Danıştay 3. Daire E.2021/2494 K.2024/416

Dava konusu istem: Davacı şirket tarafından, 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu'nun mükerrer 121. maddesinde düzenlenen, vergiye uyumlu mükelleflere uygulanan vergi indirimi gereğince 2017 yılına ait kurumlar vergisi beyannamesi üzerinden hesaplanan verginin %5'i olan 265.919,59 TL'nin, Ekim-Aralık 2018 dönemine ait geçici vergiye mahsubu talebinin reddine dair … tarih ve … sayılı işlemin iptali istemine ilişkindir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: Dava konusu işlemin, 2016 yılının Şubat ve Mayıs dönemlerine ait gelir (stopaj) vergisinin kanuni süresinde sonra ödendiğinden bahisle tesis edildiğinin anlaşıldığı olayda, davacı şirket tarafından Mayıs 2016 dönemine ait 24/06/2016 tarihinde verilen katma değer vergisi beyannamesinde iade edilmesi gereken katma değer vergisi tutarının 94.353,44-TL olarak belirtildiği ve bu tutarın vade tarihi 26/06/2016 tarihi olan Mayıs 2016 dönemine ait gelir (stopaj) vergisine mahsuben iadesinin 24/06/2016 tarihinde istenildiği,

sonrasında 23/07/2016 tarihinde Mayıs 2016 dönemine ilişkin katma değer vergisi düzeltme beyannamesi verilerek iade edilmesi gereken katma değer vergisi tutarının 89.779,36-TL olarak düzeltildiği, idarece Mayıs 2016 dönemine ait gelir (stopaj) vergisine yönelik olarak mahsubun da bu tutar üzerinden gerçekleştirildiği, sözü edilen durumdan dolayı aradaki fark tutarı olan 4.574,08-TL'lik kısmın ödenmemiş duruma geçtiği, söz konusu vergi borcunun da davacı şirket tarafından 28/09/2016 tarihinde 6736 sayılı Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılmasına İlişkin Kanun kapsamında yapılandırılmak suretiyle 04/10/2016 tarihinde ödendiğinin görüldüğü,

mahsuben iade talebinin, Mayıs 2016 dönemine ait gelir (stopaj) vergisinin vade tarihinden önce yapıldığı, idarece ödenmemiş vergi olarak değerlendirilen fark tutarın bahse konu gelir (stopaj) vergisinin vade tarihinden sonra verilen katma değer vergisi düzeltme beyannamesinden kaynaklandığı, bu bakımdan davacıya izafe edilebilecek bir kusur bulunmadığı, davacının Mayıs 2016 dönemine ait gelir (stopaj) vergisini vadesinde ödeme iradesini 24/06/2016 tarihli mahsuben iade talebi ile ortaya koyduğu,

fark 4.574,08-TL'lik vergi borcunun ödendiği de dikkate alındığında, Mayıs 2016 dönemine ait gelir (stopaj) vergisinin kanuni süresi geçirildikten sonra ödenen vergi olarak değerlendirilmesine imkan bulunmadığı, öte yandan, Şubat 2016 dönemine ilişkin olarak verilen muhtasar beyanname üzerine fer'ileriyle birlikte tahakkuk eden 94.895,57 TL gelir (stopaj) vergisinin, 43.223,36-TL'sinin 24/03/2016 tarihinde mahsuben, 51.648,93-TL'sinin 28/03/2016 tarihinde banka yoluyla, kalan 23,26-TL'sinin ise 16/06/2016 tarihinde nakit olarak ödendiğinin görüldüğü,

