Danıştay 3. Daire E.2021/3085 K.2024/6048

Dava konusu istem: Davacı adına, asıl borçlu ... İnşaat Tekstil Turizm Sanayi ve Ticaret Limited Şirketinden alınamayan 2010, 2011, 2013 ila 2018 yıllarının muhtelif dönemlerine ait kamu alacağının tahsili amacıyla kanuni temsilci sıfatıyla düzenlenen ... tarih ve ... ila ... takip numaralı ödeme emirlerinin, karayolları idari para cezası, kara yolları taşıma kanunu idari para cezası, karayolları geçiş ücreti ve trafik para cezası haricindeki kısımlarının iptali istemine ilişkindir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: Asıl borçlu şirket hakkındaki malvarlığı araştırmasının sonuçsuz kaldığı dikkate alındığında, dava konusu ... takip numaralı ödeme emrinin 82. sıra numarası ile ... takip numaralı ödeme emrinin, 6. ila 11., 15., 19. ila 21., 23., 33. ila 41., 43., 44., 49. ila 56., 61., 64. ila 66., 70., 73. ila 75., 78., 79., 83. ila 85., 87. ila 94., 97., 99. ila 103. sıra numaralarında yer alan kamu alacaklarının takibinde hukuka aykırılık bulunmadığı, ... takip numaralı ödeme emri ile,

... takip numaralı ödeme emrinin 82. ve 97.sıra numarasında yer alan kamu alacakları haricindeki kısımları, ... takip numaralı ödeme emri içeriği 1. ila 5., 12. ila 14., 17., 18., 22., 24., 25., 31., 32., 42., 45. ila 48., 57.ila 60., 62., 63., 67., 68.,77., 95., 96.,98. sıra numaralarında yer alan kamu alacakları ile ... takip numaralı ödeme emri içeriği amme alacaklarının asıl borçlu şirketin 7143 sayılı Vergi ve Diğer Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılması ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına İlişkin Kanun uyarınca yapılandırıldığı, anılan yapılandırmanın ihlal edilmesi nedeniyle davalı idarece iptal edildiği,

bu durumda, yapılandırılmak suretiyle vade tarihi değişen kamu alacağı için yapılandırmanın iptal edilmesi üzerine öncelikle asıl borçlu şirket takip edildikten sonra davacının sorumluluğuna gidilmesi gerektiği, 2 takip numaralı ödeme emrinin 97. satırında yer alan kamu alacağı için asıl amme borçlusu şirket adına tanzim olunan ihbarnamenin posta yoluyla tebliğ edildiği iddia edilmiş ise de bu hususa ilişkin bilgi ve belgelerin Mahkemelerince verilen ara kararlarına rağmen dosyaya ibraz edilmediği dolayısıyla söz konusu amme alacağının usulüne uygun olarak kesinleştirildiği hususunun davalı idarece ortaya konulamadığı,

... takip numaralı ödeme emri içeriği 69.,71.,72.,76., 80. ila 82., 86. sıra numarasında yer alan amme alacaklarına ait asıl amme borçlusu şirket adına düzenlenen ödeme emirleri ve tebliğ alındıları Mahkemelerince verilen ara kararlarına rağmen dosyaya sunulmadığından ... takip numaralı ödeme emrinin değinilen kısımlarının asıl borçlu şirket nezdinde usulüne uygun olarak kesinleştirilmediği gerekçesiyle ... takip numaralı ödeme emri, ... takip numaralı ödeme emrinin 82. satırında yer alan kamu alacakları haricindeki kısımları ve ... takip numaralı ödeme emrinin 1. ila 5..

12. ila 14.. 17., 18., 22., 24., 25., 31., 32., 42., 45. ila 48.. 57.ila 60.. 62., 63., 67., 68.,69., 71.,72.,76.,77., 80. ila 82.. 86., 95., 96.,98. sıra numaralarında yer alan kamu alacakları ile ... takip numaralı ödeme emri iptal edilmiş, 2 ve 3 takip numaralı ödeme emirlerinin dava konusu edilen diğer kısımları yönünden ise dava reddedilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusunun, usul ve hukuka uygun olduğu sonucuna varılan Vergi Mahkemesi kararının aleyhe olan hüküm fıkrasının kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Asıl amme borçlusu şirket adına takibin usulüne uygun olarak kesinleştirildiği; asıl amme borçlusu şirket adına kayıtlı 10 adet araç olsa da söz konusu araçlar üzerinde davalı idareden önce uygulanan rehin ve hacizlerin yer aldığı, asıl amme borçlusu adına kayıtı taşınmazda da idarece haczinden önce 1 banka rehni ve 6 adet icrai haciz tatbik edildiği, banka hacizlerinden de sonuç alınamadığı, asıl amme borçlusunun 20/11/2019 itibariyle 1.248.271,78TL borcu olup malvarlığının borcunu karşılamaya yetmeyeceği anlaşıldığından kanuni temsilci olan davacının dava konusu ödeme emirlerinin dava konusu edilen kısımlarından sorumlu olduğu ileri sürülerek kararın bozulması istenilmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kısmen kabulü gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Üçüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

