Danıştay 2. Daire E.2022/1472 K.2023/2364

İl …Komutanlığı - …

KARŞI TARAF (DAVALI) : …Bakanlığı VEKİLİ : Av. …

İSTEMİN KONUSU

…Yüksek İdare Mahkemesi …Dairesince verilen …günlü, GENSEK NO:…, E:…, K:…sayılı kararın; 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun Geçici 8. maddesi uyarınca uygulanmasına devam edilen 3622 sayılı Kanun ile değişik 54. maddesi uyarınca düzeltilmesi istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ

Dava Konusu İstem : Davanın açıldığı tarihte Çanakkale ili, Gelibolu İlçe Jandarma Komutanlığında Uzm.J.II.Kad.Çvş. olarak görev yapan davacı; Çorum ili, Laçin İlçe Jandarma Komutanlığında uzman jandarma çavuş olarak görev yapmakta iken 03/08/2001 tarihinde “yasal sınırı aşarak görev sırasında kasten adam öldürmek” suçundan tutuklanıp 19/04/2002 tarihinde tahliye edildiği, ceza yargılaması sonucunda beraat ettiği ve beraat kararı kesinleştiği halde haksız tutuklama ve yargılama nedeniyle emsallerinin gerisinde kaldığından bahisle rütbe, derece ve kademesinin emsallerine göre belirlenmesi talebiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin işlemin iptali istemiyle dava açmıştır.

Askeri Yüksek İdare Mahkemesi Birinci Dairesinin kararın düzeltilmesi istemine konu kararı ile; davacının 03/08/2001-19/04/2002 tarihleri arasında tutuklu kaldığı ve ceza yargılamasının devam ettiği süreçte rütbe terfii ve derece kademe ilerlemesi işleminin 926 sayılı Kanun'un 65/e maddesi uyarınca gerçekleştirilmediği, 926 sayılı Kanun'un 65/e maddesinin yoruma yer bırakmayacak şekilde açık olduğu, davacı hakkında sürdürülen ceza yargılamasının sonuçlanıp, beraat kararının kesinleşmesi üzerine, davacının 22/11/2011 tarihinden geçerli olarak Uzm.J.I.Kad.Çvş. rütbesine yükseltilerek nasıp tarihinin 30/08/2001 tarihe götürüldüğü,

davacının takip eden rütbelere terfii için 3466 sayılı Uzman Jandarma Kanunu'nun 10,11,12 ve 13. maddelerinde belirtilen şartları yerine getirmesi gerektiği, sicil ve rütbe bekleme şartlarına sahip olmayan davacının emsallerine uygun olarak terfii ettirilmesi ve derece-kademe ilerlemesi yapmasının hukuken mümkün olmadığı, dolayısıyla rütbe, derece ve kademe ilerlemesi işlemi yapılmamasında hukuka aykırı bir yön bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

KARAR DÜZELTME TALEBİNDE

BULUNANIN İDDİALARI

Davacı tarafından, hakkında yürütülen ceza yargılaması sonucunda beraatine karar verildiği, beraat kararının kesinleştiği 22/11/2011 tarihinden geçerli olarak Uzm.J.I.Kad.Çvş. rütbesine yükseltildiği, bu tarihe kadar herhangi bir rütbe, derece ve kademe ilerlemesi olmadan 11 yıl boyunca uzman jandarma çavuş rütbesiyle görev yaptığı, 2 yılda bir rütbe alacak olması nedeniyle emsallerinin rütbesine 2031 yılında ulaşabileceği, bu durumun eşitlik ve hukuk devleti ilkesine aykırı olduğu ileri sürülerek …Yüksek İdare Mahkemesi …Dairesince verilen kararın düzeltilmesi istenilmektedir.

