Danıştay 2. Daire E.2024/2106 K.2025/3854

Dava Konusu İstem

Dava; Van ili, Başkale İlçe Emniyet Müdürlüğü emrinde ... olarak görev yapmakta iken, davacının "Siyasi partilerin yararına veya zararına çalışmak ya da siyasal eylemlerde bulunmak, görevli olmaksızın siyasal amaçla yapılacak açık veya kapalı toplantılarına ya da gösteri yürüyüşlerine katılmak" fiilini işlediğinden bahisle 7068 sayılı Genel Kolluk Disiplin Hükümleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Kabul Edilmesine Dair Kanun'un 8/6-s maddesi uyarınca "meslekten çıkarma" cezasıyla cezalandırılmasına ilişkin ... günlü, ... karar sayılı İçişleri Bakanlığı Yüksek Disiplin Kurulu işleminin iptali ile bu işlem nedeniyle yoksun kaldığı mali ve özlük haklarının iadesine karar verilmesi istemiyle açılmıştır.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti : ... İdare Mahkemesinin ... günlü, E:..., K:... sayılı kararıyla; davacının, üzerinde "Suçluyu alkışlayamam, Hırsızı asla sevemem, İktidarın keyfi için vazifeme asla ihanet edemem" yazılı dövizle birlikte Çağlayan Adliyesi önünde çekilmiş fotoğrafının bulunduğu ve söz konusu fotoğrafın sosyal medyada da yayınlandığı,

söz konusu dövizin siyasi içeriği göz önünde bulundurulduğunda, davacıya isnat edilen "Siyasi partilerin yararına veya zararına çalışmak ya da siyasal eylemlerde bulunmak, görevli olmaksızın siyasal amaçla yapılacak açık veya kapalı yer toplantılarına ya da gösteri yürüyüşlerine katılmak." fiilini işlediği sabit olduğundan, eylemine uyan 7068 sayılı Kanun'un 8/6-s maddesi uyarınca "meslekten çıkarma" cezasıyla tecziyesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka ve mevzuata aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince verilen temyize konu kararla; bakılan uyuşmazlıkta, davacının Emniyet Teşkilatı Disiplin Tüzüğünün 8/30. maddesi gereğince "meslekten çıkarma" cezası ile cezalandırılmasına ilişkin işlemin ...

İdare Mahkemesinin ... günlü, E:..., K:... sayılı kararı ile iptal edildiği, verilen iptal kararı üzerine 7068 sayılı Kanun'un 29/4. maddesi uyarınca yeniden değerlendirme yapılarak dava konusu işlemin tesis edildiği, 7068 sayılı Kanun'un 29/4. maddesinin ise Anayasa Mahkemesinin 09/03/2023 günlü, E:2023/5, K:2023/45 sayılı kararı ile iptal edildiği ve bu kararın Resmi Gazetede yayımlandığı 20/06/2023 tarihinden başlayarak dokuz ay sonra yürürlüğe gireceğinin hüküm altına alındığı,

Anayasa'nın 153. maddesinde yer alan Anayasa Mahkemesi kararlarının bağlayıcı olduğuna dair hüküm ile Danıştayın yerleşmiş içtihatlarıyla istikrarlı bir şekilde belirtildiği üzere, Anayasa'ya aykırı bulunarak iptal edilmiş olduğu bilindiği halde görülmekte olan davaların Anayasa'ya aykırılığı saptanmış hükümler dikkate alınarak çözümlenmesinin, Anayasa'nın üstünlüğü ve hukuk devleti ilkesine aykırı olacağı, bu durumda.

Mahkemece verilen iptal kararı üzerine davalı idare tarafından yeniden işlem tesis edilebileceğine ilişkin 7068 sayılı Kanun'un 29/4. maddesinin Anayasa Mahkemesi tarafından iptal edildiği, dolayısıyla aynı Kanunun 29/2. maddesinde "Disiplin cezasını gerektiren fiillerin işlendiği tarihten itibaren iki yıl içinde disiplin cezası verilmediği takdirde ceza verme yetkisi zamanaşımına uğrar." kuralı uyarınca ilgili hakkında fiilin işlendiği tarihten itibaren iki yıl içinde disiplin cezasının verilmesi gerektiği,

davacı tarafından hakkında işlem tesis edilmesine neden olan fiilin işlendiği tarihten itibaren iki yıllık zamanaşımı süresinin işbu dava konusu işlemin tesis edildiği 13/12/2021 tarihi itibarıyla dolduğu anlaşıldığından, tesis edilen dava konusu işlemde zamanışımı sebebiyle hukuka uyarlık bulunmadığı;

