Danıştay 2. Daire E.2022/1781 K.2024/2103

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti : ... İdare Mahkemesinin ... günlü, E:..., K:... sayılı kararıyla; davacı hakkında, dava konusu meslekten çıkarma cezasından daha önce, Emniyet Teşkilatı Disiplin Tüzüğü'nün 8/6 maddesi uyarınca tesis edilen ... günlü, ... sayılı Emniyet Genel Müdürlüğü Yüksek Disiplin Kurulu kararını;

dava konusu işlem tarihinde yürürlükte bulunan 3201 sayılı Emniyet Teşkilat Kanunu'nun 83. maddesi dayanak alınarak düzenlenen Emniyet Teşkilatı Disiplin Tüzüğü'nün 8/6 maddesinde, "dolandırıcılık" fiilinin meslekten çıkarma cezasını gerektirdiği kuralına yer verilmiş ise de, dava konusu işlemin tesis edildiği tarihten sonra yürürlüğe giren 682 sayılı Genel Kolluk Disiplin Hükümleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamede böyle bir kurala yer verilmeyerek davacının lehine bir durum oluştuğu gerekçesiyle iptal eden ...

İdare Mahkemesinin ... günlü, E:... K:... sayılı kararına aykırı şekilde dava konusu işlemin tesis edildiği, ayrıca davacının ... Ağır Ceza Mahkemesinin ... günlü, E:... K:... sayılı kararı ile beraatine karar verildiği anlaşıldığından, davacının dolandırıcılık suçunu işlediğinden bahisle tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uyarlık görülmediği gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin temyize konu kararıyla. Uyap kayıtlarının incelenmesinden. Emniyet Genel Müdürlüğü Yüksek Disiplin Kurulu'nun ... günlü, ... sayılı kararının iptaline ilişkin ... İdare Mahkemesinin ... günlü, E:... K:... sayılı kararına karşı davalı Emniyet Genel Müdürlüğü tarafından yapılan istinaf başvurusunun, ... Bölge İdare Mahkemesi (Kapatılan) ...

İdari Dava Dairesinin ... günlü, E:..., K:... sayılı kararı ile reddine karar verildiği, anılan Bölge İdare Mahkemesi kararına karşı davalı idare tarafından yapılan temyiz başvurusu sonucunda, dosyanın Danıştay 2. Dairesinin 2021/9369 esasına kaydedildiği, diğer yandan, idari işlemin iptal edilmesi halinde dava konusu işlem ve bu işlemle ortaya çıkmış olan hukuki durum ortadan kalkacağından, iptal edilen işlemin yerine yeni bir işlem tesis etmek mecburiyeti olmakla birlikte, idarenin yeniden tesis edeceği işlemin mahkemenin iptal hükmüne uygun olması gerektiği, bu durumda;

idare mahkemesinin iptal kararından sonra yeni bir hukuki durum ortaya çıkmamasına rağmen, davacı hakkında Emniyet Genel Müdürlüğü Yüksek Disiplin Kurulu'nun ... günlü, ... sayılı kararı ile tesis edilen meslekten çıkarma cezasının hukuki süreci beklenmeden ve Mahkemenin iptal hükmüne uygun olmayacak şekilde tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uyarlık, dava konusu işlemin iptaline ilişkin istinaf başvurusuna konu Mahkeme kararında ise sonucu itibarıyla hukuki isabetsizlik bulunmadığı gerekçesiyle, davalı idare tarafından yapılan istinaf başvurusunun gerekçeli reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından; disiplin cezasına konu fiilin sübuta erdiği, dolandırıcılık suçunu işleyen Emniyet personeli hakkında 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 125/E-g maddesine göre işlem tesis edilebileceği, dava konusu işlemin usule ve hukuka uygun olarak tesis edildiği belirtilerek, temyize konu kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN CEVABI

