Danıştay 2. Daire E.2024/4968 K.2025/951

Dava Konusu İstem

Davacı tarafından, ... Büyükelçiliğinde "Büyükelçilik Birinci Müsteşarı" olarak görev yapmakta iken, 26/06/2019 günlü, 2019/154 sayılı Cumhurbaşkanlığı işlemiyle merkeze atanması üzerine açılan dava sonucunda; söz konusu işlemin iptaline, merkeze atandığı tarihten itibaren yurt dışı görevinin sonlandırılması nedeniyle yoksun kaldığı parasal hak kayıplarının, yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesine rağmen, söz konusu yargı kararının uygulanmadığı ileri sürülerek, fazlaya ilişkin haklar saklı kalmak kaydıyla 5.793 USD karşılığı 100.000.-TL (ıslah sonrası 5.518.029,79 TL) maddi tazminatın, karar tarihindeki kur üzerinden hesaplanarak, merkeze alındığı tarihten itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte kendisine ödenmesine karar verilmesi istemiyle dava açılmıştır.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti : ... İdare Mahkemesinin ... günlü, E:.... K:... sayılı kararıyla uyuşmazlığın çözümü için gerekli görüldüğünden, davacının, ...

Büyükelçiliğindeki görevine, asgari süre olan 4 yıl boyunca devam etmiş olsaydı alacağı maaş ile sabit ödemelerine ilişkin hesaplamanın yapılması amacıyla bilirkişi incelemesi yaptırılmasına karar verildiği, bilirkişi tarafından düzenlenen raporda; davacının Eylül 2019 - Ağustos 2022 tarihleri arasındaki dönem için döviz cinsinden alması gereken parasal hakların (sabit ve yan ödeme dahil) 315.182,64 USD olduğu, bu tutarın, bilirkişi raporu tarihindeki T.C.

Merkez Bankası döviz satış kuruna göre Türk Lirası karşılığının 8.789.340,70 TL olduğu, davacıya merkezdeki görevi karşılığında 479.443,04 TL ödendiği, ayrıca, davalı idarece, yoksun kalınan maaş ödemeleri ile ödeme tarihine kadar işlemiş olan faiz tutarına karşılık 3.271.310,91 TL ödeme yapıldığı, ücret farkının 5.038.586,75 TL olarak tespit edildiği hususlarına yer verildiğinin görüldüğü, öte yandan; davacının, merkezdeki görevine karşılık olarak ödenen 479.443,04 TL'nin davalı idareye iade edildiği,

bu durumda, davacının merkeze atandığı tarihten itibaren yurt dışı görevinin sonlandırılması nedeniyle 5.518.029,79 TL parasal haktan yoksun kaldığı anlaşıldığından, anılan tutarın yasal faiziyle birlikte davalı idare tarafından davacıya ödenmesi gerektiği sonucuna varıldığı gerekçesiyle davanın kabulüne, 5.518.029,79 TL'nin, içerdiği her bir ödemenin, ödenmesi gerektiği tarihten itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte, davalı idare tarafından davacıya ödenmesine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi Kararının Özeti : ... Bölge İdare Mahkemesi ...İdari Dava Dairesinin temyize konu kararıyla; istinaf başvurusuna konu kararın usul ve hukuka uygun olduğu ve kaldırılmasını gerektiren bir neden bulunmadığı gerekçesiyle istinaf başvurusunun reddine hükmedilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından; davacıya ödenmesine hükmedilen meblağın USD olarak hesaplanmasının ve sonrasında TL'ye çevrilmesinin hukuka aykırı olduğu, tüm kamu personeli gibi diplomatik personelin maaşlarının da TL üzerinden tahakkuk ettirildiği, tahakkuk ettirilen tutarların, her ay T.C.

Merkez Bankasına gönderilerek, ülkeler itibarıyla belirlenen döviz cinsinden, yurtdışındaki personele ödendiği, davacının, bu şekilde TL olarak tahakkuk ettirilen maaşının, bilirkişi tarafından, USD cinsinden hesaplanılarak tekrar TL'ye çevrilmesinin hukuka uygun olmadığı, öte yandan; zararın doğduğu tarihin, bilirkişi raporunun tanzim edildiği tarih olmadığı, uyuşmazlık konusu olay ile herhangi bir ilgisi bulunmayan bu tarihteki kur esas alınarak hesaplama yapılmasının da hukuka uygun olmadığı, zararın hangi tarihte doğduğu hususunun çelişkili olduğu,

2022 yılı Eylül ayından sonra meydana gelen döviz kuru farkının, davacının mahrum kaldığı parasal hakkı olarak değerlendirilmesine hukuken olanak bulunmadığı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN CEVABI

Davacı tarafından; bilirkişi raporundaki tüm değerlendirme ve hesaplamaların hukuka uygun olduğu, davalı idarenin temyiz isteminin reddi gerektiği yolunda cevap verilmiştir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ: ...

