Danıştay 3. Daire E.2022/1326 K.2024/326

Dava konusu istem: Davacı adına, yasal defter ve belgelerini incelemeye ibraz etmediğinden bahisle katma değer vergisi indirimlerinin reddedilmesi suretiyle yeniden oluşturulan beyan tablosu uyarınca 2017 yılının Mart, Mayıs, Haziran, Ağustos ve Ekim dönemleri için re'sen salınan katma değer vergisi ile tekerrür hükümleri gereğince artırılarak kesilen üç kat vergi ziyaı cezası ve 213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun mükerrer 355. maddesi uyarınca kesilen özel usulsüzlük cezasının kaldırılması istemine ilişkindir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: Davacı tarafından vergi incelemesi için ibraz edilmeyen defter ve belgelerin Mahkemelerince verilen ara kararı üzerine ibraz edildiği, bunun üzerine davacının gider belgeleri ile sunulan defter kayıtlarının uyumlu olup olmadığının tespiti ve buna göre ödenmesi gereken katma değer vergisinin belirlenmesi amacıyla ilgili dönem defter ve belgeleri üzerinde bilirkişi incelemesi yaptırıldığı, bilirkişi tarafından hazırlanan raporun 02/04/2021 tarihinde dava dosyasına sunulduğu,

bahsedilen rapora karşı 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 281. maddesinin 1. fıkrası uyarınca iki haftalık yasal süre içerisinde davalı idarenin herhangi bir itirazının bulunup bulunmadığının sorulduğu, davalı idarenin ... tarih ve ... sayılı cevabi yazısında özetle tarhiyatın defter ve belge isteme yazısının tebliğ edilmiş olmasına rağmen inceleme elemanına ibraz edilmemesinden kaynaklanması sebebiyle anılan tarhiyatın bilirkişi raporu doğrultusunda düzeltilmesi veya terkini hususunda itirazların sunulduğu,

Mahkemelerinin 27/04/2021 tarihli ara kararı ile bu kez 02/04/2021 tarihli bilirkişi raporunda aylık olarak detaylı olarak dökümü yapılan ve kanuni defterlere gider olarak kaydedilen alış faturalarının gerçek bir mal ya da hizmet alışına ilişkin olarak düzenlenmediğine ilişkin ya da fatura düzenleyicileri hakkında sahte ve muhteviyatı itibariyle yanıltıcı belge düzenlediklerine ilişkin tespit/tespitler olup olmadığı şayet bu yönde tespit/tespitler varsa buna ilişkin vergi tekniği raporları,

vergi inceleme raporları ile bu raporlarla birlikte her türlü delil ve karşıt inceleme neticelerinin Mahkemelerine ibrazı ile fatura düzenleyicileri hakkında sahte ve muhteviyatı itibariyle yanıltıcı belge düzenlediklerine ilişkin vergi tekniği raporları varsa, düzenlenen rapor/raporlar üzerine idarece ne gibi işlemler yapıldığı, bu rapor/raporlara dayalı olarak komisyon geliri elde etmekten dolayı kurumlar vergisi/gelir vergisi ve ayrıca katma değer vergisi tarhiyatları yapılıp yapılmadığı, yapılmış ise bunların nasıl tebliğ edildiği ve sonucunun ne olduğu, bu tarhiyatlarla ilgili yargı kararlarının bulunup bulunmadığı,

söz konusu şahıs/şirketlerin mükellefiyetinin idarece terkin edilip edilmediği, edilmişse dava konusu yapılıp yapılmadığı, davacıya fatura düzenlediği dönemlerde katma değer vergisi beyannamelerini verip vermediklerinin Mahkemelerine bildirilmesinin istenildiği, davalı idarece gönderilen ... tarih ve ... sayılı cevabi yazı ekinde yer alan ... tarih ve ... sayılı yazıda evvelce tebliğ alınan bilirkişi raporuna itiraz edildiğinden herhangi bir itirazlarının bulunmadığının bildirildiği,

bu durumda, davalı idarenin, defter ve belgelerin yasal süresi içerisinde inceleme elemanına ibraz edilmediğine ilişkin itirazı dışında başkaca bir itirazının bulunmaması nedeniyle itirazlarına itibar edilmediği, ibraz edilen gider belgeri hakkında olumsuz bir tespitin de bildirilmemesi karşısında bu belgelere göre bilirkişi tarafından oluşturulan yeni beyan tablosuna göre dava konusu dönemde ödenecek katma değer vergisi çıkmadığından, dava konusu tarhiyatta hukuka uygunluk bulunmadığı,

davacıya usulüne uygun olarak tebliğ edilen defter ve belge isteme yazısına karşın davacının 213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 256. maddesi ile öngörülen bu yükümlülüğü yerine getirmediği sabit olduğundan kesilen özel usulsüzlük cezasında hukuka aykırılık görülmediği gerekçesiyle özel usulsüzlük cezası yönünden dava reddedilmiş, vergi ziyaı cezalı katma değer vergisi ise kaldırılmıştır.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusunun, usul ve hukuka uygun olduğu sonucuna varılan Vergi Mahkemesi kararının kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacıya usulüne uygun olarak tebliğ edilen defter ve belge isteme yazısına karşın davacının yükümlülüğünü yerine getirmemesi nedeniyle yapılan tarhiyatta hukuka aykırılık bulunmadığı ileri sürülerek kararın bozulması istenilmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Kararın hukuka uygun olduğu belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Üçüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Davacı adına, yasal defter ve belgelerini incelemeye ibraz etmediğinden bahisle katma değer vergisi indirimlerinin reddedilmesi suretiyle yeniden oluşturulan beyan tablosu uyarınca 2017 yılının Mart, Mayıs, Haziran, Ağustos ve Ekim dönemleri için re'sen salınan katma değer vergisi ile tekerrür hükümleri gereğince artırılarak kesilen üç kat vergi ziyaı cezası ve 213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun mükerrer 355. maddesi uyarınca kesilen özel usulsüzlük cezasının kaldırılması istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

Söz konusu defter ve belgelerin Mahkemeye ibrazı üzerine, defter ve belgeler bilirkişi incelemesine tabi tutulmuş ve bilirkişi tarafından 02/04/2021 tarihli rapor dosyaya sunulmuştur.

