Danıştay İdare Dava Daireleri Kurulu E.2024/2170 K.2025/1686

Dava konusu istem: ... Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü ... (...) Ana Bilim Dalı doktora öğrencisi olan davacı tarafından, tez savunma sınavına alınma talebiyle yapılan başvurunun uygun görülmemesine ve doktora öğrenciliğinin sonlandırılmasına ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlemin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...

İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; davalı idarenin ...eğitim-öğretim yılı bahar dönemi lisansüstü öğrenci alım ilanına davacının başvurusu üzerine yapılan inceleme neticesinde başvurusunun kabul edilerek kaydının yapıldığı, bu başvuruda davacının, davalı idareyi yanıltmasının veya hatasının olmadığı, hatalı kayıt işleminin davalı idarenin yeterli incelemeyi yapmamasından kaynaklandığı, davacının hatasından veya hilesinden kaynaklanmayan, idarenin yeterli incelemeyi yapmamasından kaynaklanan bir husustan dolayı davacının sorumlu tutularak,

Anayasa ve Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi ile koruma altına alınan eğitim hakkının engellenmesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve davalı idare tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

Daire kararının özeti: Danıştay Sekizinci Dairesinin 28/11/2023 tarih ve E:2021/2636, K:2023/6498 sayılı kararıyla; Danıştay İçtihatları Birleştirme Kurulunun 22/12/1973 tarih ve E:1968/8, K:1973/14 sayılı kararına atıf yapılmış,

... Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü ...Eğitim Öğretim Yılı Bahar Yarıyılı Lisansüstü Öğrenci Alımı İlanı'nda, doktora programına başvuracakların ÜDS veya KPDS'den 55 puan almış olmaları veya bu sınavlara eşdeğer kabul edilen bir sınavda bu puana muadil bir puan almış olmaları koşulunun arandığı, davacı tarafından yapılan başvuruda, yabancı dil bilgisi olarak 2011 Ekim dönemine ait ÜDS puanının 53 olarak beyan edildiği açık olmakla birlikte, mevzuat düzenlemeleri ve ilan uyarınca aranılan yabancı dil şartı sağlanmaksızın davalı idarece açık hataya dayalı olarak davacının doktora programına kaydının yapıldığı anlaşıldığından dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı,

Bu itibarla, dava konusu işlemin iptali yolunda verilen İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmadığı gerekçesiyle ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi ısrar kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; davalının istinaf başvurusunun reddi yolundaki ilk kararda ısrar edilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, idari işlemlerin yargısal denetiminin yerindelik denetimi içeremeyeceği, yabancı dil puanı 53 olan davacının ilan metnine göre başvuru yaptığı gözetildiğinde puanının doktora başvurusu için yetmediğini bilebilecek durumda olduğu, gerek mevzuatta gerekse ilan metninde yer alan puan koşulunu sağlamayan davacı hakkında açık hata sonucu tesis edilen işlemin her zaman geri alınabileceği, harçtan muaf idareleri aleyhine yargılama giderine hükmedilemeyeceği belirtilerek temyize konu kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davacı tarafından, savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NUN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile temyize konu ısrar kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

... başvuru tarihli "... Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü ...Eğitim-Öğretim Yılı Bahar Yarıyılı Lisansüstü Öğrenci Alımı İlanı"nda yer alan başvuru koşulları arasında "Doktora programlarına başvuracakların ise ÜDS veya KPDS'den 55 puan almış olmak veya bu sınavlara eşdeğer kabul edilen bir sınavdan bu puana muadil bir puan almış olmak gerekir." şartına yer verilmiştir.

... Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesinden ... tarihinde mezun olan davacı, Ekim/2011 dönemi ÜDS puanı olan 53,75 puan ile anılan ilan kapsamında doktora programına başvuru yapmış, ... (...) Ana Bilim Dalına doktora öğrencisi olarak kaydı yapılmıştır

2016 yılı Kasım ayında göreve başlayan Sağlık Bilimleri Enstitü Yönetim Kurulunca OHAL nedeniyle Rektörlük makamının talebi üzerine, lisansüstü öğrencilerin özlük dosyaları genel incelemeye (ALES puanı, yabancı dil puanı ve başvuru ön koşulunun sağlanıp sağlanmadığı vb.) tabi tutulmuş ve davacının başvuru yaptığı dönemde ÜDS sınavından 55 puana sahip alması gerekirken 53,75 puan ile başvurusunun kabul edildiği 26/07/2017 tarihli tutanak ile tespit edilmiştir.