16/06/2016 tarihinde yapılan 23,26-TL'lik ödeme, vade tarihinden sonra yapılmış ise de davacı şirketin diğer vergisel ödevlerini yerine getirmediğine dair herhangi bir olumsuz tespit bulunmadığı gibi bu yönde bir iddianın da davalı idarece ileri sürülmediği, bu durumun davacı şirketin vergiye uyumlu mükellef sıfatına uygunluğunu ortaya koyduğu, bu kapsamda 23,26-TL'lik geç ödemeye istinaden Gelir Vergisi Kanunu'nun mükerrer 121. maddesinin 1. fıkrası uyarınca %5 oranındaki vergi indiriminden faydalandırılmamasının hakkaniyet ilkesine ve nesafet kurallarına uygun düştüğünden de söz edilemeyeceği gerekçesiyle işlem iptal edilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Davacı şirket tarafından Mayıs 2016 dönemine ilişkin olarak verilen düzeltme beyannamesi ile iade talebinden çıkarılan 4.574,08 TL'nin süresinden sonra ödendiği, Şubat 2016 dönemi için tahakkuk eden gelir(stopaj) vergisinin 23,26 TL kısmının ise yine süresinden sonra 16/06/2016 tarihinde ödendiği açık olduğundan, 2017 yılına ait kurumlar vergisi beyannamesinin verildiği dönem itibariyle 193 sayılı Kanun'un mükerrer 121. maddesinde 10,00 TL olarak belirlenen sınırın,

30/01/2019 tarihi itibariyle verilecek beyannamelere istinaden 7162 sayılı sayılı Kanunun 3. maddesiyle 250,00 TL olarak değiştirildiği ve bu değişikliğin Kanun'un yayımı tarihi itibariyle yürürlüğe gireceği belirtildiğinden mevcut durum itibariyle davacı şirketin,

indirimin hesaplanacağı beyannamenin ait olduğu yıl ile bu yıldan önceki son iki yıla ait vergi beyannamelerinin kanuni süresinde verilmiş ve bu beyannameler üzerine tahakkuk eden vergilerin kanuni süresinde ödenmiş olması gerektiğine dair şartı ihlal ettiği sonucuna varıldığından dava konusu işlemde hukuka aykırılık görülmediği gerekçesiyle istinaf başvurusu kabul edilerek Vergi Mahkemesi kararı kaldırıldıktan sonra dava reddedilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALAR

İhracattan kaynaklanan katma değer vergisi iade alacağının Mayıs 2016 dönemine ait gelir (stopaj ) vergisine mahsubunun talep edildiği, idarenin yönlendirmesi üzerine düzeltme beyannamesi verildiği, süresinde ödenmediği şeklinde değerlendirilen tutarlar ile vergiye uyumlu mükelleflere tanınan vergi indirim tutarı karşılaştırıldığında olayda sözü edilen haktan mahrum bırakılmasının hakkaniyet ve nesafet kurallarına aykırı olduğu, vergisel ödevlerin yerine getirilmediği hususunda herhangi bir iddia ve saptama bulunmadığı, Tekirdağ ilinde 2015 ila 2017 yıllarında en yüksek kurumlar vergisi ödeyen ilk on mükellef arasında yer aldığı ileri sürülerek kararı bozulması istenilmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davacıya iade edilmesi gereken katma değer vergisinin 94.353,44 TL değil 89.779,36 TL olduğunun saptandığı ve bu tutarın mahsuben iadesinin gerçekleştirildiği, söz konusu farkın amortismana tabi iktisadi kıymetlerin bazılarının çıkarılmasından kaynaklandığı, davacı tarafından bu duruma ilişkin olarak düzeltme beyannamesi verildiği, bakiye 4.574,08 TL'nin de 6736 sayılı Yasa kapsamında yapılandırılarak 04/10/2016 tarihinde ödendiği, ayrıca Şubat 2016 dönemine ait 23,26 TL kısmının gecikme zammı ile birlikte 16/06/2016 tarihinde ödendiği, kanuni süresinden sonra ödenen bu vergilerden dolayı tesis edilen dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'IN DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Üçüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Davacı şirket tarafından, 2017 yılına ait kurumlar vergisi beyannamesinde 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu'nun mükerrer 121. maddesinde düzenlenen %5 kurumlar vergisi indirimi uygulamasına hak kazanıldığı belirtilerek indirim hakkının vergi borçlarına mahsubu talep edilmiştir.

