Danıştay 2. Daire E.2022/1585 K.2025/4975

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti : ...

İdare Mahkemesinin ... günlü, E:..., K:... sayılı kararıyla; davacı ve polis memuru ...'nin 23/03/2018 tarihinde ... ve B.Y.A.'nın para karşılığı fuhuş yaptığı eve gittikleri, davacının ...'nin 1.700,00-TL değerinde olduğu iddia edilen cins köpeğini rızası hilafına aldığı, bunun karşılığı adresi rapor hâline getirmedikleri ve herhangi bir işlem yapmadıkları, 29/03/2018 tarihinde ...'nin ihbarı üzerine Yenimahalle İlçe Emniyet Müdürlüğü Suç Önleme ve Soruşturma Büro Amirliği ekiplerince anılan adrese gidildiği, odaların kontrol edildiği, polis memuru ...'nin girişin sol tarafında koridorda beklediği,

arkadaşı ...'nin yarı çıplak odada olduğunun tespit edildiği, Yenimahalle İlçe Emniyet Müdürlüğü ekiplerince ...'ye ait olan Rottweiler cinsi köpeğin sağlık karnesi ile birlikte ... tarihinde saat 01:30'da davacının ikametgahında bulunduğu, tutanak düzenlenerek adli işlem başlatıldığı, polis memuru ... ve davacı hakkında icbar suretiyle irtikap suçunu işledikleri iddiasıyla ...

Ağır Ceza Mahkemesinin E:... sayılı dosyasına kayden açılan kamu davasının hâlen derdest olduğu, davacının fuhuş yapılan adrese işlem yapmadığı, hakkında herhangi bir işlem yapmama karşılığı müşteki ...'ye ait cins köpeğe sahip olduğunun sübuta erdiği, davacıya isnat edilen fiillerin memurluk sıfatı ile bağdaşmayacak nitelik ve derecede yüz kızartıcı ve utanç verici hareketlerden olduğu sonucuna varıldığından dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı, davacı tarafından ...

Ağır Ceza Mahkemesinin E:... sayılı dosyasında verilecek kararın beklenilmesi talep edilmiş ise de 657 sayılı Kanun'un 131. maddesinde memurun ceza kanununa göre mahkum olması veya olmaması hallerinin, ayrıca disiplin cezasının uygulanmasına engel olmayacağının hükme bağlandığı, disiplin cezası bakımından davacıya isnat edilen fiillerin davacı tarafından işlendiğinin sabit olduğu, bu nedenle davacının talebinin yerinde görülmediği gerekçesiyle davanın reddine hükmedilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi Kararının Özeti : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin temyize konu kararıyla; istinaf başvurusuna konu kararın usul ve hukuka uygun olduğu ve kaldırılmasını gerektiren bir neden bulunmadığı gerekçesiyle davacının istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından, Devlet memurluğundan çıkarılmasına neden olan fiile ilişkin davacı hakkında yürütülen ceza yargılamasının derdest olduğu, kesinleşmiş bir mahkumiyet kararının bulunmadığı, ceza yargılaması sonucunun beklenilmesi gerektiği, hakkındaki isnatların şüpheden uzak, somut deliller ile ispatlanamadığı, fuhuştan hakkında daha önce bir çok kez işlem yapmış olduğu ... tarafından yapılan plan dahilinde hayvan sevgisi kullanılarak köpeğe bakamadığını beyan eden anılan şahıs tarafından köpeği kendisinin sahiplenmesinin istendiği,

köpeğin kendisine verilmesi sonrasında fuhuş yapılan adrese ekiplerce baskın yapıldığında durumu hazmedemeyip şahsın kendisi hakkında haksız yere şikayette bulunduğu, köpeğin cins değil, sahiplenilmeye muhtaç kırma bir köpek olduğu, eve alışkın olan bu köpeğin sokakta kalmaması için iyi niyetle sahiplendiği, 22 yıllık meslek hayatında adli ve idari herhangi bir soruşturma geçirmediği, suçluluğu hükmen sabit oluncaya kadar suçlu sayılamayacağı, dava konusu işlemle masumiyet karinesinin ihlal edildiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN CEVABI

Cevap verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının açıklamalı onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay İkinci Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Bölge İdare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı halinde mümkündür.

Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

Öte yandan; dava konusu işleme dayanak gösterilen olaydaki fiili nedeniyle davacı hakkında yapılan ceza yargılaması neticesinde, "İcbar suretiyle irtikap" suçundan davacının "2 yıl 1 ay hapis cezası” ile cezalandırılması yolunda ... Ağır Ceza Mahkemesince verilen ... günlü E:..., K:... sayılı karara karşı davacı tarafından yapılan istinaf başvurusu üzerine ... Bölge Adliye Mahkemesi ... Ceza Dairesinin ... günlü, E:..., K:... sayılı kararıyla istinaf başvurusunun esastan reddine karar verildiği, bu suretle anılan suça yönelik mahkumiyet kararının kesinleştiği anlaşılmıştır.

(X) GEREKÇEDE KARŞI OY

7068 sayılı Kanun'un "Devlet memurluğundan çıkarma" başlıklı 9. maddesinde, Devlet memurluğundan çıkarma cezası uygulanacak fiiller ve bu cezayı verme yetkisi ile ilgili olarak 657 sayılı Kanun hükümlerinin uygulanacağı hüküm altına alınmıştır.

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 125/E-(g) maddesinde, "Memurluk sıfatı ile bağdaşmayacak nitelik ve derecede yüz kızartıcı ve utanç verici hareketlerde bulunmak" Devlet memurluğundan çıkarma cezasını gerektiren fiiller arasında sayılmıştır.

09/05/2014 günlü, 28995 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Anayasa Mahkemesinin 16/01/2014 günlü, E:2013/110, K:2014/8 sayılı kararında da; 657 sayılı Kanunu'nun 125/E-(g) maddesinde yer alan kuralın,... fıkrada genel bir belirleme yapılmadığı, disiplin cezası gerektiren hareketlerin, memurluk sıfatı ile bağdaşmayacak derecede yüz kızartıcı ve utanç verici olması gerektiği düzenlenerek çerçevesinin çizildiği, kaldı ki; kural dayanak alınarak tesis edilen idari işlemlere karşı yargı yolu açık olup belirsiz olduğu ileri sürülen kavramlar ve bu kavramların belirttiği hareketler yargı kararları yoluyla da somutlaştırıldığından, Anayasa'nın 2., 38. ve 128. maddelerine aykırı olmadığına karar verilmiştir.

Yasa ile yüz kızartıcı olan eylemlerin hangileri olduğuna dair genel bir belirleme yapılmamış ise de; bazı kanunlarda yüz kızartıcı suçlara ilişkin düzenlemeler yer almış olup, bu düzenlemelerin; 657 sayılı Kanunu'nun 125/E-(g) maddesinde yer alan "yüz kızartıcı" kavramının somutlaştırılmasında esas alınıp, belirlilik ve öngörülebilirliğin sağlanacağı sonucuna ulaşılmıştır.

Diğer yandan; disiplin hukuku; kurumun iç düzenini korumayı amaçlayan ve bunun için kamu görevlilerinin mevzuata, çalışma düzenine, hizmetin gereklerine aykırı fiillerine yönelik olarak uygulanacak yaptırımları ve bu yaptırımların uygulanmasındaki usul ve esasları düzenleyen bir alandır.

Mevzuatımızda, kamu hizmetini yürütenlerin; disiplin yaptırımını gerektiren, eylem, işlem ve davranışlarını ve verilecek disiplin cezalarını belirleyen farklı düzenlemeler bulunmakla birlikte; disiplin cezaları için yasal dayanak oluşturan eylem, işlem ve davranışın aynı zamanda cezai suç teşkil ettiği haller yönünden ayrıca düzenleme yapılarak, farklı bir ispat standardı veya oluşumsal unsurların belirtilmediği ve bu sürece ilişkin genel bir usul kanunu bulunmadığından, uygulamada ceza hukuku ilkelerine atıf yapıldığı; idari ve adli makamlarca yapılan değerlendirmelerin farklı sonuçlara ulaşabildiği görülmektedir.

