Danıştay 2. Daire E.2022/3084 K.2022/5043

Dava Konusu İstem

Dava; Konya ili, Karatay ilçesi, ... Mahallesi, ... Caddesi, No: ... adresinde saman alım satım faaliyetinde bulunduğundan bahisle söz konusu işyerinin Belediye Kanunu'nun 15. maddesi (l) bendi ve İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin 6. maddesi uyarınca işyeri açma ve çalışma ruhsatı alıncaya kadar saman alım satım ticaret ve sanat icrasından menine ve 1608 sayılı Kanun'un 1. maddesi uyarınca 189,00 TL para cezası ile tecziyesine ilişkin Karatay Belediyesi Encümeninin ... günlü, ... sayılı kararının iptali istemiyle açılmıştır.

İlk Derece Mahkemesi Kararının Özeti : ... İdare Mahkemesinin temyize konu kararıyla. Danıştay İkinci Dairesinin 19/01/2022 günlü, E:2021/3924, K:2022/99 sayılı bozma kararına uyulmak suretiyle, ... adına 1983 yılında Konya Belediyesi tarafından ... Mahallesi ... Caddesi No:... adresinde faaliyet konusu "zahire alım-satımı ve saman alım-satımı" olan işletme ruhsatının bulunduğu, daha sonra "... Petrol İnşaat Gıda San. ve Tic. Ltd.

Şti." şirketinin kurulduğu ve taşınmazın büyük bir kısmına 27/09/2010 günlü "LPG otogaz ikmal ve akaryakıt istasyonu" ana faaliyet konusunun yanında "oto yıkama kantar" tali faaliyet olmak üzere davacı şirket adına işyeri açma ve çalışma ruhsatı alındığı,

davacı şirketin ise ... adına 1983 yılında Konya Belediyesi tarafından verilen zahire alım-satımı ve saman alım-satımına ilişkin ruhsatının devam ettiği, salt aynı yer için başka bir işletme ruhsatı verilmiş olmasının kendiliğinden zahire alım-satımı ve saman alım-satımı konulu işletme ruhsatını hükümsüz kılmayacağı, zahire alım-satımı ve saman alım-satımına ilişkin işletme ruhsatının, ruhsatı veren idari makam tarafından iptal edilmesi,

geri alınması veya mahkeme kararı ile iptal edilmiş olması durumunda hukuken geçerliliğini kaybedebileceği halde ... adına alınmış olan zahire alım-satımı, saman alım-satımı konulu işletme ruhsatının iptaline, geri alınmasına veya kaldırılmasına ilişkin herhangi bir işlem tesis edilmediğinin anlaşıldığı;

öte yandan 17/09/2014 günlü durum tespit tutanağı ve eki fotoğrafın davacı şirketin saman alım satım faaliyeti yaptığını ispatlamaya elverişli olmamakla birlikte davacı şirket tarafından dava konusu taşınmazda saman alım-satım faaliyeti yapıldığını ispatlar nitelikte dosyaya sunulmuş somut, kesin ve inandırıcı başkaca hiçbir delil bulunmadığından idarenin davacı şirketin ruhsatsız olarak saman alım-satım faaliyeti yaptığı konusunda yeterli bir inceleme ve araştırma yapmaksızın eksik incelemeye dayalı olarak işlem tesis ettiği sonucuna varıldığı gerekçesiyle, dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından; ... adına verilen saman faaliyeti konulu ruhsatın geçerliliğinin olmadığı, adıgeçenin 1989'a kadar faaliyetine devam ettiği, bu tarihten sonra şirket kurulduğu ve ticari faaliyet alanının değiştiği, şirket adına LPG ruhsatı verildiği, taşınmazda 3. kişinin ticari faaliyette bulunmasının söz konusu olmadığı, idare tarafından tesis edilen dava konusu işlemde herhangi bir hukuka aykırılık bulunmadığı belirtilerek, mahkeme kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN CEVABI

Temyiz isteminin reddi gerektiği ileri sürülmektedir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay İkinci Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Konya ili, Karatay ilçesi, ... Mahallesi, ... Caddesi, No:... adresinde saman alım satım faaliyetinde bulunduğundan bahisle söz konusu işyerinin işyeri açma ve çalışma ruhsatı alıncaya kadar ticaret ve sanat icrasından menine ve 1608 sayılı Kanun'un 1. maddesi uyarınca 189,00 TL para cezası ile tecziyesine ilişkin işlemin iptali istemiyle temyizen bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

İLGİLİ MEVZUAT

1608 sayılı Umuru Belediyeye Müteallik Ahkâmı Cezaiye Hakkında 16 Nisan 1340 Tarih ve 486 Numaralı Kanunun Bazı Maddelerini Muaddil Kanun'un 5728 sayılı Yasanın 66. maddesiyle değişik 1. maddesinin 1. fıkrasında.

"Belediye meclis ve encümenlerinin kendilerine kanun, nizam ve talimatnamelerin verdiği vazife ve salahiyet dairesinde ittihaz ettikleri kararlara muhalif hareket edenlerle belediye kanun ve nizam ve talimatnamelerinin men veya emrettiği fiilleri işleyenlere veya yapmayanlara belediye encümenince Kabahatler Kanununun 32 nci maddesi hükmüne göre idarî para cezası ve yasaklanan faaliyetin menine karar verilir. Bu kararda ilgili kişiye bir süre de verilebilir.

