Danıştay 3. Daire E.2023/7853 K.2024/2619

Dava konusu istem: Davacı adına, yasal defter ve belgelerini incelemeye ibraz etmediğinden bahisle katma değer vergisi indirimlerinin reddi suretiyle yeniden oluşturulan beyan tablosu uyarınca 2009 yılının Nisan ilâ Aralık dönemleri için re'sen salınan üç kat vergi ziyaı cezalı katma değer vergisinin kaldırılması istemine ilişkindir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: Davacı şirket hakkında inceleme yapılabilmesi amacıyla davalı idarece düzenlenen … tarihli … sayılı yasal defter ve belge isteme yazısının usulüne uygun olarak tebliğ edilmesine rağmen davacı tarafından 15 gün içerisinde defter ve belge ibraz etmeme için ortada kabul edilebilir bir mücbir sebep ileri sürülüp ispatlanamadığından dava dilekçesinde defter ve belgelerin istenilmesi halinde ibraz edilebileceğine ya da defter ve belgelerin ibraz edilmemesine ilişkin hukuken geçerli bir açıklamada getirilmediğinden dava konusu cezalı vergilerde hukuka aykırılık görülmediği gerekçesiyle dava reddedilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Temyize konu kararın eksik inceleme neticesinde verildiği, mahkemenin söz konusu kararın gerekçesinde yasal defter ve belgelerin istenilmesi halinde mahkemeye ibraz edilebilecegi doğrultusunda bir beyanda bulunulmadığını belirttiği, dava konusu vergi ve ceza ihbamamelerinden ve dayanak takdir komisyonu kararlarından tarhiyatların defter ve belge ibraz etmeme fiilinden kaynaklandığının anlaşılmadığı, takdir komisyonu kararlarında yasal dayanak olarak 213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 30. maddesinin ikinci fikrasının 6. bendi gösterildiği dolayısıyla dava açma aşamasında tarhiyatların gerçek nedeninin bilinemediği,

dayanak vergi tekniği raporunun da müvekkil kuruma tebliğ edilmediği, bunun yanında mahkemenin defter ve belgelerin ibrazı hususunda herhangi bir ara karar da oluşturmadığı, dava dilekçesinin deliller kısmında yasal defter ve belgelerin de sayıldığı dolayısyla istenilmesi halinde dava dosyasına ibraz olunabileceğinin aşikâr olduğu, bu itibarla dava konusu vergi ve ceza ihbamameleri ve dayanak takdir komisyonu kararlarında tarhiyatların yasal dayanağının yanlış gösterildiği,

defter ve belgelerin dava dosyasına sunulması noktasında irademiz olmadığından hareketle aleyhe hüküm kurulmasının açıkça hukuka aykırı olduğu ileri sürülerek kararın bozulması istenilmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'IN DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Üçüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Davacının 2009 yılı hesaplarının katma değer vergisi yönünden incelenmesine yönelik defter ve belge isteme yazısının usulüne uygun olarak tebliğ edilmesine rağmen 15 günlük süre içerisinde mücbir sebep hali ileri sürülmeksizin ibraz yükümlülüğünün yerine getirilmediğinden bahisle katma değer vergisi indirimleri reddedilmek suretiyle yeniden oluşturulan beyan tablosu uyarınca yapılan dava konusu tarhiyata karşı açılan davada temyiz aşamasında söz konusu defterlerin Mahkemeye sunulabileceğinin belirttiği anlaşılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 3. maddesinin (B) bendinde, vergilendirmede vergiyi doğuran olay ve bu olaya ilişkin muamelelerin gerçek mahiyetinin esas olduğu, 3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu'nun 1. maddesinde, ticari faaliyet çerçevesinde yapılan teslim ve hizmetlerin katma değer vergisine tabi tutulduğu, 20. maddesinde teslim ve hizmet işlemlerinin karşılığını teşkil eden bedelin katma değer vergisi matrahını oluşturduğu, 29. maddesinde, mükelleflerin, vergiye tabi işlemleri üzerinden hesaplanan katma değer vergisinden, kendilerine yapılan teslim ve hizmetler dolayısıyla hesaplanarak,

düzenlenen fatura ve benzeri vesikalarda gösterilen katma değer vergisini indirebilecekleri, 34. maddesinin 1. bendinde ise yurt içinden sağlanan veya ithal olunan mal ve hizmetlere ait katma değer vergisinin alış faturası veya benzeri vesikalar üzerinde ayrıca gösterilmek ve bu vesikalar kanuni defterlere kaydedilmek şartıyla indirilebileceği, 253. maddesinde, bu Kanun'a göre defter tutmak mecburiyetinde olanların, tuttukları defterlerle üçüncü kısımda yazılı vesikaları ilgili bulundukları yılı izleyen takvim yılından başlayarak beş yıl süre ile muhafaza etmek.

256. maddesinde ise, mükelleflerin muhafaza etmek zorunda oldukları her türlü defter, belge ve kayıtları muhafaza süresi içinde yetkili makam ve memurların talebi üzerine ibraz ve inceleme için arz etmek zorunda oldukları kuralına yer verilmiştir.

2575 sayılı Danıştay Kanunu'nun 40. maddesinin 4. fıkrasında, İçtihatları Birleştirme Kurulu tarafından verilen kararlara, Danıştay daire ve kurulları ile idari mahkemeler ve idarenin uymak zorunda oldukları belirtilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

25/07/2019 tarih ve 30842 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Danıştay İçtihatları Birleştirme Kurulunun E:2013/3, K:2019/1 sayılı kararında mücbir sebep olmaksızın defter ve belgelerini incelemeye yetkili olan inceleme elemanlarına ibraz etmeyen katma değer vergisi mükellefleri adına yapılan cezalı tarhiyatlara karşı açılan davalarda, davacılar tarafından, vergilendirme dönemine ilişkin yasal defterler ve belgelerin mahkemeye sunulabileceğinin ileri sürülmesi halinde, bu defter ve belgeler davacıdan istenilip, defterlerdeki kayıtlar incelenip bu kayıt ve belgeler hakkında davanın diğer tarafı olan vergi idaresinin görüşü ve saptamaları da alınarak yapılacak hukuki değerlendirmeye göre karar verilmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.

Buna göre, defter ve belgelerini incelemeye ibraz etmeyen davacının, yargılama aşamasında defter ve belgelerini yargı merciine ibraz edebileceği tabidir.

Temyiz dilekçesinde yasal defter ve belgelerini sunabileceğini ileri süren davacının defter ve belgelerinin re'sen araştırma ilkesi uyarınca istenmesi ve Vergi Dairesi Müdürlüğüne gönderilerek, söz konusu defter ve belgeler üzerinde idarece inceleme yaptırılarak karar verilmesi gerektiğinden Vergi Mahkemesince yazılı gerekçeyle verilen kararda hukuka uygunluk görülmemiştir.