Danıştay 3. Daire E.2020/2849 K.2022/3999

Dava konusu istem: Davacı adına, ...İnşaat Otomotiv Akaryakıt Tekstil Ticaret Anonim Şirketi'nden alınamayan 2013 ila 2018 yıllarının muhtelif dönemlerine ait kamu alacağının tahsili amacıyla kanuni temsilci sıfatıyla düzenlenen ...tarih ve ...ila ...takip numaralı ödeme emirlerinin iptali istemine ilişkindir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: Davacının 10/05/2012 ila 11/05/2020 tarihleri arasında münferiden temsil ve imzaya yetkili yönetim kurulu başkanı olduğu ...İnşaat Otomotiv Akaryakıt Tekstil Ticaret Anonim Şirketine ait 2013 ila 2018 yıllarının muhtelif dönemlerine ait kamu alacağının bir kısmı 6736 sayılı Kanun uyarınca yapılandırıldığı halde ödenmeyen, bir kısmı da yapılandırma kapsamına girmeyen alacaklara ilişkin olduğu,

... tarih ve ... takip numaralı ödeme emirleri içeriği kamu borçları ile aynı tarih ve ...takip numaralı ödeme emrinin 2014 yılının Temmuz ve Ağustos, 2015 yılının Aralık, Ocak-Aralık, Ekim-Aralık, 2016 yılının Ocak-Mart, Ocak ila Mayıs, Ocak-Aralık dönemlerine ilişkin kamu borçları şirketin 6736 sayılı Kanun kapsamında 25/10/2016 ve 15/11/2016 tarihli başvuruya istinaden yapılandırılarak nitelik değişitirip yeni bir borç haline geldiğinden,

ödenmeyen vergi borçlarının öncelikle asıl borçlu şirketten tahsili amacıyla şirket adına ödeme emri düzenlenip usulüne uygun tebliğ edildikten sonra yapılacak malvarlığı araştırması sonucunda herhangi bir malvarlığına rastlanılmaması üzerine davacının sorumluluğuna gidilmesi gerekirken bu şart yerine getirilmediğinden hukuka uyarlık görülmediği,

aynı tarih ve ...takip numaralı ödeme emrinin 6736 sayılı Kanuna göre yapılandırılmayan ya da yapılandırma kapsamına girmeyen kamu borçlarından 2016 yılının Ocak-Aralık dönemlerine ilişkin olan ve ... tarih ve ...sayılı tahakkuk fişleriyle borçlu şirket adına tahakkuk eden ve 4310, 4315 ve 4318 kodlu vergi borçlarının şirketten tahsili için düzenlenen ...tarih ve ...takip numaralı ödeme emrinin, davacıdan tahsili için tanzim olunan ödeme emrinin tebliğ tarihi olan 23/11/2018 tarihinden sonraki 22/12/2018 tarihinde tebliğ edildiği,

aynı ödeme emrinin 2013 yılının Ocak-Mart ve Nisan-Haziran dönemlerine ilişkin kamu alacağının tahsili için şirket adına düzenlenen 30/11/2018 tarih ve 1 takip numaralı ödeme emrinin davacı adına düzenlenen ödeme emrinin tebliğ tarihi olan 23/11/2018 tarihinden sonraki 05/12/2018 tarihinde şirkete tebliğ edildiği dolayısıyla asıl borçlu şirket hakkında takip yolları tüketilmeden borcun tahsili için kanuni temsilci sıfatıyla davacı adına düzenlenen ödeme emirlerinin değinilen kısımlarında hukuka uyarlık görülmediği,

... takip numaralı ödeme emrinin geri kalan kısmı ile 5 ve 6 sayılı ödeme emirleri içeriği kamu alacaklarının ise şirkete elektronik posta yoluyla usulüne uygun olarak tebliğ edildiği ve yapılan malvarlığı araştırması sonucunda şirketten tahsil edilemeyeceğinin anlaşılması üzerine kanuni temsilci sıfatıyla davacıdan tahsili için ödeme emri düzenlenmesinde hukuka aykırılık görülmediği gerkçesiyle, ...tarih ve ...takip numaralı ödeme emirleri ile aynı tarih ve ...takip nuamaralı ödeme emri, 2014 yılının Temmuz ve Ağustos, 2015 yılının Aralık, 2015 yılının Ocak-Aralık, Ekim-Aralık, 2016 yılının Ocak-Mart, Ocak ila Mayıs, Ocak-Aralık,

