Danıştay 2. Daire E.2021/9044 K.2023/2195

Dava konusu istem: Davacı şirketin, 6200 sayılı Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğünce Yürütülen Hizmetler Hakkında Kanun'un Ek 6/1 ve 6/3. maddelerine aykırı olarak denetim başvurusunda bulunmadığından bahisle, DSİ ... Bölge Müdürlüğü tarafından verilen 03/07/2015 günlü, 221.720,00 TL tutarlı idari para cezasının iptali istenilmektedir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:.

İdare Mahkemesinin temyize konu kararıyla; dosyanın incelenmesinden davacı şirkete ait davaya ve idari para cezasına konu, Yenice Çayı üzerinde yer alan Suçatı Hes Projesi inşaatı faaliyetinin, yaklaşık 1,5 yıldır durduğu ve şantiyenin kapanmış olduğunun anlaşıldığı, buna karşın, 6200 sayılı Kanun'un Ek 6. maddesinde, "inşaatı devam eden su yapıları için bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten (11/09/2014) itibaren altmış gün içinde su yapısının denetlenmesi için yatırımcı tarafından DSİ'ye zorunlu başvuruyu" öngördüğü;

davalı idarece idari para cezası tesis edilmeden önce, davacı şirketin, bahsedilen inşaata devam ettiğine dair mahallinde somut bir tespit yapılmaksızın, süresinde denetim için başvurmadığı gerekçesiyle tesis olunan idari para cezasında hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, mevzuat hükümünde yer verilen "İnşaatı devam eden su yapıları" ibaresinin inşaatı fiilen devam eden yapıları değil, inşaatı henüz bitirilmemiş olan yapıları kapsadığı, ayrıca, Kanun ve Yönetmeliğe istinaden alınan denetim bedelinin, DSİ'nin görev ve sorumluluk alanına giren tesislerin, DSİ tarafından yapılan/yapılacak denetimine esas bedel olduğu ve işin-inşaatın süresi veya durup durmadığı ile ilgili olmadığı ileri sürülerek Mahkeme kararının bozulması istenilmektedir.

KARŞI TARAFIN CEVABI

İstemin reddi gerektiği yolundadır.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : …

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay İkinci Dairesince; Danıştay Onuncu Dairesi tarafından, Danıştay Başkanlık Kurulunun 18/12/2020 günlü, K:2020/62 sayılı kararının "Ortak Hükümler" kısmının 6. fıkrası uyarınca, ayrıca bir gönderme kararı verilmeksizin Dairemize iletilen dosyada, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Karabük ilinde, Yenice Çayı üzerinde kurulacak olan, Suçatı Hidroelektrik Santrali hakkında; Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu'nun … günlü, … sayılı kararı ile … günlü, EÜ/… sayılı üretim lisansına istinaden, Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü ile ... Enerji Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. arasında Suçatı Hidroelektrik Enerji Üretim Tesisinin Su Kullanımı Hakkı ve İşletme Esaslarına İlişkin Anlaşmanın akdiyle HES inşasına başlayan davacı şirketin, 6200 sayılı Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğünce Yürütülen Hizmetler Hakkında Kanun'un Ek 6/1 ve 6/3. maddelerine aykırı olarak denetim başvurusunda bulunmadığından bahisle, DSİ 23. Bölge Müdürlüğü tarafından verilen 03/07/2015 günlü, 221.720,00 TL tutarlı idari para cezasının iptali istemiyle temyizen bakılmakta olan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

