Danıştay 2. Daire E.2024/4906 K.2025/5780

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... günlü, E:..., K:... sayılı kararıyla; dava konusu işlemin tesisine gerekçe olarak sunulan ve davacının akrabası ile ilgili olan istihbari bilginin tek başına davacının güvenlik soruşturmasının olumsuz olduğunu gösterecek nitelikte olmadığı, 4045 sayılı Kanun'un 1. maddesinin ikinci fıkrası, 28/04/2020 günlü Resmi Gazete'de yayımlanan 19/02/2020 günlü, E:2018/163, K:2020/13 sayılı Anayasa Mahkemesi Kararı ile iptal edildiğinden yasal dayanağı ortadan kalkan işlemde bu yönüyle de hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline, işlem nedeniyle yoksun kalınan parasal hakların yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesine karar verilmiştir.

İdare Mahkemesi kararına karşı davalı idarece istinaf başvurusunda bulunulması üzerine, ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince verilen ... günlü, E:..., K:... sayılı kararla; Mahkeme kararının dava konusu işleme yönelik kısmı yönünden istinaf başvurusunun gerekçeli reddine, parasal haklara ilişkin kısmı yönünden istinaf başvurusunun kabulü ile bu kısım yönünden davanın reddine karar verilmiştir.

Tarafların Bölge İdare Mahkemesi kararına yönelik olarak temyiz isteminde bulunması üzerine Danıştay İkinci Dairesinin 16/05/2024 günlü, E:2023/3953, K:2024/3013 sayılı kararıyla; Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi Kararının Özeti: Danıştay İkinci Dairesinin anılan bozma kararına uyulmak suretiyle yeniden yapılan inceleme sonucunda verilen Ankara Bölge İdare Mahkemesi 4. İdari Dava Dairesinin temyize konu kararıyla.

7315 sayılı Kanunun 4. ve 5. maddelerinde, kişinin kendisine ilişkin kayıtların güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması kapsamında bulunduğunun açıkça düzenleme altına alındığı, dava dosyasında mevcut olan tüm bilgi ve belgeler ile değişen mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde, davacının kendisine dair olmayan, dayısı ile ilgili istihbari bilgilerin davacı aleyhine değerlendirilemeyecek olması ve davacı hakkında başkaca hukuken geçerli kabul edilebilecek herhangi bir olumsuz tespit bulunmaması karşısında davacının, güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasının olumsuz olarak değerlendirilemeyeceği kanaatine varıldığından,

dava konusu işlemde hukuka uyarlık görülmediği gerekçesiyle işlemin iptali ve işlem nedeniyle yoksun kalınan parasal hakların yasal faiziyle birlikte ödenmesine yönündeki İdare Mahkemesi kararının sonucu itibarıyla hukuka uygun olduğu gerekçesiyle istinaf başvurusunun gerekçeli reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından; davacı hakkında yaptırılan güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması neticesinin olumsuz sonuçlanması nedeniyle ilişiğinin kesildiği, dava konusu işlemin hukuka uygun olduğu ileri sürülerek Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması istenilmektedir.

KARŞI TARAFIN CEVABI

Cevap verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Davalı idarenin temyiz isteminin kısmen reddi ile Bölge İdare Mahkemesi kararının dava konusu işlemin iptaline ilişkin kısmının onanması, davalı idarenin temyiz isteminin kısmen kabulü ile anılan kararın, işlem nedeniyle yoksun kalınan parasal haklarının, işleyecek yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesine ilişkin kısmının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay İkinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra dosya tekemmül ettiğinden davalı idarenin yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

2016 yılı Dış Kaynaktan Temin Muvazzaf Subay adayı olan davacının, hakkında yaptırılan güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasının olumsuz sonuçlanması nedeniyle muvazzaf subay adaylığının sonlandırılmasına ilişkin işlemin iptali ile anılan işlem nedeniyle yoksun kalınan parasal haklarının yasal faiziyle birlikte ödenmesi istemiyle incelenmekte olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

I- Bölge İdare Mahkemesi kararının, dava konusu işlemin iptaline ilişkin kısmının incelenmesi: Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı halinde mümkündür. Temyizen incelenen kararın bu kısmı usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir. II- Bölge İdare Mahkemesi kararının, işlem nedeniyle yoksun kalınan parasal hakların işleyecek yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesine ilişkin kısmının incelenmesi:

Bölge İdare Mahkemesi kararının dava konusu işlemin iptaline ilişkin kısmının onanmasına dair Daire kararının, davacının doğrudan öğrenciliğe iadesi sonucunu doğurmadığı, davacının diğer şartları taşıyıp taşımadığı hususunun davalı idarece ayrıca incelenebileceği dikkate alındığında, davacının işlem nedeniyle yoksun kalınan parasal haklarına ilişkin bu aşamada karar verilemeyeceği sonucuna ulaşıldığından, Mahkeme kararının parasal hakların yasal faiziyle birlikte ödenmesi kısmına yönelik istinaf başvurusunun gerekçeli reddine dair Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet görülmemiştir.

(X) KARŞI OY

26/10/1994 günlü, 4045 sayılı Kanun ile bazı kamu personeli için güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması yapılmasının öngörüldüğü, bu Kanun'da kamu personeli olmayan öğrencilere ilişkin düzenlemeye yer verilmemiş ise de; öğrencilere statüsündeki kişiler hakkındaki, güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasının tesis edildikleri tarihte yürürlükte bulunan, 4045 sayılı Kanun uyarınca sürdürüldüğü ve açılan davalar devam ederken; konuya ilişkin yasal düzenlemenin, 7315 sayılı Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Kanunu ile yapıldığı, bu Kanun'un 3. maddesinin (8) numaralı fıkrasıyla da bazı maddeleri Anayasa Mahkemesince iptal edilen, 4045 sayılı Kanun'un tamamen yürürlükten kaldırıldığı;

4045 sayılı Kanun çerçevesinde tesis edilen işlem nedeniyle açılan davada 7315 sayılı Kanun'un esas alınamayacağını. Anayasa Mahkemesinin 03/06/2021 günlü, E:2020/24, K:2021/39 sayılı kararında, "7315 sayılı Kanun, kuralların dayanak teşkil ettiği işlemlerin hukuki etkilerine dair geçmişe yönelik herhangi bir özel hüküm içermemektedir.

Hukuka uygunluk karinesinden yararlanan ve iptal edilmediği ya da yürürlükten kaldırılmadığı sürece hukuk aleminde varlığını ve etkilerini devam ettiren idari işlemlerin hukuki denetimi, tesis edildiği dönemde yürürlükte bulunan mevzuat hükümleri çerçevesinde gerçekleştirilmektedir. Bu bağlamda başvuran Mahkeme de yürürlükten kalkmış olan kuralları, dava konusu idari işlemlerin hukuki denetimini gerçekleştirirken denetleyici norm olarak gözetmek durumundadır.

Başka bir ifadeyle kurallar bakılmakta olan davalarda uyuşmazlığın çözümü için uygulanacak kural olma niteliğini sürdürmektedir. Bu itibarla kuralların yürürlükten kaldırılmış olmalarının esaslarının incelenmesinde herhangi bir etkisi bulunmamaktadır." şeklinde ifade edildiği görülmektedir.

Buna göre; 4045 sayılı Kanun uyarınca tesis edilen işlemlerin iptaline yönelik açılan davalarda, hukuksal denetimin; 7315 sayılı Kanun hükümlerinin geriye yürütülmesi suretiyle yapılmasına imkan bulunmadığı açıktır.

Öte yandan güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmalarına ilişkin olarak kişisel veri niteliğindeki bilgilerin alınmasına, kullanılmasına, işlenmesine yönelik güvenceler ve temel ilkeleri içeren 7315 sayılı Kanun'un yürürlüğe girmesinden sonra; öğrenci statüsüne alınacak kişilere ilişkin olarak, arşiv araştırması ve güvenlik soruşturması yapılması ve neticesine göre işlem tesis edilmesi görev ve yetkisinin idareye ait bulunduğu ise izahtan varestedir.

Bu doğrultuda, davacının; güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasının 7315 sayılı Kanun'un hükümleri uyarınca idarece yapılmadığı bir aşamada, işleme dayanak olması imkanı bulunmayan 7315 sayılı Kanun hükümlerinin geriye yürütülerek verilen temyize konu kararda bu yönüyle hukuki isabet bulunmamaktadır.

Davalı idarenin temyiz isteminin kabulü ile kararın dava konusu işlemin iptaline ilişkin kısmı yönünden yukarıda belirtilen gerekçeyle bozulması gerektiği oyu ile çoğunluk kararına katılmıyorum.