2016 yılının Ocak-Aralık dönemine ilişkin 4310, 4315 ve 4318 kodlu vergi borçlarına ilişkin kısımları ile 2013 yılının Nisan-Haziran dönemine ait vergi ziyaı cezası ve faize ilişkin kısımları yönünden iptal edilmiş, ...takip numaralı ödeme emrinin geri kalan kısmı ile 5 ve 6 takip numaralı ödeme emirleri yönünden ise dava reddedilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurularının, usul ve hukuka uygun olduğu sonucuna varılan Vergi Mahkemesi kararının kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Dava konusu kamu alacaklarının yapılandırılması nedeniyle yeni bir hukuki durumun ortaya çıkmayacağından, yapılandırmanın iptali üzerine davacının kanuni temsilci sıfatıyla takip edilebilmesi için asıl borçlu şirkete yeniden ödeme emri düzenlenmesine gerek olmadığı, asıl borçlu şirket nezdinde kamu alacağının usulüne uygun bir şekilde takip edilmesine rağmen bu şirketten tahsil edilemeyeceğinin anlaşılması üzerine kanuni temsilci sıfatıyla davacıdan tahsil edilmesi amacıyla düzenlenen ödeme emirlerinde hukuka aykırılık bulunmadığı ileri sürülerek kararın bozulması istenilmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NİN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Üçüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Davacının 10/05/2012 ila 11/05/2020 tarihleri arasında münferiden temsil ve imzaya yetkili yönetim kurulu başkanı olduğu asıl borçlu ...İnşaat Otomotiv Akaryakıt Tekstil Ticaret Anonim Şirketi adına 2013 ila 2018 yılları arasına muhtelif tarih ve sayılı ödeme emirleri düzenlenerek tebliğ edildiği, şirketin 25/10/2016 ve 15/11/2016 tarihli 6736 sayılı Kanun kapsamında bir kısmı yapılandırılan ve ödenmeyen, bir kısmı da yapılandırılmayan veya yapılandırma kapsamında olmayan ancak şirketten tahsil edilemeyen kamu alacaklarının tahsili amacıyla davacı adına kanuni temsilci sıfatıyla dava konusu ödeme emirlerinin düzenlendiği anlaşılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun "Kanuni Temsilcilerin Ödevi" başlıklı 10. maddesinde, tüzel kişilerin mükellef veya vergi sorumlusu olmaları halinde bunlara düşen ödevlerin kanuni temsilcileri tarafından yerine getirileceği, temsilcilerin bu ödevleri yerine getirmemeleri yüzünden mükelleflerin veya vergi sorumlularının varlığından tamamen veya kısmen alınamayan vergi veya buna bağlı alacakların, kanuni ödevleri yerine getirmeyenlerin varlıklarından alınacağı kurala bağlanmıştır.

6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun'un 55. maddesinin uyuşmazlık tarihinde yürürlükte bulunan şeklinde, amme alacağını vadesinde ödemeyenlere, yedi gün içinde borçlarını ödemeleri veya mal bildiriminde bulunmaları lüzumunun bir “ödeme emri” ile tebliğ olunacağı; 62. maddesinde ise borçlunun mal bildiriminde gösterilen veya tahsil dairesince tespit edilen borçlu veya üçüncü şahıslar elindeki menkul malları ile gayrimenkullerinden, alacak ve haklarından amme alacağına yetecek miktarının tahsil dairesince haczolunacağı hüküm altına alınmıştır.