Cevap verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay İkinci Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosyanın tekemmül ettiği görüldüğünden yürütmenin durdurulması istemi hakkında karar verilmeksizin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Mersin İl Emniyet Müdürlüğü Hassas Bölgeleri Koruma Şube Müdürlüğü emrinde polis memuru olarak görev yaptığı dönemde davacı hakkında, A.D isimli şahsın 18/05/2015 tarihinde Mersin İl Emniyet Müdürlüğüne verdiği dilekçede, davacının bir alacak meselesini çözme vaadiyle kendisini dolandırdırdığını iddia etmesi üzerine yürütülen soruşturma sonucu düzenlenen disiplin soruşturma raporu ile; davacının M.K isimli şahısla eylem birliği içerisinde hareket ederek,

sattığı aracının parasını alamayan şikayetçi A.D.'nin içerisinde bulunduğu zor şarttan yararlanmak ve başka bir aracı getirdikleri gibi kendi aracını da getirebileceklerine inandırarak 30.000- TL parasını almak suretiyle dolandırıcılık suçunu işlediği sübuta erdiğinden bahisle, Emniyet Teşkilatı Disiplin Tüzüğü'nün 8/6 maddesi uyarınca meslekten çıkarma cezasıyla cezalandırılmasına ilişkin ... günlü, ... sayılı Emniyet Genel Müdürlüğü Yüksek Disiplin Kurulu kararının, ...

İdare Mahkemesinin ... günlü, E:...

K:... sayılı kararı ile iptal edilmesi üzerine, dava konusu işlem ile, davacıya 657 sayılı Kanun'un 125/E-g maddesine göre "devlet memurluğundan çıkarma" cezası verilmesi gerekeceğinden ve bu durumun davacının aleyhine sonuç yaratacak olması nedeniyle lehe olan normun uygulanması ile davacının dolandırıcılık fiilini işlediği sübuta erdiğinden bahisle, Emniyet Teşkilatı Disiplin Tüzüğü'nün 8/6 maddesi uyarınca meslekten çıkarma cezası ile cezalandırılmasına ilişkin işlemin tesis edilmesi üzerine, anılan işemin iptali istemiyle temyizen incelenmekte olan dava açılmıştır.

Dava dosyasındaki bilgi ve belgeler ile UYAP kayıtlarının birlikte incelenmesinden; davacının, dava konusu edilen usulsüz işlemleri nedeniyle yargılandığı davada, ...

Ağır Ceza Mahkemesinin ... günlü, E:..., K:... sayılı kararıyla; üzerine atılı, "Kişinin İçinde Bulunduğu Tehlikeli Durum veya Zor Şartlardan Yararlanmak Suretiyle Dolandırıcılık" suçundan beraat ettiği ve kararın 06/05/2016 tarihinde kesinleştiği anlaşılmış, ayrıca Emniyet Genel Müdürlüğü Yüksek Disiplin Kurulu'nun ... günlü, ... sayılı kararının iptaline ilişkin ... İdare Mahkemesinin ... günlü, E:...

K:... sayılı kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddi yolunda verilen ... Bölge İdare Mahkemesi (Kapatılan) ... İdari Dava Dairesinin ... günlü, E:..., K:... sayılı kararı, Dairemizin 16/04/2024 günlü, E:2021/9369 K:2024/2109 sayılı kararı ile bozulmuştur.

İLGİLİ MEVZUAT

Dava konusu işlem tarihinde yürürlükte bulunan Emniyet Teşkilatı Disiplin Tüzüğü'nün 8/6 maddesinde; dolandırıcılık fiili meslekten çıkarma cezasını gerektiren eylem, işlem, tutum ve davranışlar arasında sayılmış; 9. maddesinde memurluktan çıkarma cezası için Devlet Memurları Kanunu hükümlerinin uygulanacağı düzenlenmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Anayasa Mahkemesinin 13/01/2016 günlü, E:2015/85, K:2016/3 sayılı kararı ile.

