaklanan fiillerde bulunmaları durumunda uygulanan yaptırımlar olup, memurların özlük hakları üzerinde doğrudan ve önemli sonuçlar doğurmaları sebebiyle subjektif ve bireysel etkileri bulunduğu gibi, kamu görevinin gereği gibi sürdürülmesi ve kamu düzeninin sağlanması bakımından objektif ve kamusal öneme sahiptirler.

Bu bakımdan, disiplin soruşturmalarının yapılmasında izlenecek yöntem, ceza verilecek fiiller ve ceza vermeye yetkili makam ve kurullar mevzuatta belirlenmekte, doktrin ve yargısal içtihatlarla da konu ile ilgili disiplin hukuku ilkeleri oluşturulmaktadır.

Yukarıda aktarılan hükümle, disiplin cezasını gerektiren fiil ve hallerin işlendiği tarihten itibaren iki yıl içinde ceza verilmediği takdirde, disiplin cezası verme yetkisinin zamanaşımına uğrayacağı açık bir şekilde düzenlenmiştir.

Dava dosyasındaki soruşturma raporu ile diğer belgelerin incelenmesinden, davacının; aracı 28/06/2012 tarihinde satın aldığı, 14/11/2012 tarihinde sattığı, 30/12/2014 tarihinde ise dava konusu disiplin cezası ile tecziye edildiği anlaşılmıştır.

Davacının, alımını ve satımını yaptığı motorlu araçla ilgili olarak, bir ay içinde mal bildiriminde bulunması gerektiği; ancak, bu süre içinde mal bildiriminde bulunmadığı açıktır.

Bu itibarla, davacının, anılan motorlu aracın satışını yaptığı 14/11/2012 tarihinden itibaren bir ay içinde mal bildiriminde bulunmaması üzerine, bir aylık sürenin bittiği tarihten itibaren en geç iki yıllık ceza zamanaşımı süresi içinde (14/12/2014 tarihine kadar) disiplin cezası verilmesi gerekirken, iki yıllık ceza zamanaşımı süresi dolduktan sonra, 30/12/2014 tarihinde tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uyarlık, bu işlemin iptali yolundaki İdare Mahkemesi kararında da sonucu itibariyle hukuki isabetsizlik görülmemiştir.