Danıştay 3. Daire E.2023/4784 K.2024/601

Dava konusu istem: Davacının, daha önce kanuni temsilcisi olduğu ... Madencilik Hafriyat Emlakçılık ve İnşaat Sanayi Ticaret Limited Şirketinden alınamayan muhtelif dönemlere ait kamu alacağının tahsili amacıyla taşınmazına uygulanan haczin kaldırılması istemine ilişkindir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: Davacının, 16/07/1998 ile 23/07/2013 tarihleri arasında kanuni temsilci olduğunun anlaşıldığı; olayda, dava konusu haczin dayanağı olan davacı adına düzenlenmiş … tarih ve … takip numaralı ödeme emrinin 1, 2, 3, 4, 7, 8, 9 sıra numaralı kısımlarında yer alan kamu alacakları, … tarih ve … takip numaralı ödeme emrinin 115, 116 sıra numaralı kısımlarında yer alan kamu alacakları ve 14/04/2014 tarih ve 3 takip numaralı ödeme emrinin 4, 5, 6, 37, 38, 39 sıra numaralı kısımlarında yer alan kamu alacaklarının ilgili olduğu dönemde şirketin kanuni temsilcisi olmadığının anlaşıldığı,

… tarih ve … takip numaralı ödeme emrinin 7, 11, 16, 17 sıra numaralı kısımları dışında yer alan kamu alacaklarının, … tarih ve … takip numaralı ödeme emri içeriğinde yer alan kamu alacaklarının ve … tarih ve … takip numaralı ödeme emrinin 4, 5, 6, 37, 38, 39 sıra numaralı kısımları dışında yer alan kamu alacaklarının dayanağı olan şirket adına düzenlenmiş ödeme emirlerinin dosyaya sunulmadığı, söz konusu kamu alacağının asıl borçlu şirket nezdinde usule uygun bir biçimde kesinleştirildiği hususunun davalı idarece ispatlanamadığı;

dolayısıyla, ortada haciz aşamasına gelmiş bir kamu alacağı bulunduğundan söz edilemeyeceği, … tarih ve … takip numaralı ödeme emrinin 5, 6 sıra numaralı kısımlarında yer alan kamu alacakları, … tarih ve … takip numaralı ödeme emrinin 115, 116 sıra numaralı kısımları dışında yer alan kamu alacakları ve … tarih ve … takip numaralı ödeme emrinin 7, 11, 16, 17 sıra numaralı kısımlarında yer alan kamu alacaklarının dayanağı olan şirket adına düzenlenmiş ödeme emirlerinin ve davacı adına düzenlenmiş olan haczin dayanağı ödeme emirlerinin usulüne uygun tebliğ edildiği,

bu ödeme emirlerine itiraz edilmeyerek kesinleşen amme alacağının tahsili için davacının taşınmazına uygulanan hacizde hukuka aykırılık görülmediği gerekçesiyle, dava konusu haczin, … tarih ve … takip numaralı ödeme emrinin, 1, 2, 3, 4, 7, 8, 9 sıra numaralı kısımlarında yer alan kamu alacakları, … tarih ve … takip numaralı ödeme emrinin 115, 116 sıra numaralı kısımlarında yer alan kamu alacakları ve … tarih ve … takip numaralı ödeme emrinin 4, 5, 6, 37, 38, 39 sıra numaralı kısımlarında yer alan kamu alacakları, … tarih ve … takip numaralı ödeme emrinin 7, 11, 16, 17 sıra numaralı kısımları dışında yer alan kamu alacakları,

… tarih ve … takip numaralı ödeme emri içeriğinde yer alan kamu alacakları ve … tarih ve … takip numaralı ödeme emrinin 4, 5, 6, 37, 38, 39 sıra numaralı kısımları dışında yer alan kamu alacaklarından kaynaklanan kısmı kaldırılmış, diğer kamu alacaklarından kaynaklanan kısmı yönünden ise dava reddedilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurularının, usul ve hukuka uygun olduğu sonucuna varılan Vergi Mahkemesi kararının kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI

Davacı tarafından, asıl borçlu şirketin kayıtlı mal varlığı olmasına rağmen söz konusu malların satışa çıkarılma işlemi gerçekleştirilmeden şahsi mal varlığına haciz konulmasının hukuka aykırı olduğu ileri sürülerek kararın aleyhe olan hüküm fıkrasının bozulması istenilmektedir. Davalı idare tarafından, dava konusu hacizde hukuka aykırılık bulunmadığı ileri sürülerek kararın aleyhe olan hüküm fıkrasının bozulması istenilmektedir.