Tutanakla ilgili süreç devam ederken davacı tarafından tez savunma sınavına alınma talebinde bulunulmuş, ... Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Yönetim Kurulunun ... tarih ve ... sayılı kararıyla da davacının ''...bahar dönemi doktora öğrenci alım ilanındaki ön koşul olan yabancı dil puan şartını taşımadığı'' gerekçesiyle tez savunma sınavına alınma talebinin uygun görülmemesine ve doktora öğrenciliğinin sonlandırılmasına karar verilmiştir.

Bunun üzerine, temyizen incelenen dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

Davacının doktora programına başvurduğu dönemde yürürlükte bulunan 01/07/1996 tarih ve 22683 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği'nin "Öğrenci Kabulü" başlıklı 2. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinde, "Doktora programına başvurabilmek için adayların bir lisans veya tezli yüksek lisans diplomasına, hazırlık sınıfları hariç en az on yarıyıl süreli Tıp, Diş Hekimliği ve Veteriner Fakülteleri diplomasına,

Eczacılık ve Fen Fakültesi lisans veya yüksek lisans derecesine veya Sağlık Bakanlığınca düzenlenen esaslara göre bir laboratuvar dalında kazanılan uzmanlık yetkisine sahip olmaları ve ALES’den başvurduğu programın puan türünde 55, lisans diplomasıyla başvuranlardan 80, standart puandan az olmamak koşuluyla ilgili senatoca belirlenecek ALES standart puanına sahip olmaları gerekir.

Lisans derecesiyle doktora programına başvuranların lisans mezuniyet not ortalamalarının 4 üzerinden en az 3 veya muadili bir puana sahip olmaları gerekir. Yüksek lisans derecesiyle doktoraya başvuracak olanların doktora programlarına kabulünde, ALES puanı yanı sıra lisans ve/veya yüksek lisans not ortalaması ve mülakat sonucu da değerlendirilir.

Bu değerlendirmeye ilişkin hususlar ile başvuru için adayların sağlaması gereken referans mektubu, neden doktora yapmak istediğini belirten kompozisyon, uluslararası standart sınavlar benzeri diğer belgeler ilgili senato tarafından düzenlenen yönetmelikle belirlenir.

Ancak doktora programına öğrenci kabulünde ÜDS’den en az 55 puan veya Üniversitelerarası Kurulca kabul edilen bir sınavdan bu puan muadili bir puan, yabancı uyruklu öğrenciler için ana dilleri dışında İngilizce, Fransızca ve Almanca dillerinden birinden ÜDS’den en az 55 puan veya Üniversitelerarası Kurulca kabul edilen bir sınavdan bu puan muadili bir puan alınması zorunlu olup, bu asgari puanların girilecek programların özelliklerine göre gerekirse yükseltilmesine üniversite senatolarınca karar verilir.

ALES puanının % 50’den az olmamak koşuluyla ne kadar ağırlıkla değerlendirmeye alınacağı, ilgili senato tarafından belirlenir. İlgili üniversite veya yüksek teknoloji enstitüsü, yalnız ALES puanı ile de öğrenci kabul edebilir. ALES’e eşdeğer kabul edilen ve Yükseköğretim Kurulunca ilan edilen eşdeğer puanlar, her bir üniversitenin senato kararları ile yükseltilebilir. Güzel Sanatlar Fakülteleri ile Konservatuvarlara öğrenci kabulünde ALES puanı aranmaz.

Ancak ilgili üniversite senatosunun kararı ile ALES puanı aranabilir. Bu durumda aranan ALES puanı ilgili senato tarafından belirlenir." hükmüne yer verilmiştir.

Öte yandan, 28/08/2012 tarih ve 28395 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren ve davacının doktora programına başvuru yaptığı dönemde yürürlükte olan ... Üniversitesi Lisansüstü Eğitim-Öğretim ve Sınav Yönetmeliği'nin "Öğrenci kabulü ve değerlendirme" başlıklı 4. maddesinde; "(3) Doktora programına öğrenci kabulü aşağıdaki esaslara göre yapılır: a) Doktora programına başvuracak adaylarda aranan şartlar şunlardır: ...

3) ÜDS veya KPDS’den en az 55 puan veya Üniversitelerarası Kurulca eşdeğerliği kabul edilen yabancı dil sınavlarının birinden bu puana muadil bir puan almaları gerekir.