Bilirkişi incelemesi; defter kayıtlarının, gider belgeleriyle uyumlu olup olmadığının ortaya konulması amacıyla yaptırılmıştır.

Davalı idarece bu raporla ilgili olarak sadece bilirkişi raporuna itirazlarının bulunduğu şeklinde cevap verilmiştir.

Yine idarece, Mahkemenin 27/04/2021 tarihli ara kararı ile sorulması üzerine, kayıtlı faturalara dayalı indirimlerin reddini gerektirecek olumsuz herhangi bir bilgi ve belge sunulmamış ve daha önce itirazda bulunulduğundan bahisle bu kez herhangi bir itirazlarının bulunmadığı belirtilmiştir.

İLGİLİ MEVZUAT

213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun maddesinin (B) bendinde, vergilendirmede vergiyi doğuran olay ve bu olaya ilişkin muamelelerin gerçek mahiyetinin esas olduğu, 3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu'nun 1. maddesinde, ticari faaliyet çerçevesinde yapılan teslim ve hizmetlerin katma değer vergisine tabi tutulduğu, 20. maddesinde teslim ve hizmet işlemlerinin karşılığını teşkil eden bedelin katma değer vergisi matrahını oluşturduğu, 29. maddesinde, mükelleflerin, vergiye tabi işlemleri üzerinden hesaplanan katma değer vergisinden, kendilerine yapılan teslim ve hizmetler dolayısıyla hesaplanarak,

düzenlenen fatura ve benzeri vesikalarda gösterilen katma değer vergisini indirebilecekleri, 34. maddesinin 1. bendinde ise yurt içinden sağlanan veya ithal olunan mal ve hizmetlere ait katma değer vergisinin alış faturası veya benzeri vesikalar üzerinde ayrıca gösterilmek ve bu vesikalar kanuni defterlere kaydedilmek şartıyla indirilebileceği, 253. maddesinde, bu Kanun'a göre defter tutmak mecburiyetinde olanların, tuttukları defterlerle üçüncü kısımda yazılı vesikaları ilgili bulundukları yılı izleyen takvim yılından başlayarak beş yıl süre ile muhafaza etmek.

256. maddesinde ise, mükelleflerin muhafaza etmek zorunda oldukları her türlü defter, belge ve kayıtları muhafaza süresi içinde yetkili makam ve memurların talebi üzerine ibraz ve inceleme için arz etmek zorunda oldukları kuralına yer verilmiştir.

2575 sayılı Danıştay Kanunu'nun 40. maddesinin 4. fıkrasında, İçtihatları Birleştirme Kurulu tarafından verilen kararlara, Danıştay daire ve kurulları ile idari mahkemeler ve idarenin uymak zorunda oldukları belirtilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

25/07/2019 tarih ve 30842 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Danıştay İçtihatları Birleştirme Kurulunun E:2013/3, K:2019/1 sayılı kararında, mücbir sebebin varlığı halinde defter ve belgelerin mücbir sebep dolayısıyla ibraz edilmemesinin re'sen tarh nedeni olduğu,

mücbir sebep olmaksızın defter ve belgelerini incelemeye yetkili olan inceleme elemanlarına ibraz etmeyen katma değer vergisi mükellefleri adına yapılan cezalı tarhiyatlara karşı açılan davalarda, davacılar tarafından, vergilendirme dönemine ilişkin yasal defterler ve belgelerin mahkemeye sunulabileceğinin ileri sürülmesi halinde, bu defter ve belgeler davacıdan istenilip, defterlerdeki kayıtlar incelenip bu kayıt ve belgeler hakkında davanın diğer tarafı olan vergi idaresinin görüşü ve saptamaları da alınarak yapılacak hukuki değerlendirmeye göre karar verilmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.

Her ne kadar davacı tarafından Mahkemeye ibraz edilen defter ve belgelerin davalı idareye incelettirilerek uyuşmazlığın bu inceleme neticesinde düzenlenecek olan görüş ve öneri raporu değerlendirilmek suretiyle sonuçlandırılması gerekmekteyken belirtilen bu yol izlenmeksizin bilirkişi incelemesi yaptırılması söz konusu içtihatları birleştirme kararına uygun düşmemişse de defter kayıtlarının gider belgeleriyle uyumlu olduğunun ortaya konulduğu mezkur bilirkişi raporuna ilişkin davalı idare itirazının,

bilirkişi raporuna itirazlarının bulunduğu şeklindeki soyut ifadeden ibaret olması ve Mahkemece ikinci kez verilen ara kararı ile sorulmasına karşın katma değer vergisi indirimlerinin reddini gerektirecek olumsuz herhangi bir bilgi ve belge sunulmaması karşısında tarhiyatı yazılı gerekçeyle kaldıran Vergi Mahkemesi kararına yöneltilen istinaf istemini reddeden Vergi Dava Dairesi kararında sonucu itibariyle hukuka aykırılık bulunmamıştır.