öte yandan, Anayasanın 125. maddesinde, idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlü olduğu kurala bağlanmış ise de, davacının 17/08/2016 tarih ve 29804 (Mükerrer) sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren, 670 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Alınması Gereken Tedbirler Hakkında Kanun Hükmünde Kararname ile kamu görevinden çıkarıldığı, işbu dava konusu işlem tarihi itibarıyla memuriyet sıfatı bulunmadığından;

dava konusu işlem nedeniyle yoksun kaldığı mali ve özlük haklarının iadesine karar verilmesi talebi yönünden karar verilmesine yer olmadığı gerekçeleriyle davacının istinaf başvurusunun kabulüne, mahkeme kararının kaldırılmasına, dava konusu işlemin iptaline, davacının bu işlem sebebiyle yoksun kaldığı mali ve özlük haklarının iadesine karar verilmesi talebi hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından; iptale konu İçişleri Bakanlığı Yüksek Disiplin Kurulunun karar tarihinin 13/12/2021 olduğu ve karar tarihinde halen yürürlükte bulunan 7068 sayılı Kanun’un 29/4. maddesine dayanılarak işlem tesis edildiği; dolayısıyla Anayasa Mahkemesinin iptal kararının yürürlük tarihinden önce verilen davaya konu disiplin kurulu kararının Anayasa Mahkemesinin kararı gerekçe gösterilerek iptaline karar verilmesinin hukuken mümkün olmadığı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN CEVABI

Cevap verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay İkinci Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra dosyanın tekemmül ettiği anlaşıldığından davalı idarenin yürütmenin durdurulması istemi hakkında bir karar verilmeksizin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Davacının, Van ili, Başkale İlçe Emniyet Müdürlüğü emrinde ... olarak görev yapmakta iken, "Siyasi partilerin yararına veya zararına çalışmak ya da siyasal eylemlerde bulunmak, görevli olmaksızın siyasal amaçla yapılacak açık veya kapalı yer toplantılarına ya da gösteri yürüyüşlerine katılmak" fiilini işlediğinden bahisle 7068 sayılı Genel Kolluk Disiplin Hükümleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Kabul Edilmesine Dair Kanun'un 8/6-s maddesi uyarınca "meslekten çıkarma" cezasıyla cezalandırılmasına ilişkin ... günlü, ... karar sayılı İçişleri Bakanlığı Yüksek Disiplin Kurulu işleminin iptali ile bu işlem nedeniyle yoksun kaldığı mali ve özlük haklarının iadesine karar verilmesi istemiyle temyizen incelenmekte olan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

7068 sayılı Genel Kolluk Disiplin Hükümleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Kabul Edilmesine Dair Kanun'un 7. maddesinin birinci fıkrası (e) bendinde. "Meslekten çıkarma" cezası.

"Personelin emniyet, jandarma ve sahil güvenlik teşkilatlarında bir daha çalıştırılmamak üzere meslekten çıkarılmasıdır" şeklinde tanımlanmış olup, aynı Kanun'nun 8/6-(s) maddesinde; "... s) Siyasi partilerin yararına veya zararına çalışmak ya da siyasal eylemlerde bulunmak, görevli olmaksızın siyasal amaçla yapılacak açık veya kapalı yer toplantılarına ya da gösteri yürüyüşlerine katılmak." meslekten çıkarma cezasını gerektiren fiiller arasında sayılmış, "Geçiş hükümleri" başlıklı geçici 1. maddesinin, 1. fıkrasında.

"Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce 657 sayılı Kanun, 6413 sayılı Kanun ve 3201 sayılı Kanun ile 23/3/1979 tarihli ve 7/17339 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Emniyet Teşkilatı Disiplin Tüzüğü hükümlerine göre resen veya yetkili disiplin kurullarınca verilmiş olan disiplin cezaları bu Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uyarınca verilmiş addolunur." hükmüne yer verilmiştir.

Aynı Kanun'un "Zamanaşımı" başlıklı 29. maddesinde ise; "(1) Bu Kanunda sayılan fiilleri işleyenler hakkında bu fiillerin işlendiğinin disiplin amiri tarafından öğrenildiği tarihten itibaren;

a) Uyarma, kınama, aylıktan kesme ve kısa ve uzun süreli durdurma cezalarında bir ay içinde,

b) Meslekten çıkarma cezası ve Devlet memurluğundan çıkarma cezasında altı ay içinde, disiplin soruşturmasına başlanmadığı takdirde disiplin cezası verme yetkisi zamanaşımına uğrar.