KARŞI TARAFIN CEVABI

Düzeltilmesi istenen kararın hukuka ve usul hükümlerine uygun olduğu, bu nedenle istemin reddi gerektiği yolundadır.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : …

DÜŞÜNCESİ

Davacının karar düzeltme isteminin kabulü ile Askeri Yüksek İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Hüküm veren Danıştay İkinci Dairesince, askeri yargının kapatılması üzerine …İdare Mahkemesinin E:…sayılı esasına kaydedilerek Danıştay Onbirinci Dairesine; Danıştay Onbirinci Dairesinin Danıştay Başkanlık Kurulunun 13/09/2018 günlü, 2018/31 sayılı kararıyla kapatılması üzerine Danıştay Onikinci Dairesine; Danıştay Onikinci Dairesinin 24/02/2022 günlü, E:2018/3081, K:2022/693 sayılı gönderme kararı ile Dairemize iletilen dosyada, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

11/02/2017 günlü, 29976 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 6771 sayılı T.C. Anayasasında Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'la Anayasa'ya eklenen Geçici 21. maddenin (E) bendinde, askeri yargının kaldırıldığı ve Askeri Yüksek İdare Mahkemesinde görülmekte olan dosyalardan kanun yolu incelemesi aşamasında olanların Danıştaya, diğer dosyaların ise görevli ve yetkili idari yargı mercilerine bu kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren 4 ay içinde gönderileceği düzenlemesine yer verilmiştir.

25/08/2017 günlü, 30165 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 694 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Alınan Tedbirlere İlişkin Kanun Hükmünde Kararname'nin 203. maddesinde, 1602 sayılı Askeri Yüksek İdare Mahkemesi Kanunu'nun yürürlükten kaldırıldığı, 36. maddesiyle eklenen 926 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Personel Kanunu'nun Geçici 45. maddesinde ise, Askeri Yüksek İdare Mahkemesinde kanun yolu incelemesi aşamasında olanların Danıştaya, diğerlerinin Ankara İdare Mahkemelerine herhangi bir karara gerek kalmaksızın gönderileceği düzenlenmiştir.

Anılan düzenlemeler değerlendirildiğinde, askeri yargının kaldırıldığı, 1602 sayılı Askeri Yüksek İdare Mahkemesi Kanunu'nun mülga olduğu, Askeri Yüksek İdare Mahkemesinde kanun yolu incelemesi aşamasında olan dava dosyalarının Danıştaya gönderileceği anlaşılmakla; dava dosyalarının devrini müteakip "usul kurallarının derhal uygulanırlığı ilkesi" gereğince uyuşmazlığın çözümünde 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu hükümlerinin uygulanması gerekmektedir.

Kararın düzeltilmesi dilekçesinde ileri sürülen nedenler, 2577 sayılı Kanun'un Geçici 8. maddesi uyarınca uygulanmasına devam edilen 3622 sayılı Kanun ile değişik 54. maddesi hükmüne uygun bulunduğundan, davacının karar düzeltme isteminin kabulü ile …Yüksek İdare Mahkemesi …Dairesinin …günlü, GENSEK NO:…, E:…, K:…sayılı kararı kaldırılarak uyuşmazlık yeniden incelendi:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Davacı Uzman Jandarma Çavuş olarak görev yapmakta iken, Jandarma Genel Komutanlığının …günlü, …sayılı onayına istinaden 30/08/2001 tarihinden geçerli olmak üzere Uzman Jandarma I. Kademeli Çavuşluğa yükseltilmiştir.

Çorum İl Jandarma Komutanlığı emrinde görev yaptığı sırada "Yasal sınırı aşarak görev sırasında kasten adam öldürmek" suçu nedeniyle 03/08/2001 tarihinde tutuklanmıştır.

Jandarma Genel Komutanlığının …günlü, …sayılı onayıyla davacının tutuklanması sebebiyle Uzman Jandarma I. Kademeli Çavuşluğa yapılan terfisi iptal edilmiştir.

Davacı 19/04/2002 tarihinde tutuksuz yargılanmak üzere tahliye edilmiş ve görevine yeniden başlamıştır.