TARAFLARIN SAVUNMALARI

Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'İN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Üçüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Davacının, daha önce kanuni temsilcisi olduğu Erollar Madencilik Hafriyat Emlakçılık ve İnşaat Sanayi Ticaret Limited Şirketinden alınamayan muhtelif dönemlere ait kamu alacağının tahsili amacıyla taşınmazına haciz uygulanmıştır.

Dosyadaki bilgi ve belgelere göre asıl borçlu şirketin Silivri 1. Noterliğinin … tarih ve … yevmiye numarası ile onaylı esas sözleşmesiyle davacının şirketi münferiden temsil ve ilzama yetkili kılındığı, Silivri 4. Noterliğinden … tarih ve … yevmiye numarası ile onaylı genel kurul kararı ile de görevinin sona erdiği anlaşılmıştır.

Haczin dayanağı olan davacı adına düzenlenmiş olan … tarih ve … takip numaralı ödeme emrinin 4, 8 ve 9 sıra numaralı kısımlarında yer alan kamu alacakları ile … tarih ve ... takip numaralı ödeme emrinin 7 ila 20 sıra numaralı kısımlarında yer alan kamu alacaklarının, 2011 yılında 6111 sayılı Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılması ile Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu ve Diğer Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun kapsamında kurumlar vergisi ve katma değer vergisi matrah artırımından kaynaklanan taksitler olduğu, … tarih ve ... takip numaralı ödeme emrinin ise 2010 ila 2012 yıllarına ait vergi ziyaı cezalı katma değer vergisi tarhiyatlarını içerdiği anlaşılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun "Dosyaların incelenmesi" başlıklı 20. maddesinin 1. fıkrasında Danıştay ile idare ve vergi mahkemelerinin, bakmakta oldukları davalara ait her çeşit incelemeleri kendiliklerinden yapacakları kurala bağlanarak, idari yargılama usulünde re'sen araştırma ilkesi benimsenmiştir.

213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 10. maddesinde, tüzel kişilerin mükellef veya vergi sorumlusu olmaları halinde bunlara düşen ödevlerin kanuni temsilcileri tarafından yerine getirileceği, temsilcilerin bu ödevleri yerine getirmemeleri yüzünden mükelleflerin veya vergi sorumlularının varlığından tamamen veya kısmen alınamayan vergi veya buna bağlı alacakların, kanuni ödevlerini yerine getirmeyenlerin varlıklarından alınacağı kurala bağlanmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Temyiz istemine konu edilen Vergi Dava Dairesi kararının; haczin, ... tarih ve ... takip numaralı ödeme emrinin 1, 2, 3, 6, 7 sıra numaralı kamu alacakları, ... tarih ve ... takip numaralı ödeme emrinin 115, 116 sıra numaralı kamu alacakları, … tarih ve … ile … takip numaralı ödeme emirleri içeriği kamu alacakları ile … tarih ve ... takip numaralı ödeme emrinin 17 sıra numaralı kısmı dışında yer alan kamu alacaklarından kaynaklanan kısmına ilişkin hüküm fıkraları aynı hukuksal nedenler ve gerekçeyle Dairemizce de uygun görülmüştür.

Dava konusu haczin dayanaklarından; ... tarih ve ... takip numaralı ödeme emrinin 5 sıra numaralı kısmında yer alan 2013 yılının Nisan-Haziran dönemine ait gecikme zammının ilgili olduğu dönemde davacının şirket kanuni temsilcisi olmaması ve 14/04/2014 tarih ve ... takip numaralı ödeme emrinin 17 sıra numaralı kısmında yer alan ve 6111 sayılı Kanun kapsamında kurumlar vergisi matrah artırımından kaynaklanan kamu alacağının 17. taksidinin,

aynı zamanda mükerrerliğe yol açacak biçimde ... tarih ve ... takip numaralı ödeme emrinin 9 sıra numarasında da yer alması nedeniyle değinilen kamu alacaklarının davacıdan takibinde hukuka uyarlık bulunmadığından yazılı gerekçeyle haczin değinilen kısımları yönünden davayı reddeden Vergi Mahkemesi kararına yöneltilen istinaf başvurusunun reddi yolundaki Vergi Dava Dairesi kararının söz konusu hüküm fıkraları hukuka uygun düşmemiştir.

