Danıştay 2. Daire E.2023/2101 K.2023/3445

İlk Derece Mahkemesi Kararının Özeti

. İdare Mahkemesinin … günlü, E:…. K:… sayılı kararıyla. İçişleri Bakanlığı, Mahalli İdareler Genel Müdürlüğü tarafından yayımlanan 2008/71 sayılı Genelge uyarınca Ankara Büyükşehir Belediye Meclisinin … günlü, … sayılı kararıyla, Ankara ilinde bulunan ikinci el oto alım satımı yapan oto galerilerinin 01/03/2016 tarihine kadar.

Yolu, …Kavşağı ikinci el oto satım sitesine (…) taşınmasına karar verildiği, söz konusu oto galerilerinin çoğunun kent içinde apartman altlarında bulunduğu, satışa sunulan araçların yol kenarlarında ve apartman girişlerinde sergilendiği, bu araçların bir kısmının LPG'li olması sebebiyle yangın ve patlama tehlikesi açısından potansiyel tehlike oluşturduğundan çevre sakinlerinin can ve mal güvenliğini tehdit ettiği, trafiği engeller şekilde park edilmesi sebebiyle trafik güvenliğini tehlikeye attığı, ayrıca çevre kirliliği oluşturduğu,

modern şehirleşme anlayışının bir gereği olarak ikinci el oto-alım satımı yapan işyerlerinin, şehir dışında bu faaliyet alanı için inşaa edilmiş bölgeye taşınmasına, verilen süre içinde taşınmama hâlinde ruhsatı olanların ruhsatının iptal edileceğine ve faaliyetten men edileceğine karar verildiği görülmekte olup, söz konusu karara istinaden işyerinin mühürlenerek faaliyetten men edilmesine ilişkin 31/10/2016 günlü dava konusu işlemde hukuka ve mevzuata aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi Kararının Özeti: Anılan karara karşı davacı tarafından istinaf talebinde bulunulması üzerine … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesinin … günlü, E:…, K:… sayılı kararıyla; usul ve hukuka uygun olan İdare Mahkemesi kararının kaldırılmasını gerektiren bir neden bulunmadığı gerekçesiyle istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

Danıştay Sekizinci Dairesinin 10/03/2022 günlü, E:2018/5305, K:2022/1578 sayılı kararıyla. Mahkemece verilen ara kararına cevaben davalı idarece gönderilen … günlü, … sayılı yazıdan, … günlü, … sayılı işyeri açma ve çalışma ruhsatının başkanlık oluru ile iptal edildiği, ancak davalı idarece tebliğ işlemlerinin yapılamadığı gerekçesiyle işyerinin faaliyetten menine ilişkin karar alınmadığı, buna rağmen zabıta ekiplerince 31/10/2016 günlü dava konusu işlemin tesis edildiği;

bu durumda, davacının işyeri için verilen işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptal edilmesi üzerine anılan işyerinin kapatılması yönünde belediye encümeni kararı olmaksızın doğrudan işyerinin mühürlenmesi yönünde tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle. Bölge İdare Mahkemesi. İdari Dava Dairesinin … günlü, E:…, K:… sayılı kararının bozulmasına hükmedilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi Kararının Özeti: …Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesinin anılan bozma kararına uymak suretiyle verdiği temyize konu kararıyla; davacı tarafından yapılan istinaf başvurusunun kabulüne, başvuruya konu mahkeme kararının kaldırılmasına, dava konusu işlemin iptaline hükmedilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından; Bölge İdare Mahkemesi kararının usul ve yasaya açıkça aykırı olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN CEVABI

Cevap verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : …

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay İkinci Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Ankara ili, Keçiören ilçesi, … Mahallesi, … Sokak, No:… adresinde bulunan ve davacı tarafından galeri (ikinci el oto alım satımı) olarak işletilen işyerinin, Ankara Büyükşehir Belediye Meclisi'nin … günlü, …sayılı kararına istinaden mühürlenerek faaliyetten men edilmesine ilişkin Keçiören Belediye Başkanlığı Zabıta Müdürlüğü'nün 31/10/2016 günlü işleminin iptali istemiyle temyizen incelenmekte olan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın 36. maddesinde, "Herkes, meşru vasıta ve yollardan faydalanmak suretiyle yargı mercileri önünde davacı veya davalı olarak iddia ve savunma ile adil yargılanma hakkına sahiptir.

Hiçbir mahkeme, görev ve yetkisi içindeki davaya bakmaktan kaçınamaz." hükmü yer almıştır.