Nitekim, AİHM "... yasaklanan ve disipline aykırı olarak nitelendirilen ve aynı zamanda disiplin cezaları için yasal dayanak oluşturan eylem ve davranışlar, cezai suç teşkil etmektedir. Bununla birlikte, disiplin makamlarının bu gerekçelere dayanabilmesi için cezai bir hükmün gerekip gerekmediği hususunda herhangi bir bulgu mevcut değildir... bu yönde herhangi bir netliğin bulunmadığını dikkate alan AİHM, başvuranın davasında disiplin sorumluluğu ve cezai sorumluluk arasındaki çizgilerin, disiplin soruşturmasının en başından beri bulanık olduğunu" (AHİM- SEVEN / TÜRKİYE DAVASI (Başvuru no. 60392/08)";

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 131. maddesi uyarınca, suçlamalardan beraat etmenin, aynı olaylar nedeniyle disiplin cezasının uygulanmasına engel olamayacağı kuralı yönünden ise; "Danıştay kararında geçen “ceza kanununa göre mahkum olması veya olmaması hallerinin ayrıca disiplin cezasının uygulanmasına engel olamayacağı” ifadesinin, bu hususların hiçbirini aydınlatmadığı... ceza yargılamalarıyla eşzamanlı veya ceza yargılamalarının ardından yürütülen disiplin incelemelerinde üzerine atılı suç bulunan bir kişinin suçu yetkili bir mahkeme tarafından sabit bulununcaya kadar masum sayılma hakkının güvence altına alınması amacıyla izlenecek herhangi bir ilkeden" (AHİM KEMAL ÇOŞKUN/TÜRKİYE DAVASI (Başvuru no. 45028/07) bahsetmediği görüşündedir.

Anayasa Mahkemesi ise; "adli ve idari makamların kendi görev sınırlarını aşarak kişiyi suçlu ilan etmesi veya bu bağlamda birtakım çıkarımlarda bulunması masumiyet karinesinin ihlaline yol açabileceği, (Galip Şahin, B.

No: 2015/6075), idari makamlarca veya mahkemelerce salt bir kimsenin suç isnadı altında olduğunun ifade edilmesi masumiyet karinesini zedelemeyeceği, bu bakımdan kişinin suç isnadı altında olduğunun belirtilmesi ile hakkında kesinleşmiş bir mahkûmiyet kararı bulunmadığı hâlde onun mahkûm olduğunun kesin bir dille ifade edilmesi veya bu yönde kanaat oluşmasına yol açacak nitelikte açıklamalarda bulunulması arasındaki ayrıma özen gösterilmesi gerektiği ,...disiplin suçuna ve ceza yargılamasına konu eylemlerin aynı olduğu hâllerde disiplin soruşturmasıyla ilgili uyuşmazlıklara bakan idari mahkemelerin fiilin sübutuyla ilgili olarak ceza

mahkemesinin ulaştığı kanaate saygı göstermesi ve bunu sorgulayacak ifadeler kullanmamasının beklendiği, aksi takdirde kişinin ceza mahkemesinde beraat etmiş olmasının bir anlamı kalmayacağını (Barış Baş, B.No 2016/14253) belirtmektedir.

Yukarıda aktarılan duruma göre, disipline aykırı olarak nitelendirilen ve aynı zamanda disiplin cezaları için yasal dayanak oluşturan eylem, işlem ve davranışların; cezai suç teşkil ettiği durumda, ceza yargılaması kanaatinin esas alınacağı açıktır.

Eylem tarihinde de yürürlükte bulunan, Anayasa'nın 76. maddesinde, irtikap yüz kızartıcı suç sayıldığından, davacıya atfedilen bu eylemin sübut bulması halinde; 657 sayılı Kanun'un 125/E-(g) maddesi uyarınca Devlet memurluğundan çıkarma cezası verilmesi, hukuksal denetimin de bu çerçevede yapılması gerekir.

Adli yargıda yapılan ceza yargılamasında; davacının "irtikap" suçundan ceza aldığı ve anılan kararın kesinleştiği dikkate alındığında, davacının eyleminin 657 sayılı Kanun'un 125/E-(g) maddesi kapsamında olduğu sonucuna varılmıştır.

Bu durumda; yüz kızartıcı hal ve davranışlar nedeniyle verilen disiplin cezasına ilişkin temyize konu kararın yukarıda aktarılan gerekçe ile onanması gerektiğinden, Daire kararına gerekçe yönünden katılmıyorum.