Davacı hakkında "Yasal sınırı aşarak görev sırasında kasten adam öldürmek" suçundan yapılan yargılama neticesinde verilen beraat kararı, Yargıtay …Ceza Dairesinin …günlü, E:…, K:…sayılı kararıyla onanarak kesinleşmiştir.

Jandarma Genel Komutanlığının …günlü, …sayılı onayıyla davacı hakkında verilen beraat kararının 22/11/2011 tarihinde kesinleşmesi nedeniyle bu tarihten geçerli olarak davacının Uzman Jandarma I. Kademeli Çavuşluğa yükseltilmesine ve yükselmeye esas nasıp tarihinin 30/08/2011 olarak belirlenmesine karar verilmiştir.

Davacı 25/11/2014 tarihinde Jandarma Genel Komutanlığına yaptığı başvurusuyla hakkında yapılan yargılama neticesinde verilen beraat kararı kesinleştiği halde emsallerinin bulunduğu rütbeye terfi edemediğini belirterek rütbe, derece ve kademesinin emsallerine göre belirlenmesini istemiştir.

Jandarma Genel Komutanlığının 03/02/2015 günlü işlemiyle davacının 2001-2011 yılları arasında yükselme sırasında olmasına rağmen 04/08/2001-19/04/2001 tarihleri arasında tutuklu olması ve yargılamasının devam etmesi nedeniyle 3466 sayılı Uzman Jandarma Kanunu'nun atıfta bulunduğu 926 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Personel Kanunu'nun 65/e ve Uzman Jandarma Atama ve Sicil Yönetmeliği'nin 66. maddesi gereğince hakkında yükselme işlemi yapılamadığı ve 30/08/2001 tarihinden geçerli olan ve tutukluluğunun başlangıç tarihinden önce yapılmış olan terfi onayının iptal edildiği, söz konusu işlemlerin yürürlükteki mevzuat hükümlerine göre yapıldığı belirtilmiştir.

Bunun üzerine davacı bakılan davayı açmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

Dava tarihi itibarıyla 3466 sayılı Uzman Jandarma Kanunu'nun "Bekleme Süreleri" başlıklı 11. maddesinde, "Her rütbede normal bekleme süresi 3, en fazla bekleme süresi ise sıhhi izin süreleri hariç 4 yıl olup, terfiler her yıl 30 Ağustos tarihinde yapılır.";

"Nasıp, Terfi" başlıklı 12. maddesinde, "Uzman jandarma çavuşluğa nasıp Jandarma Genel Komutanının, terfiler ise Jandarma Genel Komutanlığı Kurmay Başkanının onayı ile yapılır.

...";

"Sicil İşlemleri" başlıklı 13. maddesinde, "Uzman Jandarmalar hakkında her yıl yönetmelikte belirtilen esaslar dahilinde askeri ve mülki olmak üzere iki çeşit sicil belgesi düzenlenir.

Askerî ve mülki sicil belgelerinin yıllık sicil notu ortalaması sicil tam notunun % 60 ve yukarısı olan uzman jandarmalara kademe ilerlemesi yaptırılır. Kademe ilerlemesi şartları 926 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Personel Kanununa göre yapılır. Mülki görevi bulunmayan jandarma birliklerinde görev yapanlar için sadece askerî sicil belgesi düzenlenir. Ancak, kademe ilerlemesi yapacak uzman jandarmalardan görev esnasında yaralanmaları sebebiyle uzun süreli tedaviye tabi tutulanlardan o yıla ait sicil notu olmayanların kademe ilerlemeleri, sicil notu şartı aranmadan sicil notu ortalamasına göre yapılır.

Rütbe bekleme süresi içinde asgari iki yıllık sicili bulunan ve bu sicillerin ortalaması sicil tam notunun % 60 ve daha yukarısı olanlar, bir üst rütbeye terfi ettirilirler. Ancak, yükselme sırasına girmiş bulunan uzman jandarmalardan görev esnasında yaralanmaları nedeniyle uzun süreli tedaviye tabi tutulanların rütbe terfi işlemleri, sicil notu ortalamasına göre yapılır.

