Danıştay 2. Daire E.2024/4380 K.2025/1607

Davanın konusu

İstanbul Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğü Esenyurt Sosyal Güvenlik Merkezinde şef kadrosunda görev yapan davacı tarafından; Sosyal Güvenlik Kurumu Personeli Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliği'nin 6. maddesinde sayılan kadrolar için Yönetmeliğin 8. maddesinde sayılan hizmet bölgelerindeki süreleri aşamayacağı hüküm altına alındığından bahisle Bağcılar Sosyal Güvenlik Merkezinde merkez müdürü olarak görev yapan ...'nin, Sosyal Güvenlik Kurumu Personeli Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliği'nin 9. maddesine göre zorunlu yer değiştirmeye tabi tutulmamasına dair işlem ile işlemin dayanağı olan... günlü, ... sayılı yazının iptali istenilmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay İkinci Dairesince; 2577 sayılı İdari yargılama Usulü Kanunu'nun 14. maddesi uyarınca Tetkik Hakimi Osman ...'in açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

MADDİ OLAY

İstanbul Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğü Esenyurt Sosyal Güvenlik Merkezinde şef kadrosunda görev yapan davacı tarafından; Sosyal Güvenlik Kurumu Personeli Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliği'nin 6. maddesinde sayılan kadrolar için Yönetmeliğin 8. maddesinde sayılan hizmet bölgelerindeki sürelerin aşılamayacağı hüküm altına alındığından bahisle Bağcılar Sosyal Güvenlik Merkezinde merkez müdürü olarak görev yapan ...'nin, Sosyal Güvenlik Kurumu Personeli Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliği'nin 9. maddesine göre zorunlu yer değiştirmeye tabi tutulmamasına dair işlem ile bu işlemin dayanağı olan ... günlü, ... sayılı yazının iptali istemiyle bakılmakta olan dava açılmıştır.

İNCELEME VE GEREKÇE

İLGİLİ MEVZUAT

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "İdari dava türleri ve idari yargı yetkisinin sınırı" başlıklı 2. maddesinin 1/a bendinde, idari dava türleri arasında sayılan iptal davası; idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılan dava olarak tanımlanmıştır.

Anılan Kanun'un "Dilekçeler üzerine ilk inceleme" başlıklı 14. maddesinin 3/c bendinde; dava dilekçesinin, ehliyet yönünden de inceleneceği belirtilmiş, "İlk inceleme üzerine verilecek karar" başlıklı 15. maddesinin 1/b bendinde de; 14. maddenin 3/c bendine aykırılığın mevcut olması durumunda davanın reddine karar verileceği kurala bağlanmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

İdari işleme karşı açılan iptal davasındaki ehliyet kavramı, bir yandan "davada taraf olma ve dava açabilme ehliyeti"ni, diğer yandan da "subjektif ehliyet" denilen menfaat ihlalini içermektedir. Menfaat ihlali, dava açmada genel kural olan hak ihlalinin istisnasıdır. Menfaat ihlalinin yeterli görülmesi, 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın 125. maddesinde ifadesini bulan, "İdarenin her türlü eylem ve işlemlerine karşı yargı yolu açıktır." hükmünün geniş bir uygulama alanı bulmasını sağlamaktadır.

İptal davaları, idarenin hukuka uygun davranmasını sağlayan en önemli denetim araçlarından olmakla birlikte her idari işleme karşı herkes tarafından iptal davası açılmasının idari işlemlerde istikrarsızlığa neden olmaması ve idarenin işleyişinin bu yüzden olumsuz etkilenmemesi için dava konusu edilecek işlem ile dava açacak kişi arasında belli ölçüler içinde menfaat ilişkisi bulunmasını öngören yasa koyucu, iptal davaları için menfaat ihlalini, subjektif ehliyet koşulu olarak aramaktadır.

İptal davalarındaki subjektif ehliyet koşulunun, doğrudan doğruya hukuk devletinin yapılandırılması ve sürdürülmesine ilişkin bir sorun olması dolayısıyla, idari işlemlerin hukuka uygunluğunun iptal davası yoluyla denetlenmesini engellemeyecek bir biçimde anlaşılması gerekmektedir. Dolayısıyla, iptal davasının içtihat ve doktrinde belirlenen hukuki nitelikleri göz önüne alındığında, idari işlemlerin; ancak bu idari işlemle meşru, kişisel, güncel ve doğrudan bir menfaat ilgisi kurulabilenler tarafından iptal davasına konu edilebileceği kabul edilmektedir.

Taraf ilişkisinin kurulması için gerekli olan kişisel, meşru, güncel ve doğrudan bir menfaat ilgisinin varlığı, davanın niteliğine ve özelliğine göre idari yargı yerlerince belirlenmekte, davacının idari işlemle ciddi ve makul, maddi ve manevi bir ilişkisinin, hukuken korunması gereken bir menfaat bağının bulunması dava açma ehliyeti için gerekli sayılmaktadır.

Bu çerçevede dava konusu işlem değerlendirildiğinde; Sosyal Güvenlik Kurumu Personeli Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliğinin "Zorunlu yer değiştirmeye tabi personel" başlıklı 6. maddesinde "Sosyal Güvenlik İl Müdür Yardımcısı, Sosyal Güvenlik Merkezi Müdürü ve Sosyal Güvenlik Merkezi Müdür Yardımcısı kadrolarında görev yapan personel zorunlu yer değiştirme suretiyle atamaya tabidir." hükmüne yer verilmiştir.

Davacı tarafından, Bağcılar Sosyal Güvenlik Merkezinde Merkez Müdürü olarak görev yapan ...’nin ... tarih ... sayılı yazı eki listeye göre yer değiştirmeye tabi tutulmaması sebebiyle Yönetmelik hükmünün ihlal edildiği, bu hususta Danıştay İkinci Dairesine E:2024/2777 esaslı davanın açıldığı, görevde yükselme sınavı kadrolarına tabi olan dava konusu kadroların hukuksuz şekilde işgal edilmesinin kadroların boşalarak yeni adaylara açılmasının önüne geçildiği, başta kendisinin olmak üzere görevde yükselme sınavına girecek adaylar açısından hak kayıplarının oluştuğu, kendisinin de kurumda şef kadrosunda görev yapmasından dolayı bu kadrolara atanma hakkının bulunduğu, bu yönüyle dava konusu bireysel işlemin kişisel menfaatine aykırı olduğu iddialarıyla bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

Dava konusu işlemin dayanağı olan... günlü, ... sayılı yazının iptali istemiyle davacı tarafından açılan davada, Danıştay İkinci Dairesinin 14/10/2024 günlü, E:2024,2777; K:2024/4755 sayılı kararıyla, zorunlu yer değiştirmeye tabi yönetici kadrolarında bulunmayan davacı ile dava konusu işlemler arasında herhangi bir menfaat ilişkisi kurulamadığından, davacının güncel, kişisel veya meşru bir menfaatinin bulunmadığı sonucuna varıldığı gerekçesiyle davanın ehliyet yönünden reddine karar verilmiştir.

Bu itibarla; davacının davaya konu ettiği işlemlerle ihlal edilen güncel, kişisel ve meşru bir menfaati bulunmadığından bu haliyle davanı ehliyet yönünden reddi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.