3572 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulüne Dair Kanun'un 3. maddesinde, "Belediye hudutları ve mücavir alan içinde kalan işyeri ve işletmelerden büyükşehir belediyesi olan yerlerde, sıhhi ve sair işletmeler için büyükşehir belediyesi içinde kalan diğer belediye başkanlıklarının işyeri açma ve çalışma ruhsatını vermeye yetkili olduğu" hükme bağlanmıştır.

10/08/2005 günlü, 25902 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik'in "işyeri açılması" başlıklı 6. maddesinde; "Yetkili idarelerden usulüne uygun olarak işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan işyeri açılamaz ve çalıştırılamaz. İşyerlerine bu Yönetmelikte belirtilen yetkili idareler dışında diğer kamu kurum ve kuruluşları ile ilgili meslek kuruluşları tarafından özel mevzuatına göre verilen izinler ile tescil ve benzeri işlemler bu Yönetmelik hükümlerine göre ruhsat alma mükellefiyetini ortadan kaldırmaz. İşyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan açılan işyerleri yetkili idareler tarafından kapatılır.

İşyeri ruhsatları yetkili idarelerin en üst amiri veya görevlendireceği yetkili tarafından bu Yönetmelikte öngörülen sürede imzalanır; ruhsat için ayrıca, meclis veya encümen tarafından bir karar alınmaz." düzenlemesine yer verilmiştir.

5393 sayılı Belediye Kanunu'nun "Zabıtanın görev ve yetkileri" başlıklı 51. maddesinin birinci fıkrasında; "Belediye zabıtası, beldede esenlik, huzur, sağlık ve düzenin sağlanmasıyla görevli olup bu amaçla, belediye meclisi tarafından alınan ve belediye zabıtası tarafından yerine getirilmesi gereken emir ve yasaklarla bunlara uymayanlar hakkında mevzuatta öngörülen ceza ve diğer yaptırımları uygular." düzenlemesine yer verilmiştir.

11/04/2007 günlü, 26490 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Belediye Zabıta Yönetmeliği'nin "Görev alanı" başlıklı 8. maddesinde. "Belediye zabıtası belediye sınırları içerisinde görevli ve yetkilidir. Ayrıca, mücavir alanlarda kanunlarla belediyenin yetki ve sorumluluğuna verilmiş hizmetler bakımından da yetkili ve görevlidir." hükmü, "Görevleri başlıklı" 10. maddesinin 1/a fıkrasının 20. bendinde ise.

"14/6/1989 tarihli ve 3572 sayılı İşyeri Açma Ruhsatlarına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulüne Dair Kanun ile 14/7/2005 tarihli ve 2005/9207 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan, İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik hükümleri gereğince, işyerinin açma ruhsatı alıp almadığını kontrol etmek, yetkili mercilerce verilen işyeri kapatma cezasını uygulamak ve gereken işlemleri yapmak." hükmü yer almıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin "işyeri açılması" başlıklı 6. maddesinde, işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan açılan işyerlerinin yetkili idareler tarafından kapatılacağı yönünde bir kurala yer verilmiş iken, aynı Yönetmeliğin 32. maddesinin 9. fıkrasında; bu tür ruhsatsız işyerlerinin, yetkili idarelerin ilgili birimleri tarafından sebebi bir tutanakla belirlenmek ve mühürlenmek suretiyle re’sen kapatılacağı belirtilmiştir.

Görüldüğü üzere; sözü edilen düzenlemeyle, ruhsatı bulunmayan, fiilen işyeri açarak faaliyette bulunulan yerler bakımından, ruhsatlı işyerleri bakımından getirilen hukuki statüden ve hukuki korumalardan yararlandırılmasının önüne geçilmiş olup, bu gibi ruhsatsız işyerlerinin faaliyet göstermesinin engellenmesinin de, özel kolluk biriminin görev ve yetkileri arasında yer aldığında da kuşku yoktur.

Ancak; davacı adına düzenlenen … günlü, … sayılı işyeri açma ve çalışma ruhsatının dava konusu işlemin tesis edilmesinden önce, … günlü, …sayılı işlemle iptal edildiği, fakat ruhsat iptal işleminin davacıya tebliğ edilmediği dosya içeriğinden anlaşılmaktadır.

Bu durumda; davacıya, işyeri ruhsatının iptali işlemine karşı yasal yollara başvurma hakkı tanınmadığı görüldüğünden, işyerinin mühürlenerek faaliyetten men edilmesine ilişkin işlemde hukuka uyarlık; dava konusu işlemin iptali yolundaki Bölge İdare Mahkemesi kararında ise sonucu itibarıyla hukuka aykırılık görülmemiştir.