(2) Disiplin cezasını gerektiren fiillerin işlendiği tarihten itibaren iki yıl içinde disiplin cezası verilmediği takdirde ceza verme yetkisi zamanaşımına uğrar.

(3) Zamanaşımı, tamamlanmış suçlarda suçun işlendiği, kesintisiz suçlarda kesintinin gerçekleştiği, zincirleme suçlarda ise son suçun işlendiği tarihten itibaren işlemeye başlar.

(4) Fiilin hatalı olarak vasıflandırıldığı veya düzeltilebilir bir şekil noksanlığı bulunduğu gerekçeleriyle disiplin cezasının mahkeme tarafından iptal edilmesi durumunda, kararın kesinleştiği tarihteki yetkili disiplin kurulu veya disiplin amiri, kararın tebliğinden itibaren altı ay içinde ceza verme yetki ve sorumluluğu kapsamında yeniden değerlendirme yapar." düzenlemesine yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Her ne kadar temyize konu kararda, "7068 sayılı Kanun'un 29/4. maddesinin Anayasa Mahkemesinin 09/03/2023 günlü, E:2023/5, K:2023/45 sayılı kararı ile iptal edildiği ve bu kararın Resmi Gazetede yayımlandığı 20/06/2023 tarihinden başlayarak dokuz ay sonra yürürlüğe gireceğinin hüküm altına alındığı,

Anayasa'nın 153. maddesinde yer alan Anayasa Mahkemesi kararlarının bağlayıcı olduğuna dair hüküm ile Danıştayın yerleşmiş içtihatlarıyla istikrarlı bir şekilde belirtildiği üzere, Anayasa'ya aykırı bulunarak iptal edilmiş olduğu bilindiği halde görülmekte olan davaların Anayasa'ya aykırılığı saptanmış hükümler dikkate alınarak çözümlenmesinin, Anayasa'nın üstünlüğü ve hukuk devleti ilkesine aykırı olacağının açık olduğu" belirtilmiş ise de; söz konusu Anayasa Mahkemesi kararında özetle, "...

Kural ile mahkemenin iptal kararı sonrasında idarece yeniden işlem tesis edilebilmesi yönünde düzenleme yapılmış ancak bu işlemin hangi sürede tamamlanması gerektiğine ilişkin bir hükme yer verilmemiştir.

Başka bir ifadeyle kural kamu görevlilerinin disiplinsizliğinin cezasız kalmaması için yeniden işlem tesis edilmesini sağlarken, bu kişilerin süresiz olarak ceza tehdidiyle karşı karşıya kalmasına yol açabilecektir." gerekçesine yer verilmek suretiyle usul yönünden bir iptal kararına hükmedildiği;

ayrıca, fiilin hatalı olarak vasıflandırıldığı veya düzeltilebilir bir şekil noksanlığı bulunduğu gerekçeleriyle disiplin cezasının mahkeme tarafından iptal edilmesi durumunda, idarenin "makul sürede" yeni bir disiplin cezası verebileceği açık olup, bu gibi hallerde zamanaşımı süresi kesileceğinden zamanaşımı süresi dikkate alınarak idarece işlem tesis edilmesine gerek bulunmamaktadır. Ancak bu sürenin de sınırsız bir süre olmayacağı tartışmasızdır.

Nitekim, bahsi geçen Anayasa Mahkemesinin iptal kararı doğrultusunda, Kanun maddesinde yapılan yeni düzenlemede, "Fiilin hatalı olarak vasıflandırıldığı veya düzeltilebilir bir şekil noksanlığı bulunduğu gerekçeleriyle disiplin cezasının mahkeme tarafından iptal edilmesi durumunda, kararın kesinleştiği tarihteki yetkili disiplin kurulu veya disiplin amiri, kararın tebliğinden itibaren altı ay içinde ceza verme yetki ve sorumluluğu kapsamında yeniden değerlendirme yapar." hükmüne yer verildiği görülmektedir.

Bu durumda, ... İdare Mahkemesince ilk işlemin iptali yolunda verilen ... günlü, E:..., K:... sayılı karar henüz kesinleşmeden, davalı idarece, anılan iptal kararı üzerine 13/12/2021 tarihinde davacı hakkında yeniden işlem tesis edildiği; ayrıca bahsi geçen Anayasa Mahkemesinin iptal kararı doğrultusunda, kanun maddesinde yapılan yeni düzenleme de dikkate alındığında, Bölge İdare Mahkemesince işin esasına girilerek bir karar verilmesi gerekirken, tesis edilen dava konusu işlemde zamanışımı sebebiyle hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesine dayalı olarak verilen kararda hukuki isabet bulunmamaktadır.