Danıştay 2. Daire E.2024/1033 K.2024/2093

Davanın konusu

Davacı tarafından, 01/04/2020 günlü, 31086 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Emniyet Hizmetleri Sınıfı Mensupları Kıyafet Yönetmeliği'nde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik'in; 1. maddesiyle değiştirilen 7. maddenin 1. fıkrasının (a) bendinde yer alan "kapatan" "ibaresinin "örten" olarak, "başlık" ibaresinin "başörütüsü" olarak değiştirilmesi hükmü ile, 4. maddesiyle değiştirilen 17. maddenin 3. fıkrasında yer alan;"(3) Kumaş başörtüsü: Başını örten bayan personel için başı örtecek ancak yüzü örtmeyecek şekilde desensiz, polisler için koyu lacivert, çarşı ve mahalle bekçileri için acı kahve renkte kumaştan yapılır. Özellikleri EK-1/J’de gösterilmiştir." hükmünün iptali istenilmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay İkinci Dairesince; Dairemizin 12/12/2023 günlü, E:2023/6262, K:2023/5951 sayılı dilekçe ret kararı üzerine verilen dava dilekçesinde, Tetkik Hâkimi ...'un açıklamaları dinlenildikten ve dava dilekçesi 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 14/6. maddesi uyarınca incelendikten sonra, davacının adli yardım talebinin Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 19/09/2022 günlü, E:2022/2780 sayılı kararı ara kararı ile kabul edildiği görüldüğünden, 6100 Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 335. maddesinin 3. fıkrasında yer alan "Adli yardım, hükmün kesinleşmesine kadar devam eder." düzenlemesi gereğince, davacının adli yardım istemi hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilerek; gereği görüşüldü:

MADDİ OLAY

Davacı tarafından, 01/04/2020 günlü, 31086 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Emniyet Hizmetleri Sınıfı Mensupları Kıyafet Yönetmeliği'nde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik'in; 1. maddesiyle değiştirilen 7. maddenin 1. fıkrasının (a) bendinde yer alan "kapatan" "ibaresinin "örten" olarak, "başlık" ibaresinin "başörütüsü" olarak değiştirilmesi hükmü ile, 4. maddesiyle değiştirilen 17. maddenin 3. fıkrasında yer alan;"(3) Kumaş başörtüsü: Başını örten bayan personel için başı örtecek ancak yüzü örtmeyecek şekilde desensiz, polisler için koyu lacivert, çarşı ve mahalle bekçileri için acı kahve renkte kumaştan yapılır. Özellikleri EK-1/J’de gösterilmiştir." hükmünün iptali istemiyle bakılmakta olan dava açılmıştır.

İNCELEME VE GEREKÇE

İLGİLİ MEVZUAT

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "İdari dava türleri ve idari yargı yetkisinin sınırı" başlıklı 2. maddesinin 1/a bendinde, idari dava türleri arasında sayılan iptal davası; idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılan dava olarak tanımlanmıştır.

Anılan Kanun'un "Dilekçeler üzerine ilk inceleme" başlıklı 14. maddesinin 3/c bendinde; dava dilekçesinin, ehliyet yönünden de inceleneceği belirtilmiş, "İlk inceleme üzerine verilecek karar" başlıklı 15. maddesinin 1/b bendinde de; 14. maddenin 3/c bendine aykırılığın mevcut olması durumunda davanın reddine karar verileceği kurala bağlanmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

İdari işleme karşı açılan iptal davasındaki ehliyet kavramı, bir yandan "davada taraf olma ve dava açabilme ehliyeti"ni, diğer yandan da "subjektif ehliyet" denilen menfaat ihlalini içermektedir. Menfaat ihlali, dava açmada genel kural olan hak ihlalinin istisnasıdır. Menfaat ihlalinin yeterli görülmesi, 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın 125. maddesinde ifadesini bulan, "İdarenin her türlü eylem ve işlemlerine karşı yargı yolu açıktır." hükmünün geniş bir uygulama alanı bulmasını sağlamaktadır.

İdarenin hukuka uygun davranmasını sağlayan en önemli denetim araçlarından olmakla birlikte, her idari işleme karşı herkes tarafından iptal davası açılmasının idari işlemlerde istikrarsızlığa neden olmaması ve idarenin işleyişinin bu yüzden olumsuz etkilenmemesi için, dava konusu edilecek işlem ile dava açacak kişi arasında belli ölçüler içinde menfaat ilişkisi bulunmasını yasa koyucu öngörmektedir.

İptal davasında aranan menfaat ilişkisinin; meşru, kişisel ve güncel (aktüel) olması gerekmektedir. Bu nedenle, bir idari işlemin yargı yeri önüne götürülebilmesi için onunla davacı arasında var olduğu anlaşılan ve yeterli sayıldığı kabul edilen bir ilgi veya ilişki, menfaat ihlali için yeterlidir. Meşru menfaat; "hukuksal bir durumdan çıkan ya da hukuksal bir duruma dayanan menfaat"i, kişisel menfaat; "ihlalin yöneldiği menfaatin kişiselliğini", güncel (aktüel) menfaat de; "iptal davasının açıldığı zaman ve karara bağlanırken menfaatin varlığını" ifade etmektedir. Dolayısıyla, olmayan menfaate dayanılarak iptal davası açılması hukuken mümkün değildir.

Davacının, dava açma ehliyetinin bulunup bulunmadığı saptanırken, iptal davasının genel amacının yanı sıra dava konusu idari işlemin niteliğine bakılarak menfaat ilgisinin olaya özgü değerlendirilmesi gerekmektedir.

Dava konusu edilen düzenlemeyle, kıyafet noktasında Emniyet Genel Müdürlüğü personelinin kılık ve kıyafetine düzenleme getirilmiş olup; davacı, davaya konu ettiği kıyafet değişikliğine ilişkin düzenleme ile değişen hukuki durumun tarafı ya da yararlananı olmadığından, olayda güncel, kişisel ve meşru bir menfaat ilişkisinin bulunduğunun kabulüne olanak bulunmamaktadır.