19/10/2011 tarih ve 7924 sayılı Türkiye Ticaret Sicili Gazetesinde yer alan ilana göre, Gebze 7. Noterliğinden onaylı ... tarih ve ... sayı ile tasdikli hisse devir sözleşmesi ile şirket ortaklarından ...'ın şirkette mevcut 390 pay hissesinin 380 paya denk gelen kısmını, ...'ın ise Gebze 7. Noterliğinden onaylı ... tarih ve ... sayı ile tasdikli hisse devir sözleşmesi ile hissesinin tamamını davacıya devrettiği, şirket müdürü ...'ın müdürlük yetkisinin iptaline, davacının şirket müdürlüğüne atanmasına karar verildiği, şirket kaşesi altında atacağı münferit imzası ile şirketi temsile yetkili olarak seçildiği anlaşılmıştır.

Sözü edilen şirketin ... takip numaralı ödeme emri ile, ... takip numaralı ödeme emrinin 82. ve 97.sıra numarasında yer alan kamu alacakları haricindeki kısımları, ... takip numaralı ödeme emri içeriği 1. ila 5., 12. ila 14., 17., 18., 22., 24., 25., 31., 32., 42., 45. ila 48., 57.ila 60., 62., 63., 67., 68.,77., 95., 96.,98. sıra numaralarında yer alan kamu alacakları ile ... takip numaralı ödeme emri içeriği kamu alacaklarını 7143 sayılı Kanun kapsamında yapılandırdığı ve herhangi bir ödeme yapılmaması sebebiyle yapılandırmanın iptal edildiği,

... takip numaralı ödeme emrinin 69. sırasında yer alan kurumlar vergisi matrah artırımı ile 86. sırasında yer alan katma değer vergisi artırımına ilişkin asıl amme borçlusu şirket adına düzenlenen ... tarih ve ... takip numaralı ödeme emrinin 16/01/2019 tarihinde elektronik ortamda şirkete tebliğ edildiği anlaşılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 10. maddesinde, tüzel kişilerle küçüklerin ve kısıtlıların, vakıfların ve cemaatler gibi tüzel kişiliği olmayan teşekküllerin mükellef veya vergi sorumlusu olmaları halinde bunlara düşen ödevlerin kanuni temsilcileri, tüzel kişiliği olmayan teşekkülleri idare edenler ve varsa bunların temsilcileri tarafından yerine getirileceği, yukarıda yazılı olanların bu ödevleri yerine getirmemeleri yüzünden vergi sorumlularının varlığından tamamen veya kısmen alınamayan vergi ve buna bağlı alacakların kanuni ödevlerini yerine getirmeyenlerin varlıklarından alınacağı kurala bağlanmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Temyiz istemine konu edilen Vergi Dava Dairesi kararının; dava konusu ... takip numaralı ödeme emrinin 97. satırında yer alan kamu alacağı ile 3 takip numaralı ödeme emrinin 71.,72.,76., 80. ila 82. sıra numarasında yer alan kamu alacağına ilişkin hüküm fıkrası aynı hukuksal nedenler ve gerekçeyle Dairemizce de uygun bulunmuştur.

Yapılandırma kanunları kapsamındaki yapılandırma sonucunda vergi borçlarıyla ilgili olarak ortaya yeni bir hukuki durum çıkmasına karşın, bu durumun, şirket tüzel kişiliği nezdinde yapılandırma öncesinde usulüne uygun biçimde tamamlanmış olan takibin yeniden başlatılmasını başka bir ifadeyle yapılandırmanın ihlalinden sonra asıl borçlu adına yeniden ödeme emri düzenlenerek mal varlığı araştırması yapılmasını gerektirdiğinden söz edilemez.

Öte yandan, kanuni temsilcilerin şirket borçlarından dolayı sorumluluğuna gidilebilmesi için borcun tüzel kişiye usulüne uygun biçimde tebliğ edilmesi, uyuşmazlık yaratılmak suretiyle ya da uyuşmazlık yaratılmaksızın kesinleşmiş bulunmasına rağmen vadesinde ödenmemiş olması, bu nedenlerle tüzel kişinin 6183 sayılı Yasa'nın 54, 55 ve müteakip maddeleri uyarınca takip edilmesi ve bütün bunlara rağmen kamu alacağının tüzel kişinin mal varlığından tamamen veya kısmen tahsil edilememiş olması gerekmektedir.