...";

"Açığa Çıkarılan, Tutuklanan veya Firar ve İzin Tecavüzünde Bulunan, Cezası İnfaz Edilmekte Olan Uzman Jandarmalar Hakkında Yapılacak İşlem" başlıklı 17. maddesinde, "Açığa çıkarılan, tutuklanan veya firar ve izin tecavüzünde bulunan, cezası infaz edilmekte olan uzman jandarmalar hakkında 926 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Personel Kanununun 65 inci maddesi hükümlerine göre işlem yapılır.

...";

926 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Personel Kanunu'nun "Açığa çıkarılan, tutuklanan veya firar ve izin tecavüzünde bulunan, cezası infaz edilmekte olan subaylar hakkında yapılacak işlem" başlıklı 65. maddesinde, "Açığa alınan veya tutuklanan subay ve askerî memurlar hakkında aşağıdaki esaslara göre işlem yapılır:

...

e) Terfi sırasına girenlerden;

1. Açıkta bulunanların,

2. Türk Silahlı Kuvvetlerinden ilişkilerinin kesilmesini gerektirmeyecek şekilde hürriyeti bağlayıcı bir cezaya mahkum olmaları nedeniyle veya (c) bendinin (2) numaralı alt bendine göre açıkları kaldırılmış olup da henüz hükümleri kesinleşmemiş olanların,

3. Tutuklu bulunan ya da tahliye edilmekle beraber kovuşturma veya duruşması devam eden veya hakkında verilen hüküm henüz kesinleşmemiş bulunanların,

4. Kısa süreli kaçma ve izin süresini geçirme hariç, firar veya izin tecavüzünde bulunmuş olanlar ile firar veya izin tecavüzüne devam edenlerin,

Terfileri ve kademe ilerlemeleri yapılmaz.";

"Terfi zamanı" başlıklı 33. maddesinin 2. fıkrasında, "Kıdem alanlar, kazaî veya idarî kararlarla nasıpları lehe düzeltilenler ile açığa alınmaları, tutuklanmaları, kısa süreli kaçma ve izin süresini geçirme hariç firar veya izin tecavüzünde bulunmaları nedeniyle terfi edemeyen ve rütbe kıdemliliği onanmayanlardan, haklarında kovuşturmaya yer olmadığına, muhakemenin men'ine, kamu davasının düşmesine yahut ortadan kaldırılmasına,

beraatine, kısa hapis cezasına veya verilen cezanın teciline, tedbire veya para cezasına çevrilmesine karar verilenler hakkında, emsalleri terfi etmiş veya rütbe kıdemliliği onanmış olmak şartıyla, yukarıdaki fıkra hükmü uygulanmaz. Ancak, bu durumda olanların rütbe terfi ve rütbe kıdemlilikleri, hükmün kesinleşme tarihinden geçerli olarak yapılıp emsalleri tarihine götürülür. Bu şekilde yapılan terfi ve rütbe kıdemliliklerinde maaş farkı ödenmez." hükmüne yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

3466 sayılı Uzman Jandarma Kanunu'nun yollamada bulunduğu 926 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Personel Kanunu'nun 65. maddesinin 1. fıkrasının (e) bendinin (3) numaralı alt bendi uyarınca tutuklu bulunan ya da tahliye edilmekle beraber kovuşturma veya duruşması devam eden veya hakkında verilen hüküm henüz kesinleşmemiş bulunan uzman jandarmaların terfileri ve kademe ilerlemelerinin yapılmayacağı kurala bağlanmıştır. Diğer taraftan 926 sayılı Kanun'un 33. maddesinin 2. fıkrasında yer alan hüküm uyarınca haklarında beraat kararı verilenlerin rütbe terfi ve rütbe kıdemliliklerinin hükmün kesinleşme tarihinden geçerli olarak yapılıp emsalleri tarihine götürüleceği açıktır.