Emniyet Teşkilatı Disiplin Tüzüğü uyarınca verilen dava konusu disiplin cezasının yasal dayanağı olan, 3201 sayılı Emniyet Teşkilat Kanunu'nun 83. maddesinin birinci cümlesinin, "yaptırım konusu eylemleri yasal düzeyde belirlememesi ve bireylerin hangi somut olguya hangi hukuksal yaptırımın veya sonucun bağlandığını belirli bir açıklık ve kesinlikte öngörebilmelerine yasal çerçevede imkan tanımaması nedeniyle, Anayasa'nın 38. ve 128. maddelerine aykırı olduğu" gerekçesiyle iptaline karar verilmiş ve anılan madde, 08/03/2018 günlü,

30354 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 7068 sayılı "Genel Kolluk Disiplin Hükümleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Kabul Edilmesine Dair Kanun"un 37. maddesi ile yürürlükten kaldırılmıştır.

08/03/2018 günlü, 30354 (Mükerrer) sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 7068 sayılı Kanun'un Geçici 1. maddesi ile "Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce 657 sayılı Kanun, 6413 sayılı Kanun ve 3201 sayılı Kanun ile 23/3/1979 tarihli ve 7/17339 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Emniyet Teşkilatı Disiplin Tüzüğü hükümlerine göre re'sen veya yetkili disiplin kurullarınca verilmiş olan disiplin cezaları bu Kanun hükümleri uyarınca verilmiş addolunur." kuralı getirilmiştir.

Emniyet Teşkilatı Disiplin Tüzüğü'nün 8/6 maddesinde; hırsızlık, gasp, dolandırıcılık, irtikap, rüşvet, zimmet, ihtilas, ırza geçme, ırza tasaddi, sahtecilik, banka veya kredi kartlarının kötüye kullanılması, kalpazanlık, kasden adam öldürme veya bu suçları işlemeye teşebbüs etmek, emniyeti suiistimal, yalan yere tanıklık, yalan yere yemin, suç tasnii, iftira meslekten çıkarma cezasını gerektiren eylem olarak hükme bağlanmıştır.

7068 sayılı Kanun'da, Tüzük'ün 8/6 maddesindeki fiillere ilişkin bir düzenlemeye yer verilmemiş; anılan Kanun'un 9. maddesinde, Devlet memurluğundan çıkarma cezasını gerektiren fiiller ile ilgili olarak, 657 sayılı Kanun hükümlerinin. 34. maddesinde ise, bu Kanun'da hüküm bulunmayan hallerde 657 sayılı Kanun'un disipline ilişkin hükümlerinin uygulanacağı belirtilmiştir.

7068 sayılı Kanun'un atıfta bulunduğu 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 125. maddesinin 1. fıkrasının E bendinin (g) alt bendinde, "memurluk sıfatı ile bağdaşmayacak nitelik ve derecede yüz kızartıcı ve utanç verici hareketlerde bulunmak" fiili, Devlet memurluğundan çıkarma cezasını gerektiren tutum ve davranışlar arasında sayılmıştır.

09/05/2014 günlü, 28995 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Anayasa Mahkemesinin 16/01/2014 günlü, E:2013/110, K:2014/8 sayılı kararıyla; "Dava konusu kuralda belirsiz olduğu ileri sürülen “memurluk sıfatı ile bağdaşmayacak nitelik ve derecede yüz kızartıcı ve utanç verici hareketlerin” tümünün önceden öngörülmesinin ve tespitinin olanaksız olduğu ve söz konusu hareketlerin tek tek ortaya konulmasının mümkün olmadığı, normun daha kesin ve açık bir düzenlemeye olanak tanımaması nedeniyle kullanıldığı anlaşıldığından anılan kavramların kullanılmasında belirlilik ilkesine aykırılık bulunmamaktadır."

...

"İdarenin faaliyetleri çok çeşitli, karmaşık ve değişken olduğundan disiplin cezasını gerektirecek fiillerin tümünün kanunda tek tek belirlenmesi güçtür. Kuralın incelenmesinden de görüleceği üzere memurluk sıfatı ile bağdaşmayacak nitelik ve derecede yüz kızartıcı ve utanç verici hareketler denilmek suretiyle disiplin cezası gerektiren fiil ve hareketlerin çerçevesinin çizildiği anlaşılmaktadır." gerekçesiyle 657 sayılı Kanun'un 125/E-g maddesinin Anayasa'ya aykırı olmadığına karar verilmiştir.