Davacının 24/06/2016 tarihinde verdiği Mayıs 2016 dönemine ait katma değer vergisi beyannamesinde iade edilmesi gereken katma değer vergisi tutarı olarak belirttiği 94.353,44 TL'yi aynı döneme ait gelir (stopaj) vergisine mahsubunu talep ettiği, idarece iadesi gereken katma değer vergisinin 89.779,36 TL olduğunun saptanması üzerine bu tutar üzerinden iadenin gerçekleştirildiği, aradaki fark tutarı olan 4.574,08 TL'nin de 6736 sayılı Yasa kapsamında yapılandırılarak 04/10/2016 tarihinde ödendiği, ayrıca Şubat 2016 dönemine ait 23,26 TL kısmının gecikme zammı ile birlikte 16/06/2016 tarihinde ödendiği, kanuni süresinden sonra ödeme yapıldığından bahisle dava konusu işlemin tesis edildiği anlaşılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu'nun "Vergiye Uyumlu Mükelleflere Vergi İndirimi" başlıklı mükerrer 121. maddesinde, ticari, zirai veya mesleki faaliyeti nedeniyle gelir vergisi mükellefi olanlar ile kurumlar vergisi mükelleflerinden (finans ve bankacılık sektörlerinde faaliyet gösterenler, sigorta ve reasürans şirketleri ile emeklilik şirketleri ve emeklilik yatırım fonları hariç olmak üzere), bu maddenin 2. fıkrasında belirtilen şartları taşıyanların yıllık gelir veya kurumlar vergisi beyannameleri üzerinden hesaplanan verginin %5’inin, ödenmesi gereken gelir veya kurumlar vergisinden indirileceği,

şu kadar ki hesaplanan indirim tutarının her hâl ve takdirde 1 milyon Türk lirasından fazla olamayacağı, indirilecek tutarın ödenmesi gereken vergiden fazla olması durumunda kalan tutarın, yıllık gelir veya kurumlar vergisi beyannamesinin verilmesi gereken tarihi izleyen bir tam yıl içinde mükellefin beyanı üzerine tahakkuk eden diğer vergilerinden mahsup edilebileceği, bu süre içinde mahsup edilemeyen tutarların red ve iade edilmeyeceği, gelir vergisi mükelleflerinin yararlanacağı indirim tutarının, ticari,

zirai veya mesleki faaliyet nedeniyle beyan edilen kazançların toplam gelir vergisi matrahı içerisindeki oranı dikkate alınmak suretiyle hesaplanan gelir vergisi esas alınarak tespit edileceği, söz konusu indirimden faydalanabilmek için.

1. indirimin hesaplanacağı beyannamenin ait olduğu yıl ile bu yıldan önceki son iki yıla ait vergi beyannamelerinin kanuni süresinde verilmiş (Kanuni süresinde verilen bir beyannameye ilişkin olarak kanuni süresinden sonra düzeltme amacıyla veya pişmanlıkla verilen beyannameler bu şartın ihlali sayılmaz.) ve bu beyannameler üzerine tahakkuk eden vergilerin kanuni süresinde ödenmiş olması (Her bir beyanname itibarıyla 250 Türk lirasına kadar yapılan eksik ödemeler bu şartın ihlali sayılmaz.) , 2. (1) numaralı bentte belirtilen süre içerisinde haklarında beyana tabi vergi türleri itibarıyla ikmalen,

re’sen veya idarece yapılmış bir tarhiyat bulunmaması (Yapılan tarhiyatların kesinleşmiş yargı kararlarıyla veya 213 sayılı Vergi Usul Kanununun uzlaşma ya da düzeltme hükümlerine göre tamamen ortadan kaldırılmış olması durumunda bu şart ihlal edilmiş sayılmaz.), 3. İndirimin hesaplanacağı beyannamenin verildiği tarih itibarıyla vergi aslı (vergi cezaları dâhil) 1.000 Türk lirasının üzerinde vadesi geçmiş borcunun bulunmamasının şart olduğu hükmüne yer verilmiştir.