6200 Sayılı Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğünce Yürütülen Hizmetler Hakkında Kanun'un Ek 6. maddesinde "(Ek : 10/9/2014 - 6552/88 md.) 14/3/2013 tarihli ve 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu ve su kullanım hakkı anlaşması çerçevesinde elektrik enerjisi üretmek amacıyla yapılacak olan hidroelektrik tesislerinin baraj, regülatör, yükleme havuzu, tünel, kanal, borulu isale hattı gibi su yapısıyla ilgili kısımları ile gerçek ve tüzel kişiler tarafından yapılacak baraj, gölet ve regülatör gibi su yapılarının inşasının inceleme ve denetimi zorunludur;

diğer su yapılarından sulama tesisi, isale hattı, kolektör, arıtma tesisi, taşkın ve nehir yatağı düzenlemesi gibi su yapılarının da denetim masrafları ilgililerine ait olmak üzere denetim hizmeti DSİ tarafından yapılır veya DSİ tarafından yetkilendirilen Türk Ticaret Kanununa göre kurulmuş şirketlerden DSİ’ce müşavirlik hizmeti satın alınarak yaptırılır...

İnşaatı devam eden su yapıları için bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren altmış gün içinde su yapısının denetlenmesi için yatırımcı tarafından DSİ’ye müracaat edilmesi zorunludur.

6446 sayılı Kanun kapsamında üretim lisansı sahibi tüzel kişilerden denetim yaptırmayanlara, DSİ tarafından tesisin kurulu gücüne bağlı olarak megavat başına beş bin Türk lirası idari para cezası verilir ve DSİ tarafından yapılacak yazılı ihtardan itibaren otuz gün içinde gerekli müracaatın yapılmaması hâlinde DSİ ile imzalanan su kullanım hakkı anlaşması iptal edilir;

sulama tesisi, isale hattı, kolektör, arıtma tesisi, taşkın ve nehir yatağı düzenlemesi gibi diğer su yapılarında ise yatırım bedelinin binde biri nispetinde idari para cezası verilir ve DSİ tarafından yapılacak yazılı ihtardan itibaren otuz gün içinde gerekli müracaatın yapılmaması hâlinde su yapısının inşaatının durdurulması için gerekli tedbirler DSİ tarafından alınır.

... Bu Kanuna göre verilen idari para cezalarına ilişkin kararlar, 11/2/1959 tarihli ve 7201 sayılı Tebligat Kanunu hükümlerine göre tebliğ edilir. Bu cezalara karşı tebliğinden itibaren otuz gün içinde yetkili idare mahkemesine itiraz edilebilir. Bu Kanuna göre verilen idari para cezalarında ihlalin tespiti ve cezanın kesilmesi usulleri ile ceza uygulamasında kullanılacak tutanakların şekli, dağıtımı ve kontrolüne ilişkin usul ve esaslar Maliye Bakanlığının görüşü alınarak DSİ tarafından hazırlanacak yönetmelikle düzenlenir. Bu Kanuna göre verilen idari para cezaları, tebliğinden itibaren bir ay içinde ödenir. İdari para cezaları genel bütçeye gelir kaydedilir." hükmü yer almaktadır.

Anılan maddeye dayanılarak hazırlanan ve 12/05/2015 günlü, 29353 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Su Yapıları Denetim Hizmetleri Yönetmeliği'nin "İdari yaptırımlar" başlıklı 25. maddesinde ise, "(1) 6446 sayılı Kanun kapsamında üretim lisansı sahibi tüzel kişilerden denetim yaptırmayanlara, DSİ tarafından tesisin kurulu gücüne bağlı olarak megavat başına beş bin Türk lirası idari para cezası verilir ve DSİ tarafından yapılacak yazılı ihtardan itibaren otuz gün içinde gerekli müracaatın yapılmaması hâlinde DSİ ile imzalanan su kullanım hakkı anlaşması iptal edilir;

sulama tesisi, isale hattı, kolektör, arıtma tesisi, taşkın ve nehir yatağı düzenlemesi gibi diğer su yapılarında ise yatırım bedelinin binde biri nispetinde idari para cezası verilir ve DSİ tarafından yapılacak yazılı ihtardan itibaren otuz gün içinde gerekli müracaatın yapılmaması hâlinde su yapısının inşaatının durdurulması için gerekli tedbirler DSİ tarafından alınır....