Bu durumda, ... takip numaralı ödeme emri ile, ... takip numaralı ödeme emrinin 82. ve 97.sıra numarasında yer alan kamu alacakları haricindeki kısımları, ... takip numaralı ödeme emri içeriği 1. ila 5., 12. ila 14., 17., 18., 22., 24., 25., 31., 32., 42., 45. ila 48., 57.ila 60., 62., 63., 67., 68.,77., 95., 96.,98. sıra numaralarında yer alan kamu alacakları ile ... takip numaralı ödeme emri içeriği kamu alacaklarıyla ilgili olarak asıl borçlu şirket adına düzenlenen ödeme emirlerinin usule uygun tebliğ edilip edilmediği araştırılarak,

... takip numaralı ödeme emrinin 69. ve 86. sırasında yer alan amme alacakları için asıl amme borçlusu şirket adına düzenlenen ödeme emrinin ise elektronik ortamda şirkete tebliğ edildiği görüldüğünden, davacının kanuni temsilci sıfatıyla sorumluluğu değerlendirilmek suretiyle yeniden karar verilmek üzere Vergi Mahkemesince yazılı gerekçeyle ... takip numaralı ödeme emri ile ... takip numaralı ödeme emrinin 97. sıra numarasında yer alan kamu alacakları haricindeki kısımları, ... takip numaralı ödeme emri içeriği 1. ila 5., 12. ila 14., 17., 18., 22., 24., 25., 31., 32., 42., 45. ila 48., 57. ila 60., 62., 63., 67 ila 69, 77., 86, 95., 96.,

98. sıra numaralarında yer alan kamu alacakları ile ... takip numaralı ödeme emrinin iptaline ilişkin hüküm fıkrasına yöneltilen istinaf başvurusunun reddine dair hüküm fıkrasının bozulması gerekmiştir.

(X)-KARŞI OY

Vergi tahsilatının hızlandırılması gibi amaçlarla kabul edilen, yeniden yapılandırma yasaları olarak da nitelendirilen, geçici bir dönem için uygulanması öngörülen ve belirli aralıklarla çıkarılan bazı özel yasalarla mükelleflere, kimi koşullarla, vergi borcu yeni vade ve tutarlara bağlanıp, bu borcun bir kısmından vazgeçilmesi gibi kolaylıklar sağlanmaktadır.

Dayanağını Anayasa'dan alan ve devletin kamusal gereksinimlerini karşılaması için egemenlik gücüne dayanarak tek taraflı iradesiyle kişilere yüklediği bir kamu alacağı şeklinde tanımlanan verginin, yapılandırmaya konu edilerek yeni vade ve tutarlarda ödenmeye bağlanması işleminin, özel hukuktaki borcun yenilenmesi müessesesine benzetilerek, bu durumun, borcun nitelik değiştirmesine ve vergi ödevine ilişkin yükümlülüğü bulunan sorumlunun da değişmesine yol açtığı söylenemez.

Yeniden yapılandırılan borcun ödenmemesi halinde, diğer bir deyişle yapılandırmaya ilişkin koşulların ihlali nedeniyle hakkın kaybedilmesi ve bunun sonucunda yapılandırmanın iptali durumunda tahsil işlemlerine kalındığı yerden devam edilmesi sorumluluk, takip/tahsilata ilişkin yasa kuralları gereğidir.

Vergi, resim, harç ve benzeri mali yükümlülüklerin takip ve tahsil usulü 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun ile düzenlenmiş, mükerrer 35. maddesinde ve 213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun "Kanuni temsilcilerin ödevi" başlıklı 10. maddesinde de, kanuni temsilcilerin vergi ve buna bağlı alacaklardan sorumluluğu özel olarak kurala bağlanmıştır. Buna göre, uyuşmazlığın kanuni temsilcilerin vergi borçlarından sorumluluğunun öngörüldüğü yasa kurallarına göre incelenmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, temyize konu kararın, ... takip numaralı ödeme emri ile, ... takip numaralı ödeme emrinin 82. ve 97. sıra numarasında yer alan kamu alacakları haricindeki kısımları, ... takip numaralı ödeme emri içeriği 1. ila 5., 12. ila 14., 17., 18., 22., 24., 25., 31., 32., 42., 45. ila 48., 57.ila 60., 62., 63., 67., 68.,77., 95., 96.,98. sıra numaralarında yer alan kamu alacakları ile ... takip numaralı ödeme emrinin iptaline ilişkin hüküm fıkrasına yöneltilen istinaf başvurusunun reddine dair hüküm fıkrasının bozulması gerektiği görüşüyle, Daire kararının değinilen bozmaya ilişkin hüküm fıkrasına gerekçe yönünden,

kanuni temsilci sıfatıyla düzenlenen ödeme emirlerinin hukuki denetiminin; kanuni temsilcinin sorumluluğu kapsamında, asıl borçlu hakkında düzenlenen ödeme emirlerinin tebliğine ilişkin hukuka aykırılıklar ve yeterli mal varlığı araştırmasının yapılıp yapılmadığı yönünden incelenebileceğinden, temyize konu kararın ... takip numaralı ödeme emrinin 97. satırda yer alan kamu alacağına ilişkin kısmının da yeniden bir karar verilmek üzere bozulması gerektiği görüşüyle Daire kararının buna ilişkin kısmına katılmıyorum.