301 Seri No'lu Gelir Vergisi Genel Tebliği'nin ''4.

Vergi indiriminden yararlanma şartları '' başlıklı kısmında, Tebliğin 3 üncü bölümünde belirtilen gelir ve kurumlar vergisi mükelleflerinin vergi indiriminden yararlanabilmeleri için; a) İndirimin hesaplanacağı beyannamenin ait olduğu yıl ile bu yıldan önceki son iki yıla ait vergi beyannamelerinin kanuni süresi içerisinde verilmiş ve bu beyannameler üzerine tahakkuk eden vergilerin de kanuni süresi içerisinde ödenmiş olması, b) İndirimin hesaplanacağı beyannamenin ait olduğu yıl ile bu yıldan önceki son iki yıl içerisinde haklarında beyana tabi vergi türleri itibarıyla ikmalen, re’sen veya idarece yapılmış bir tarhiyat bulunmaması,

c) Vergi indiriminin hesaplanacağı beyannamenin verildiği tarih itibarıyla vergi aslı (vergi cezaları dâhil) 1.000 Türk lirasının üzerinde vadesi geçmiş borcunun bulunmamasının şart olduğu, 4.1. bölümünde de, indirimden yararlanılabilmesi için mükelleflerin, indirimin hesaplanacağı beyannamenin ait olduğu yıl ile bu beyannamenin ait olduğu yıldan önceki son iki yıla ilişkin olarak Maliye Bakanlığına bağlı vergi dairelerine verilmesi gereken gelir veya kurumlar vergisi, katma değer vergisi,

muhtasar gibi tüm vergi beyannamelerini kanuni süresi içerisinde vermiş ve bu beyannameler üzerine tahakkuk eden vergilerin de kanuni süresi içerisinde ödenmiş olması gerektiği açıklanmıştır.

Maddenin genel gerekçesinde ise yatırımın, üretimin, istihdamın artırılması için yapılan yasal düzenlemelere ilave olarak hazırlanan kanun teklifiyle, vergiye gönüllü uyumun artırılması amacıyla, uyumlu gelir ve kurumlar vergisi mükelleflerinin yıllık beyanname ile beyan ettikleri gelir ve kurumlar vergisinin belli bir kısmına kadar indirim yapılması yönünde düzenlemeler yapıldığı belirtilmektedir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Vergisel yükümlülüklerini düzenli şekilde yerine getiren mükelleflerin kuralına yukarıda yer verilen düzenlemeler ile teşvik edilmesi ve ödüllendirilmesi suretiyle vergiye gönüllü uyumun dolayısıyla yatırımın, üretimin, istihdamın artırılması amaçlanmıştır. 193 sayılı Kanun'un mükerrer 121 maddesinin 2. fıkrasının (1) numaralı bendinde, beyannameler üzerine tahakkuk eden verginin kanuni süresinde ödenmiş olması şartıyla, kanuni süresinde verilen beyannameye ilişkin olarak kanuni süresinden sonra düzeltme amacıyla veya pişmanlıkla verilen beyannamelerin bu şartın ihlali sayılmayacağı hüküm altına alınmıştır.

Uyuşmazlık konusu olayda, davacı tarafından Mayıs 2016 dönemine ait gelir (stopaj) vergisine yönelik süresinde mahsup dilekçesi verildiği ve bir kısım mahsuben iadenin gerçekleştirildiği, davalı idarece vadesinde ödenmediği iddia edilen tutarın 6736 sayılı Yasa kapsamında yapılandırılarak,

Şubat 2016 dönemine ait gelir (stopaj) vergisinin ise gecikme zammı ile birlikte ödendiği anlaşıldığından ve hakkında 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu'nun mükerrer 121. maddesinde sayılan diğer şartların ihlal edildiğine yönelik başkaca bir saptama bulunmayan davacının, %5 oranında vergi indirimi uygulamasından yararlandırılmamasının Kanun'un getiriliş amacına ve hakkaniyete uygun düştüğünden söz edilemeyeceğinden yazılı gerekçeyle davanın reddi yolundaki Vergi Dava Dairesi kararının bozulması gerekmiştir.