(4) Yatırımcıya uygulanacak idari para cezalarında yatırım bedeli olarak, fizibilite/planlama raporundaki yatırım bedelinin güncellenmiş hali esas alınır.

(5) İdari para cezaları, her takvim yılı başından geçerli olmak üzere o yıl için 213 sayılı Vergi Usul Kanununun mükerrer 298 inci maddesi hükmü uyarınca tespit ve ilan edilen yeniden değerleme oranında her yıl artırılarak uygulanır.

(6) İdari para cezaları, merkezde ilgili Daire Başkanı, taşrada Bölge Müdürü tarafından, örneği EK 7’de bulunan İdari Para Cezası Kararı belgesi düzenlenerek karara bağlanır.

(7) İdari para cezası kararı, ilgililere örneği ek-8’de bulunan İdari Para Cezası Tebligatı belgesiyle ve 11/2/1959 tarihli ve 7201 sayılı Tebligat Kanunu hükümlerine göre tebliğ edilir.

...

(9) İdari para cezası, tebliğinden itibaren bir ay içerisinde merkezde Merkez Muhasebe Şube Müdürlüğüne, taşrada ilgili Bölge Müdürlüğünün Muhasebe Şube Müdürlüğüne veya banka hesaplarına ödenir. İdari para cezaları genel bütçeye gelir kaydedilir.

(10) İdari para cezasına karşı tebliğinden itibaren otuz gün içinde yetkili idare mahkemesine itiraz edilebilir.

(11) İdari para cezasına karşı idare mahkemesine itiraz edilmemesi veya idare mahkemesine itiraz edilmesi halinde yargılama aşamalarının son bulması ile idari para cezası kesinleşir. Kesinleşen idari para cezaları, 21/7/1953 tarihli ve 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerine göre tahsil edilmek üzere ilgili vergi dairesine intikal ettirilir.." düzenlemesine yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Mevzuatın birlikte değerlendirilmesinden, uyuşmazlığa esas projede olduğu gibi, su yapılarının inşasının inceleme ve denetiminin, denetim masraflarının ilgilisince karşılanmasının ve ilgili yatırımcının, kanun hükmünün yürürlüğe girmesinden itibaren 60 gün içinde denetim için başvuruda bulunmasının zorunlu tutulduğu; bu zorunluluğun da inşası devam eden, başka bir anlatımla inşaatı tamamlanmamış tüm su yapılarını kapsadığı anlaşılmaktadır.

Dosyanın incelenmesinden, davacının, üstlendiği projeyi (muhtelif nedenlerle) tamamlamadığı; Suçatı HES inşaatının devam ettiği; dava konusu işlemin tesisinden önce, taraflar arasındaki anlaşmanın sona erdiği, devredildiği veya davacı şirketin lisansının sona erdiği yolunda dosyada herhangi bir bilgi veya belge bulunmadığı; buna karşın, davacı şirketin muhtelif nedenlerle inşaatı (devam etmeye hazır vaziyette) duraksattığı; denetim başvurusunda bulunması gerektiği yolunda DSİ ... Bölge Müdürlüğü'nün … günlü, … sayılı yazısıyla uyarıldığı ve davacı şirket tarafından anılan uyarıya, … günlü KE-… sayılı "İnşa Halindeki Su Yapılarının Denetlenmesi" konulu yazıyla cevap verilmesine karşın, denetim başvurusunda bulunulmadığı anlaşılmıştır.

Bu durumda davacı şirketin, 6200 sayılı Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğünce Yürütülen Hizmetler Hakkında Kanun'un Ek 6. maddesine aykırı davrandığı sabit olduğundan, İdare Mahkemesince idari para cezasının tutarının mevzuata uygun olup olmadığının denetlenmesi gerekmekte iken, dava konu işlemin iptali yolunda karar verilmesinde hukuki isabet bulunmamaktadır.