Aynı Kanun'un "Tanımlar" başlıklı 3. maddesinde, tahsil edilemeyen amme alacağı teriminin, amme borçlusunun bu Kanun hükümlerine göre yapılan mal varlığı araştırması sonucunda haczi kabil herhangi bir mal varlığının bulunmaması, haczedilen mal varlığının satılarak paraya çevrilmesine rağmen satış bedelinin amme alacağını karşılamaması gibi nedenlerle tahsil edilemeyen amme alacaklarını;

tahsil edilemeyeceği anlaşılan amme alacağı teriminin, amme borçlusunun haczedilen mal varlığına bu Kanun hükümlerine göre biçilen değerlerin amme alacağını karşılayamayacağının veya hakkında iflas kararı verilen amme borçlusundan aranılan amme alacağının iflas masasından tahsil edilemeyeceğinin anlaşılması gibi nedenlerle tahsil dairelerince yürütülen takip muamelelerinin herhangi bir aşamasında amme borçlusundan tahsil edilemeyeceği ortaya çıkan amme alacaklarını ifade ettiği belirtilmiştir.

6552 sayılı Kanun'un 73. maddesinin 10. fıkrasında, bu maddeye göre ödenmesi gereken taksitlerden; bir takvim yılında iki veya daha az (2014 takvim yılı için bir) taksitin, süresinde ödenmemesi veya eksik ödenmesi hâlinde, ödenmeyen veya eksik ödenen taksit tutarlarının son taksiti izleyen ayın sonuna kadar, gecikilen her ay ve kesri için 6183 sayılı Kanunun 51 inci maddesine göre belirlenen gecikme zammı oranında hesaplanacak geç ödeme zammı ile birlikte ödenmesi şartıyla bu madde hükümlerinden yararlanılacağı,

süresinde ödenmeyen veya eksik ödenen taksitlerin belirtilen şekilde de ödenmemesi veya bir takvim yılında ikiden fazla (2014 takvim yılı için birden fazla) taksitin süresinde ödenmemesi veya eksik ödenmesi hâlinde bu madde hükümlerinden yararlanma hakkı kaybedileceği hükmü yer almıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Temyiz istemine konu yapılan Vergi Dava Dairesi kararının; 28/02/2018 tarih ve ...takip numaralı ödeme emrinin, 2014 yılının Temmuz ve Ağustos, 2015 yılının Aralık, 2015 yılının Ocak-Aralık, Ekim-Aralık, 2016 yılının Ocak-Mart, Ocak ila Mayıs, Ocak-Aralık, 2016 yılının Ocak-Aralık dönemine ilişkin 4310, 4315 ve 4318 kodlu vergi borçlarına ilişkin kısmı ile 2013 yılının Nisan-Haziran dönemine ait vergi ziyaı cezası ve faize ilişkin kamu alacaklarına ilişkin hüküm fıkraları aynı hukuksal nedenler ve gerekçeyle Dairemizce de uygun bulunmuştur.

Af kanunları kapsamındaki yapılandırma sonucunda vergi borçlarıyla ilgili olarak ortaya yeni bir hukuki durum çıkmasına karşın, bu durumun; şirket tüzel kişiliği nezdinde yapılandırma öncesinde usulüne uygun biçimde tamamlanmış olan takibin yeniden başlatılmasını başka bir ifadeyle yapılandırmanın ihlalinden sonra asıl borçlu adına yeniden ödeme emri düzenlenerek mal varlığı araştırması yapılmasını gerektirdiğinden söz edilemez.

Bu durumda dava konusu ... tarih ve ...takip numaralı ödeme emirleri ile aynı tarih ve ... takip nuamaralı ödeme emri içeriği 2014 yılının Temmuz ve Ağustos, 2015 yılının Aralık, Ocak-Aralık, Ekim-Aralık, 2016 yılının Ocak-Mart, Ocak ila Mayıs, Ocak-Aralık dönemlerine ait muhtelif kamu alacaklarına yönelik olarak, asıl borçlu şirket hakkında düzenlenen ödeme emirlerinin usule uygun tebliğ edilip edilmediği, usulüne uygun tebliğ edilmiş ise kamu alacağının şirketten tahsil imkanı bulunup bulunmadığı araştırılmak ve davacının kanuni temsilci sıfatıyla sorumluluğu değerlendirilmek üzere yeniden karar verilmesi gerektiğinden, Vergi Dava Dairesi kararının belirtilen ödeme emirlerine ilişkin hüküm fıkrasında hukuka uygunluk görülmemiştir.