Danıştay 3. Daire E.2023/9797 K.2025/1617

Dava konusu istem: Davacı adına, yasal defter ve belgelerini incelemeye ibraz etmediğinden bahisle indirimlerinin reddi ve önceki yıldan devreden katma değer vergisi olmadığı gözetilerek yeniden oluşturulan beyan tablosu uyarınca 2018 yılının Nisan ila Aralık dönemleri için re'sen salınan üç kat vergi ziyaı cezalı katma değer vergisinin kaldırılması istemine ilişkindir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: Davacı şirket tarafından 2018 yılı yasal defter ve belgelerinin karşıt inceleme yapılması amacıyla vergi müfettişi ...'e teslim edildiğinin belirtilmesi üzerine Mahkemelerince verilen ara kararına davalı idarece sunulan cevap ve eklerinden, dava konusu döneme ait defter ve belgelerin ibrazının istenildiği tarihte sözü edilen müfettişlikte bulunduğunun anlaşıldığı,

bu durumda defterlerin sunulmamasında davacı şirkete atfedilebilecek bir kusur bulunmadığından ibraz yükümlülüğünün yerine getirilmediğinden bahsedilemeyeceği, ayrıca dava konusu tarhiyatın önceki dönemden indirilecek katma değer vergisi yönünden bağlı olduğu 2017 yılına ait vergi ziyaı cezalı katma değer vergisi Mahkemelerinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla kısmen kaldırıldığından ve verilen karar uyarınca yeniden beyan tablosu hazırlanması gerektiğinden, tarhiyatın bu kısmında da hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu cezalı vergi kaldırılmıştır.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusunun, usul ve hukuka uygun olduğu sonucuna varılan Vergi Mahkemesi kararının kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Hukuka aykırı olduğu ileri sürülerek kararın bozulması istenilmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NİN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kısmen kabulü ile önceki yıldan devreden indirilecek katma değer vergisi yönünden bağlı olduğu 2017 yılına ait vergi ziyaı cezalı katma değer vergisine karşı açılan davanın kısmen reddine dair hüküm fıkrasından kaynaklanan kısmına ilişkin hüküm fıkrasının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Üçüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Davacı adına, 2018 yılına ait yasal defter ve belgelerini incelemeye ibraz etmediğinden bahisle katma değer vergisi indirimlerinin reddi ve önceki yıldan devreden katma değer vergisi olmadığı gözetilerek yeniden oluşturulan beyan tablosu uyarınca 2018 yılının Nisan ila Aralık dönemleri için re'sen salınan üç kat vergi ziyaı cezalı katma değer vergisinin kaldırılması istemiyle dava açılmıştır.

Vergi Mahkemesi kararında atıfta bulunulan ve dava konusu tarhiyatın önceki yıldan devreden indirilebilecek katma değer vergisi yönünden bağlı olduğu 2017 yılına ait vergi ziyaı cezalı katma değer vergisine karşı açılan davanın kısmen reddine dair Mahkemelerinin... tarih ve E:... K:... sayılı kararının ilgili hüküm fıkrasına davacı tarafından yöneltilen istinaf başvurusunun reddine dair ... Bölge İdare Mahkemesi.... Vergi Dava Dairesinin... tarih ve E:... K:... sayılı kararının sözü edilen hüküm fıkrası kesinleşmiştir.

İLGİLİ MEVZUAT

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun "Dosyaların incelenmesi" başlıklı 20. maddesinin 1. fıkrasında Danıştay ile idare ve vergi mahkemelerinin, bakmakta oldukları davalara ait her çeşit incelemeleri kendiliklerinden yapacakları kurala bağlanarak, idari yargılama usulünde re'sen araştırma ilkesi benimsenmiştir.

Aynı Kanun'un "Davaların karara bağlanması" başlıklı 22. maddesinin 1. fıkrasında; konular aydınlandığında meselelerin sırasıyla oya konulacağı ve karara bağlanacağı, "Kararlarda bulunacak hususlar" başlıklı 24. maddesinin (b) bendinde, davacının ileri sürdüğü olaylar ve hukuki sebepler ile istem sonucunun kararda belirtileceği, (e) bendinde, kararın dayandığı hukuki sebeplerin, gerekçe ve hükmün kararda gösterilmesinin zorunlu olduğu kurala bağlanmış, 49. maddesinin 2. fıkrasının (c) bendinde ise usul hükümlerinin uygulanmasında kararı etkileyebilecek nitelikte hata veya eksikliklerin bulunması bozma sebebi olarak sayılmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Temyiz istemine konu edilen Vergi Dava Dairesi kararının; tarhiyatın, 2018 yılına ilişkin defter ve belgelerin ibraz edilmemesinden kaynaklanan kısmına ilişkin hüküm fıkrası aynı hukuksal nedenler ve gerekçeyle Dairemizce de uygun bulunmuştur.

Bir önceki dönemden devir gelen indirilebilecek katma değer vergisi tutarının azaltılmasından kaynaklanan tarhiyatlara karşı açılan davaların esası incelenerek verilen tarhiyatın kaldırılması kararlarının devreden katma değer vergisi tutarının azaltılmasını hukuka aykırı hale getireceği dolayısıyla söz konusu tarhiyatın kaldırılması yolundaki kararlar ile mükelleflerin devreden katma değer vergisi tutarlarının azaltma öncesi hale geleceği; ret kararlarının ise ret hükmünün konusunu oluşturan tutardaki indirilecek verginin izleyen döneme devrini engellemek suretiyle izleyen dönem veya dönemlerde devri engellenen tutarda katma değer vergisi tarhiyatına sebebiyet vereceği açıktır.

Dava konusu tarhiyatın, önceki yıldan devreden indirilebilecek katma değer vergisi yönünden bağlı olduğu 2017 yılına ait vergi ziyaı cezalı katma değer vergisine karşı açılan davada verilen "Kısmen Kabul;Kısmen ret" hükmünün, uyuşmazlık konusu tarhiyata etkisi değerlendirilmeksizin yazılı gerekçeyle verilen Vergi Mahkemesi kararının değinilen hüküm fıkrasına yöneltilen temyiz isteminin reddi yolundaki Vergi Dava Dairesi kararının yukarıda yapılan açıklamalar göz önünde bulundurularak söz konusu hüküm fıkrası yönünden yeniden bir karar verilmek üzere bozulması gerekmiştir.