Dava dosyası incelendiğinde, davacının Uzman Jandarma Çavuş olarak görev yapmakta iken, Jandarma Genel Komutanlığının … günlü, …sayılı onayına istinaden 30/08/2001 tarihinden geçerli olmak üzere Uzman Jandarma I. Kademeli Çavuşluğa yükseltildiği, fakat "Yasal sınırı aşarak görev sırasında kasten adam öldürmek" suçu nedeniyle 03/08/2001 tarihinde tutuklanması üzerine Jandarma Genel Komutanlığının …günlü, …sayılı onayıyla Uzman Jandarma I. Kademeli Çavuşluğa yapılan terfisinin iptal edildiği,

19/04/2002 tarihinde tahliye edilmesi üzerine görevine devam ettiği, hakkında verilen beraat kararının kesinleştiği 22/11/2011 tarihine kadar Uzman Jandarma Çavuş rütbesinde görev yaptığı, beraat kararının kesinleştiği tarihten geçerli olarak Uzman Jandarma I. Kademeli Çavuşluğa yükseltildiği ve yükselmeye esas nasıp tarihinin 30/08/2011 olarak belirlendiği görülmektedir.

Davacı hakkında verilen beraat kararının kesinleştiği tarihe kadar davacı fiilen görevine devam etmiş olsa dahi rütbe terfiinin yapılmaması yukarıda aktarılan 926 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Personel Kanunu'nun 65. maddesinin 1. fıkrasının (e) bendinin (3) numaralı alt bendinde yer alan hükmün gereğidir. Bununla birlikte davacı hakkında verilen beraat kararının kesinleştiği tarihten itibaren geçerli olarak rütbe terfiinin ve rütbe kıdemliliğinin yapılması ve emsalleri tarihine götürülmesi de aynı Kanun'un 33. maddesinin 2. fıkrasında açıkça düzenlenmiştir.

Bakılan uyuşmazlıkta davacı hakkında verilen beraat kararının kesinleştiği 22/11/2011 tarihinden geçerli olarak davacının bu tarihe kadar görev yaptığı Uzman Jandarma Çavuş rütbesinden Uzman Jandarma I. Kademeli Çavuşluğa yükseltildiği, fakat davacının rütbe, derece ve kademesi itibarıyla emsallerinin gerisinde kaldığı görülmekte olup, davacının emsallerine göre rütbe terfiinin yapılarak derece ve kademesinin buna göre düzeltilmemesine ilişkin işlemin yukarıda aktarılan Kanun hükümlerine aykırı olduğu sonucuna varılmıştır.

Ayrıca bu durum davacı hakkında verilen ve kesinleşen beraat kararının da anlam ve sonuçlarının ortadan kalkmasına yol açacak nitelikte olup, davacının, hakkında yürütülen yargılama boyunca aynı rütbede görev yapması ve beraat kararı kesinleştiği halde sadece bir üst rütbeye terfiinin yapılarak derece ve kademesinin buna göre düzenlenmesi hakkaniyete de aykırılık teşkil edecektir.

Bu itibarla davanın reddi yolundaki …Yüksek İdare Mahkemesi …Dairesi kararında hukuki isabet görülmemiştir.

Diğer taraftan, 2577 sayılı Kanun'un 33. maddesinin 3. fıkrasında yer alan, "Kamu görevlilerinin görevle ilişkisinin kesilmesi sonucunu doğurmayan disiplin cezaları ile ilerleme, yükselme, sicil, intibak ve diğer özlük ve parasal hakları ve mahalli idarelerin organları ile bu organların üyelerinin geçici bir tedbir olarak görevden uzaklaştırılmalarıyla ilgili davalarda yetkili mahkeme ilgilinin görevli bulunduğu yer idare mahkemesidir." hükmü uyarınca, uyuşmazlığın görüm ve çözümünde, davanın açıldığı tarih itibarıyla ilgilinin görev yaptığı yer olan Çanakkale ilinin idari yargı çevresi bakımından bağlı olduğu Çanakkale İdare Mahkemesi yetkili bulunduğundan, dava dosyasının Çanakkale İdare Mahkemesine gönderilmesi gerekmektedir.