Yabancı uyruklu öğrencilerin ana dilleri dışında İngilizce, Fransızca veya Almanca’dan ÜDS’ye veya Üniversitelerarası Kurulca kabul edilen bir sınava girmiş olmaları gerekir. e) Rektörlük öğrenci kabul edeceği lisansüstü programların adlarını, başvurma koşullarını, son başvuru tarihini, istenilen belgeleri ve diğer hususları ilan vererek duyurur. Söz konusu ilan her yarıyıl başında verilir." düzenlemelerine yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Danıştay İçtihatları Birleştirme Kurulunun 22/12/1973 tarih ve E:1968/8, K:1973/14 sayılı kararı ile, idarenin yokluk, açık hata, memurun gerçek dışı beyanı ve hilesi hallerinde süre aranmaksızın kanunsuz terfi veya intibaka dayalı ödediği meblağı her zaman geri alabileceği; belirtilen istisnalar dışında kalan hatalı ödemelerin geri alınmasının, hatalı ödemenin ilk yapıldığı tarihten başlamak üzere idari dava açma suresi içinde mümkün olduğu, bu süre geçtikten sonra geri alınamayacağı karara bağlanmıştır.

Anılan karar, her ne kadar hatalı terfi ve intibaktan doğan ödemelerin geri alınmasına ilişkin ise de, bu karar ile idari işlemlerin geriye alınmasında uyulması gereken temel ilkeler ortaya konulmuş bulunduğundan, anılan kararın tüm hatalı işlemlerin idarece geri alınmasında da dikkate alınması gerekmekte olup, dava açma süresi içinde, hukuka aykırı tüm işlemlerini geri almaya yetkili olan idarenin, dava açma süresi geçtikten sonra ancak, yok hükmündeki idari işlemler ile ilgililerin gerçeğe aykırı beyanı veya hilesi nedeniyle veya açıkça hataya düşerek tesis ettiği idari işlemleri, süre kaydı aranmaksızın geri alması mümkün bulunmaktadır.

Bu tür işlemlerin ilgililer lehine hak doğurması mümkün bulunmadığı gibi bu nitelikleri itibarıyla istikrar yaratmaları da mümkün değildir. Zira kazanılmış hak, objektif bir hukuk kuralının kişilere uygulanmasıyla objektif ve genel hukuki durumun kişisel bir işlemle özel hukuki duruma dönüşmesidir.

Bu nedenle, idarelerce tesis edilen işlemlerin, mevzuatın açık hükmüne aykırı olması halinde, açık hata nedeniyle her zaman geri alınabilmesi mümkündür.

Uyuşmazlıkta; davacının doktora programına başvuru yaptığı tarihte yürürlükte olan Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği ile ... Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü ...Eğitim Öğretim Yılı Bahar Yarıyılı Lisansüstü Öğrenci Alımı İlanı'nda, doktora programına başvuracakların ÜDS veya KPDS'den 55 puan almış olmaları veya bu sınavlara eşdeğer kabul edilen bir sınavda bu puana muadil bir puan almış olmaları koşulunun arandığı, davacının ise 2011 Ekim dönemine ait ÜDS puanı 53 olmasına rağmen başvuruda bulunduğu, anılan Yönetmelik ve ilan uyarınca aranılan yabancı dil şartı sağlanmaksızın davalı idare tarafından açık hataya dayalı olarak davacının doktora programına kaydının yapıldığı anlaşılmaktadır.

Bu durumda; davacının doktora öğrenciliğinin sonlandırılmasına ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık, dava konusu işlemi iptal eden İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun reddine dair temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

KARŞI OY

X- 26/04/2014 tarih ve 28983 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Tıpta ve Diş Hekimliğinde Uzmanlık Eğitimi Yönetmeliğinin 12. maddesinde yabancı dil yeterlilik şartı yüz üzerinden en az elli puan almış olmak şeklinde belirlenmiş ve sınav sonuçlarının sınav tarihinden itibaren beş yıl geçerli olduğu öngörülmüştür.

03/09/2022 tarih ve 31942 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Tıpta ve Diş Hekimliğinde Uzmanlık Eğitimi Yönetmeliğinin 12. maddesinde de, yabancı dil yeterlilik şartı yüz üzerinden en az elli puan olarak belirlenmiştir.

Görüldüğü üzere davacının doktora eğitimine devam ettiği esnada mevzuatta lehine yapılan değişikliğin dikkate alınmayarak ölçülülük ilkesine aykırı olarak doktora öğreniminin sona erdirilmesine ilişkin tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmamaktadır.

Temyiz edilen kararla ilgili dosyanın incelenmesinden; ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı ısrar kararının, usul ve hukuka uygun bulunduğu, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenlerinin kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte olmadığı anlaşıldığından, temyiz isteminin reddi ile kararın onanması gerektiği oyuyla, karara katılmıyoruz.