Anayasa'nın milletvekili seçilme yeterliğini düzenleyen 76. maddesinin 2. fıkrasında, "zimmet, ihtilas, irtikap, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, inancı kötüye kullanma, dolanlı iflas" gibi suçlar, yüz kızartıcı suçlar olarak sayılmış; eylemin yüz kızartıcı olup olmadığına ilişkin belirleme yapılmıştır.

Öte yandan, idare hukuku alanında, kural olarak idari işlemlerin yargısal denetimi tesis edildiği tarihte yürürlükte bulunan mevzuata göre yapılmaktadır. İdari işlem niteliğindeki disiplin cezasının da tesis edildiği tarihte yürürlükte bulunan mevzuata göre yargısal denetiminin yapılması gerekmekte ise de, lehe olan normun uygulanması ilkesinin disiplin cezaları yönünden de geçerli olduğunun kabulü gerekmektedir. Dolayısıyla, fiilin işlendiği tarih itibarıyla yürürlükte bulunan mevzuat ile daha sonra yürürlüğe giren mevzuat hükümleri farklı ise, disiplin cezası ile cezalandırılacak olan kişilerin lehine olan mevzuat hükmü dikkate alınmalıdır.

Buna göre; mülga Emniyet Teşkilatı Disiplin Tüzüğü'nün 8/6 maddesine dayanılarak tesis edilen dava konusu işlemin, 7068 sayılı Kanun'un Geçici 1. maddesi uyarınca, 7068 sayılı Kanun kapsamında verilmiş sayılacağı; ancak, Emniyet Teşkilatı Disiplin Tüzüğü'nün 8/6 maddesi hükmü gereği meslekten çıkarma disiplin cezasını gerektiren dolandırıcılık suçunun, 7068 sayılı Kanun'da disiplin cezasını gerektirecek eylem olarak düzenlenmediği;

fiilin, Devlet memurluğu sıfatı ile bağdaşmayacak nitelik ve derecede yüz kızartıcı ve utanç verici hareketler kapsamında olduğu ve 7068 sayılı Kanun'un 9. ve 34. maddeleri ile 657 sayılı Kanun'a yapılan atıf nedeniyle 657 sayılı Kanun'un 125. maddesinin 1. fıkrasının E bendinin (g) alt bendi uyarıca, daha ağır yaptırım olan Devlet memurluğundan çıkarma disiplin cezasını gerektirdiği; böylelikle, davacıya isnat edilen dolandırıcılık fiilinin, 7068 sayılı Kanun'da disiplin cezası verilecek eylem olarak doğrudan düzenlenmemiş olması,

muhataplar bakımından aleyhe sonuç doğurduğundan suç teşkil eden bu fiile istinaden Emniyet Teşkilatı Disiplin Tüzüğü'nün 8/6 maddesi uyarınca verilen disiplin cezasında hukuka uygunluk değerlendirmesinin, 7068 sayılı Kanun'a göre lehe düzenleme olan Emniyet Teşkilatı Disiplin Tüzüğü çerçevesinde işin esasına girilerek yapılması gerektiği anlaşılmıştır.

Bu bağlamda, Emniyet Teşkilatı Disiplin Tüzüğü hükmü uyarınca işin esasına yönelik yapılacak olan incelemede, Emniyet Genel Müdürlüğü Yüksek Disiplin Kurulu'nun ... günlü, ... sayılı kararının iptaline ilişkin ... İdare Mahkemesinin ... günlü, E:... K:... sayılı kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddi yolunda verilen ... Bölge İdare Mahkemesi (Kapatılan) ... İdari Dava Dairesinin ... günlü, E:..., K:... sayılı kararının bozulmasına ilişkin Dairemizin 16/04/2024 günlü, E:2021/9369 K:2024/2109 sayılı kararına göre Mahkemece yeniden değerlendirme yapılması gerektiği anlaşıldığından, dava konusu işlemin iptali yolunda Mahkeme kararına yönelik istinaf başvurusunun gerekçeli reddi yolundaki temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet görülmemiştir.