Dava konusu haczin dayanaklarından; ... tarih ve ... takip numaralı ödeme emrinin 115, 116 sıra numaralı kısmı dışında yer alan kamu alacakları 2010 ila 2012 yıllarına ait vergi ziyaı cezalı katma değer vergisi tarhiyatlarına ilişkin olmakla davacının hacze konu kamu alacaklarından kanuni temsilci sıfatıyla sorumluluğu, söz konusu tarhiyatın davacının hangi kusurlu fiilinden kaynaklandığının ortaya konulmasına bağlı olduğundan, Vergi Mahkemesi kararına yöneltilen istinaf başvurusunun reddi yolundaki Vergi Dava Dairesi kararının anılan hüküm fıkrasının belirtilen hususta yapılacak değerlendirme sonucuna göre karar verilmek üzere bozulması gerekmiştir.

Dava konusu haczin dayanaklarından; ... tarih ve ... takip numaralı ödeme emrinin 4, 8, 9 sıra numaralı kamu alacaklarının, 6111 sayılı Kanun kapsamında yapılan kurumlar vergisi ve katma değer vergisi matrah artırımından kaynaklı ödenmeyen taksitler olduğu ve söz konusu artırımın davacının şirketin kanuni temsilcisi olduğu dönemde yapıldığı dikkate alındığında, davacının değinilen alacaklar için takibinde hukuka aykırılık bulunmadığından yazılı gerekçeyle dava konusu haczin değinilen kısmının kaldırılmasına ilişkin Vergi Mahkemesi kararına yöneltilen istinaf başvurusunun reddi yolundaki Vergi Dava Dairesi kararının değinilen hüküm fıkrasında hukuka uygunluk görülmemiştir.

(X)-KARŞI OY

Bakılmakta olan dava, kanuni temsilcisi olduğu Şirketin ödenmeyen vergi borçlarının tahsili amacıyla, davacının, taşınmazına uygulanan haciz işleminin iptali istemiyle açılmış; verilen karara yönelik istinaf başvurularının reddi üzerine taraflar bu kez temyiz yoluna başvurmuştur.

Kamu alacağının tahsili amacıyla düzenlenen ödeme emrinin usulüne uygun olarak tebliğ edilmesine karşın, borç onbeş günde ödenmediği gibi, bu süre içinde ödeme emrinin iptali istemiyle idari davanın açılmaması veya açılmış olan davada yargı merciince verilmiş bir yürütmenin durdurulması kararı bulunmaması veya davanın reddedilmesi durumlarında, alacaklı tahsil dairesince, kamu borçlusunun, mal bildiriminde gösterilen veya başka suretle tespit olunan mal, hak ve alacaklarına 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanunun öngördüğü usullere uygun olarak haciz uygulanabilecektir.

Haciz işlemine karşı açılan davalarda, ancak haciz işlemindeki münferit hukuka aykırılıklar ile haciz işleminin sebep unsurunun ödeme emri olması nedeniyle ödeme emrinin tebliğine ilişkin hukuka aykırılıkların incelenebileceği, bu bağlamda, bakılmakta olan davanın konusunun haciz işlemi olduğu dikkate alındığında temyize konu kararda yapılan değerlendirmenin ancak davacı adına ödeme emri düzenlenmesi üzerine dava açılması halinde 6183 sayılı Kanun'un 58. maddesinde yer alan ''borcum yoktur'' kapsamında incelenebilecek hukuka aykırılık hali olduğu açıktır.

Bu durumda, dava konusu haciz işleminin hukuka uygunluk denetiminin, 6183 sayılı Kanunun davada uygulanacak ilgili yasa kurallarına göre haciz koşullarının oluşup oluşmadığının bu işlemin dayanağı olan … tarih ve ... takip numaralı ödeme emrinin 7, 11, 16, 17 sıra numaralı kısımları dışında yer alan kamu alacakları, … tarih ve ... takip numaralı ödeme emri içeriğinde yer alan kamu alacakları ve … tarih ve … takip numaralı ödeme emrinin 4, 5, 6, 37, 38, 39 sıra numaralı kısımları dışında yer alan kamu alacakları yönünden incelenmek suretiyle yeniden bir karar verilmek üzere Vergi Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği görüşüyle, Daire kararına katılmıyorum.