Belediye encümeni kararında belli bir fiilin muayyen bir süre zarfında yapılmasını da emredebilir. Emredilen fiilin ilgili kişi tarafından yapılmaması hâlinde, masrafları yüzde yirmi zammı ile birlikte tahsil edilmek üzere belediye tarafından yerine getirilir. Bu madde hükümleri ilgili kanunda ayrıca hüküm bulunmayan hâllerde uygulanır." kuralına yer verilmiştir.

5393 sayılı Belediye Kanunu'nun 15. maddesinin (l) bendinde, gayrisıhhî müesseseler ile umuma açık istirahat ve eğlence yerlerini ruhsatlandırmak ve denetlemek belediyenin yetkileri arasında sayılmaktadır. 3572 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulüne Dair Kanun'un 3. maddesinde, belediye hudutları ve mücavir alan içinde kalan işyeri ve işletmelerden büyükşehir belediyesi olan yerlerde, sıhhi ve sair işletmeler için büyükşehir belediyesi içinde kalan diğer belediye başkanlıklarının işyeri açma ve çalışma ruhsatını vermeye yetkili olduğu hükme bağlanmıştır.

İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin "işyeri açılması" başlıklı 6. maddesinde. "Yetkili idarelerden usulüne uygun olarak işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan işyeri açılamaz ve çalıştırılamaz.

İşyerlerine bu Yönetmelikte belirtilen yetkili idareler dışında diğer kamu kurum ve kuruluşları ile ilgili meslek kuruluşları tarafından özel mevzuatına göre verilen izinler ile tescil ve benzeri işlemler bu Yönetmelik hükümlerine göre ruhsat alma mükellefiyetini ortadan kaldırmaz.

İşyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan açılan işyerleri yetkili idareler tarafından kapatılır.", 13. maddesinde, "İşyeri açma ve çalışma ruhsatı verilen işyerleri, yetkili idareler tarafından ruhsatın verildiği tarihten itibaren en geç bir ay içinde kontrol edilir. İşyerinin bu süre içinde kontrol edilmemesi halinde ruhsat kesinleşir. Kontrol görevini yerine getirmeyen yetkili idare görevlileri hakkında kanuni işlem yapılır.

İşyeri açma ve çalışma ruhsatının verilmesinden sonra yapılacak denetimlerde mevzuata uygun olmayan unsurların ve noksanlıkların tespiti halinde, işyerine bu noksanlık ve hatalarını gidermesi için bir defaya mahsus olmak üzere onbeş günlük süre verilir. Verilen süre içinde tespit edilen noksanlık ve aykırılıklar giderilmediği takdirde, ruhsat iptal edilerek işyeri kapatılır. ... " düzenlemelerine yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Dava dosyasının incelenmesinden, Konya Belediyesi tarafından 13/01/1983 tarihinde ... adına '... Cad. No:..' adresinde bulunan işyerine Zahire Alım-Satımı ve Saman Alım-Satımı konusunda "İşletme Ruhsatiyesi" verildiği; ... 'nın 23/09/2014 günlü başvurusu üzerine Konya Büyükşehir Belediye Başkanlığınca işyerinin adresinin 'Karatay ilçesi ... Mahallesi, ... Caddesi No:...' olarak bildirildiği; Konya Büyükşehir Belediye Başkanlığı tarafından ... Petrol İnş. Gıda San. ve Tic. Ltd. Şti. adına '... Mahallesi, ... Caddesi No:... ' adresinde LPG otogaz ikmal ve akaryakıt istasyonu faaliyet konulu ve oto yıkama ve kantar konulu 2. sınıf GSM sınıfında işyeri açma ve çalışma ruhsatının verildiği anlışılmaktadır.

Davacı vekilinin 02/08/2022 havale tarihli temyize cevap dilekçesinde, ...'nın 1983 yılında zahire alım satımı ve saman alım satımı faaliyet konulu işletme ruhsatını aldığı, ... 'nın bu faaliyetini 1989 yılına kadar devam ettirdiği, bu tarihten sonra da ... Petrol İnş. Gıda San. ve Tic. Ltd. Şti.ni kurduğu, taşınmazın büyük kısmına petrol istasyonu, oto yıkama servis istasyonu ve kantar yaptırmak suretiyle ticari faaliyet konusunu değiştirdiği ifadelerinden anlaşılmaktadır.

Her ne kadar, 1983 yılında ... adına zahire alım satımı ve saman alım satımı faaliyet konulu işletme ruhsatı düzenlenmiş ise de, 1989 yılında bu faaliyetin terk edildiği ve LPG konulu yeni ruhsat alınıp yeni faaliyet alanına geçildiğinden, bu tarihten itibaren saman alım satımı faaliyetinin yerine getirilmediği açıktır.

Kaldı ki, davacı tarafından 1989 yılından işlemin tesis edildiği 2014 yılı arasındaki dönemde, ... 'nın zahire alım satımı ve saman alım satımı faaliyetini devam ettirdiğine ilişkin vergi kaydı vb herhangi bir belge ve bilginin sunulmadığı, 1983 yılında alınan ruhsatın devam ettiği iddiasının somutlaştırılmadığı görülmektedir.

Bu durumda; 17/09/2014 günlü durum tespit tutanağı ve eki fotoğrafta saman alım satım faaliyeti yapıldığını gösterir tespitler de göz önüne alındığında, anılan faaliyetin ruhsatsız olarak yapılması nedeniyle davacının saman alım satım ticaret ve sanat icrasından menine ve 1608 sayılı Kanun'un 1. maddesi uyarınca 189,00 TL para cezası ile tecziyesine ilişkin Karatay Belediyesi Encümeninin ... günlü, ... sayılı kararında hukuka aykırılık, İdare Mahkemesi kararında ise hukuki isabet görülmemiştir.