Danıştay 3. Daire E.2023/1546 K.2024/5425

Dava konusu istem: Davacı adına, 2015 yılının Ocak, Eylül ve Kasım dönemleri için salınan bir kat vergi ziyaı cezalı katma değer vergisi ile hesaplanan gecikme faizine yönelik olarak düzenlenen ... tarih ve ... ila ... sayılı tahakkuk fişlerinin iptali istemine ilişkindir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: Dava konusu tahakkuk fişlerinin dayanağı olan cezalı vergiye ilişkin ihbarnamelerin, davacının Mernis sisteminde kayıtlı adresinde 16/10/2020 tarihinde tebliğ edilememesi üzerine aynı adrese ikinci defa çıkarılacak tebligat için münasip bir süre beklenmesi gerekirken bu süreye uyulmaksızın tebliğ evrakının 19/10/2020 tarihinde ikinci defa tebligata çıkarıldığının anlaşıldığı olayda, söz konusu cezalı verginin kesinleştiğinden söz edilemeyeceği gerekçesiyle tahakkuk fişleri iptal edilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusunun, usul ve hukuka uygun olduğu sonucuna varılan Vergi Mahkemesi kararının kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Hukuka aykırı olduğu ileri sürülerek kararın bozulması istenilmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NİN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Üçüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Davacı adına 2015 yılının Ocak, Eylül ve Kasım dönemleri için re'sen salınan bir kat vergi ziyaı cezalı katma değer vergisine ilişkin ... tarih ve .. ila ... sayılı ihbarnamelerin, davacının Mernis sisteminde kayıtlı adresine 16/10/2020 ve 19/10/2020 tarihlerinde gidilmesine rağmen bulunamaması nedeniyle kapısına pusula yapıştırılmak suretiyle tebliğ edildiği, bunun üzerine dava konusu tahakkuk fişlerinin düzenlendiği, dava dilekçesinde, e-devlet uygulamasından muttali olunduğu belirtilen söz konusu tahakkuk fişlerinin iptallinin istenildiği anlaşılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 14. maddesinin 3. fıkrasında, dilekçelerin fıkrada yazılı yönlerden sırasıyla inceleneceği, söz konusu fıkranın (d) işaretli bendinde, idari davaya konu olacak kesin ve yürütülmesi gereken bir işlemin olup olmadığı hususunun ilk inceleme sırasında araştırılacağı; 15. maddesinin 1. fıkrasının (b) işaretli bendinde ise ortada idari davaya konu olacak kesin ve yürütülmesi gereken bir işlem olmaması halinde davanın reddine karar verileceği hükme bağlanmıştır.

Aynı Kanun'un "Davaların karara bağlanması" başlıklı 22. maddesinin 1. fıkrasında ise, konular aydınlandığında meselelerin sırasıyla oya konulacağı ve karara bağlanacağı, "Kararda Bulunacak Hususlar" başlıklı 24. maddesinin (e) bendinde de; kararın dayandığı hukuki sebepler ile gerekçesi ve hükmün belirtileceği kuralına yer verilmiş, 49. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendinde, usul hükümlerine uyulmamış olması bozma sebebi olarak sayılmıştır.

213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 22. maddesinde, verginin tahakkukunun, tarh ve tebliğ edilen bir verginin ödenmesi gereken bir safhaya gelmesi olduğu, 25. maddesinde, vergi kanunlarına göre beyan üzerinden alınan vergilerin "tahakkuk fişi" ile tarh ve tahakkuk ettirileceği, bu esasa göre, vergi dairesince beyannamenin alınması üzerine bir tahakuk fişi tanzim olunacağı ve bunun bir nüshası mükellefe veyahut beyannameyi mükellef namına vergi dairesine tevdi edene verileceği, bu suretle vergi tahakkuk etmiş olacağı, tahakkuk fişinin mükellefe verilen nüshası aynı zamanda beyannamenin makbuzu yerine geçeceği, lüzum görülen hallerde beyana dayanan verginin, tahakkuk fişi yerine ihbarname ile tebliğ olunabileceği hüküm altına alınmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

İptal davasına konu yapılabilecek işlemler idarenin tek yanlı irade açıklamasıyla ilgililerin hukuksal durumunda değişiklik yaratan kesin ve yürütülmesi gereken işlemler olup vergi idarelerinin, idari işlevleriyle ilgili olarak vergi hukuku alanında tesis ettikleri, uygulanabilir nitelikte, ilgililerin menfaatini doğrudan etkileyen ve onların hak ve yükümlülüklerinde değişiklik veya yenilik yaratan irade açıklamaları, doğurduğu hukuki sonuçlar dikkate alındığında, belirtilen türden işlemlerdendir.

Vergi hukukunda, tahakkuk, verginin ödenecek aşamaya gelmesini ifade etmekte olup ihtirazi kayıtla verilen beyannameler üzerine yapılanlar dışında idari işlemin unsurlarını taşımadığından bir idari işlem olarak nitelendirilemez.

Zira, tahakkuk aşaması, tahsil aşaması öncesinde bir anı göstermekte olup tahakkukun gerçekleşmesi için idarenin bir irade açıklaması gerekmemektedir.

Öte yandan, adlarına ödeme emri düzenlenenler tarafından ödeme emrinin iptali istemiyle açılan davalarda, Vergi Mahkemesince, takibe konu kamu alacağının tahakkuk edip etmediği de değerlendirilmekte olup dava konusu edilen tahakkuk fişlerinin tanzimi sonrasında düzenlenen davacı adına düzenlenen ödeme emrinin; içeriği cezalı verginin usulüne uygun tebliğ edilmediği dolayısıyla tahakkuk etmediği gerekçesiyle iptaline ilişkin ... Vergi Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararına yöneltilen istinaf başvurusunun reddine dair ... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı, Danıştay Üçüncü Dairesinin 17/10/2024 tarih ve E:2022/4269, K:2024/5426 sayılı kararıyla onanmıştır.

Bu durumda, olayda, davacı tarafından beyan edilmiş bir vergi bulunmadığından adına tahakkuk fişi düzenlenmesi usule aykırı olmakla beraber, tahakkuk fişlerinin iç hazırlık işlemi olması nedeniyle tek başına davacı aleyhine herhangi bir hukuki sonuç doğurmayacağı dolayısıyla idari davaya konu edilmeleri mümkün olmadığından yazılı gerekçeyle iptaline dair Vergi Mahkemesi kararına yöneltilen istinaf başvurusunun reddine yönelik Vergi Dava Dairesi Kararının bozulması gerekmiştir.

(X)- KARŞI OY

Davacı adına düzenlenen tahakkuk fişlerinin tek başına idari davaya konu olabilecek kesin ve icrai nitelikte işlem niteliğinde olduğu dolayısıyla dava konusu tahakkuk fişlerine dava açılabileceğinden, temyiz isteminin esası incelenerek karar verilmesi gerekirken tahakkuk fişlerinin idari davaya konu edilemeyeceği gerekçesiyle bozma kararı veren Daire kararına katılmıyorum.