DÜŞÜNCESİ

Temyiz istemine konu edilen Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay İkinci Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, davacının duruşma istemi 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 17. maddesinin 2. fıkrası uyarınca yerinde görülmeyerek ve dosyanın tekemmül ettiği anlaşıldığından, davalı idarenin yürütmenin durdurulması istemi hakkında bir karar verilmeksizin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Davacı tarafından, ... Büyükelçiliğinde "Büyükelçilik Birinci Müsteşarı" olarak görev yapmakta iken, 26/06/2019 günlü, 2019/154 sayılı Cumhurbaşkanlığı işlemiyle merkeze atanması üzerine açılan dava sonucunda; ...

Bölge İdare Mahkemesinin... günlü, E:..., K:...sayılı kararıyla merkeze atandığı tarihten itibaren, yurt dışı görevinin sonlandırılması nedeniyle yoksun kaldığı parasal hak kayıplarının, yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesine rağmen, söz konusu yargı kararının uygulanmadığı ileri sürülerek, fazlaya ilişkin haklar saklı kalmak kaydıyla 5.793 USD karşılığı 100.000.-TL (ıslah sonrası 5.518.029,79 TL) maddi tazminatın, karar tarihindeki kur üzerinden hesaplanarak, merkeze alındığı tarihten itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte kendisine ödenmesine karar verilmesi istemiyle temyizen incelenmekte olan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun "Kapsam" başlıklı 1. maddesinin 1. fıkrasında, "Bu Kanun, Genel ve Katma Bütçeli Kurumlar, İl Özel İdareleri, Belediyeler, İl Özel İdareleri ve Belediyelerin kurdukları birlikler ile bunlara bağlı döner sermayeli kuruluşlarda, kanunlarla kurulan fonlarda, kefalet sandıklarında veya Beden Terbiyesi Bölge Müdürlüklerinde çalışan memurlar hakkında uygulanır.".

"Kapsam" başlıklı 146. maddesinin 1. fıkrasında, "Bu Kanunun birinci maddesinin birinci fıkrası kapsamına giren memurlar aylık, ücret, ödenek, hizmetle ilgili her çeşit ödeme ve bunların şekil ve şartları bakımından bu Kanundaki hükümlere, aynı maddenin ikinci fıkrası kapsamına giren memurlar özel kanunlardaki hükümlere tabidir.".

"Memurlara ödenecek aylık tutarları" başlıklı 155. maddesinde, "Bu kanunun 36 ncı maddesinde yer alan sınıflara ait gösterge tablosundaki rakamların, genel bütçe kanununda o yıl için tespit edilen katsayı ile çarpılması sonunda bulunacak miktar, sınıfların derece ve kademelerindeki memurların aylık tutarlarını gösterir.".

"Yurt dışında aylıklar" başlıklı 156. maddesinde, "Kurumların yurt dışı kuruluşlarına dahil kadrolarında görev alan Devlet memurlarının aylıkları, 155 inci maddeye göre tespit edilen brüt aylık tutarın, Cumhurbaşkanı tarafından tespit edilecek emsal ile çarpılmasından hasıl olacak miktar üzerinden ödenir.

Asıl aylığın ödeme miktarı ile emsali tutarı arasındaki fark, her türlü vergiden müstesnadır." "Dış memleketler aylık katsayısı" başlıklı 157. maddesinde, "156 ncı maddede yazılı katsayılar her yabancı memleketin ekonomik durumu, para ve geçim şartları ile memurun temsil görevi ve aile yükümlülüğü gözönünde tutulmak suretiyle saptanır ve aynı usul uyarınca değiştirilir.".

"Sürekli görevle yurt dışında bulunan memurların aylıkları" başlıklı 180. maddesinin 1. fıkrasında, "Sürekli görevle yurt dışına atanan memurların aylıkları görevlerine başladıkları tarihten itibaren; sürekli görevle yurt dışına gönderilen veya kurumların yurt dışı kuruluşlarına dahil kadrolarında görev alan memurlardan görevlerine başladıktan sonra yurt içinde veya yurt dışında başka bir göreve atananların aylıkları ise atanma emrinin tebliği tarihini izleyen onbeşinci gün sonuna kadar 156 ncı maddedeki esaslara göre ödenir." hükümlerine yer verilmiştir.

Sürekli Görevle Yurt Dışında Bulunan Memurlara Ödenecek Aylıklara İlişkin Karar'ın 1. maddesinde, aylıkların ödenmesinde.

657 sayılı Kanun'un 43. maddesinin (A) bendinde yer alan aylık gösterge tablosunun, söz konusu tablodaki rakamların aylık tutara çevrilmesinde uygulanacak 0,073737 aylık katsayısının, bu maddede belirtilen döviz kurlarının, bu Karar'a ekli cetvelde yer alan emsal katsayıların uygulanacağı, bu Karar uyarınca ilgili ülkelerde ödenecek yurt dışı aylıklarının, bu Karar'a ekli "Yurt Dışı Aylıklarına Esas Ülke Grupları"nda yer alan döviz cinsi esas alınarak ödeneceği.

6. maddesinde, sürekli görevle yurt dışında bulunan memurlara, yurt dışında yer aldıkları kadro, derece ve kademelerinin (657 sayılı Kanun'un 45 inci maddesine göre atananlarda kazanılmış hak aylık ve derecelerinin) göstergeleri ve bu Karar hükümleri göz önünde tutularak transfer edilecek yabancı para miktarlarını sabit tutmak amacıyla bu Karar'da belirtilen kurlar ile transfer anındaki kurlar arasındaki farkın ilgili kurumca ödeneceği, yeni kurların tespitinden doğacak kur farklarının "para değeri değişikliğinden doğan fark" başlıklı bir sütunda gösterilmek şartıyla aynı şekilde ödeneceği düzenlenmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Yukarıda hükümlerine yer verilen mevzuatın incelenmesinden; yurt dışında sürekli görev yapan Devlet memurlarına ödenecek aylıkların Türk Lirası üzerinden hesap edilerek, tahakkuk ettirileceğinin ve kurum bütçelerine yansıtılacağının; yurt dışı aylıklarının, "Yurt Dışı Aylıklarına Esas Ülke Grupları"nda yer alan döviz cinsi esas alınarak ödeneceğinin;

transfer edilecek yabancı para miktarlarını sabit tutmak amacıyla Sürekli Görevle Yurt Dışında Bulunan Memurlara Ödenecek Aylıklara İlişkin Karar'da belirtilen kurlar ile transfer anındaki kurlar arasındaki farkın ilgili kurumca Türk Lirası olarak ödeneceğinin, yeni kurların tespitinden doğacak kur farklarının "para değeri değişikliğinden doğan fark" başlıklı bir sütunda gösterilmek suretiyle aynı şekilde Türk Lirası olarak ödeneceğinin düzenlendiği anlaşılmaktadır.

Buna göre; yurt dışında sürekli görev yapan Devlet memurlarına ödenen aylıkların, yukarıda belirtilen mevzuat uyarınca, Türk Lirası üzerinden hesap edilerek, tahakkuk ettirildiği ve kurum bütçelerine yansıtıldığı hususları ile Danıştay İkinci Dairesinin 18/01/2023 günlü, E:2022/2109, K:2023/237 sayılı kararıyla onanarak kesinleşen ... Bölge İdare Mahkemesi...

İdari Dava Dairesince verilen ... günlü, E:..., K:... sayılı karar dikkate alındığında, davacının mahrum kaldığı parasal haklarının; ödenmesi gereken tarihlerden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte, yukarıda aktarılan mevzuat uyarınca Türk Lirası üzerinden ve kur tarihleri belirlenerek hesap edilmesi gerekirken; davacının, Eylül 2019 - Ağustos 2022 tarihleri arasındaki dönem için döviz cinsinden alması gereken parasal hakların (sabit ve yan ödeme dahil), bilirkişi raporu tarihindeki T.C.

Merkez Bankası döviz satış kuruna göre USD olarak belirlenip, Türk Lirası karşılığının davacıya ödenmesi yolundaki kararda hukuki isabet görülmemiştir.