Danıştay 3. Daire E.2024/4666 K.2024/6914

Dava konusu istem: Davacının, emtia alımında bulunduğu ... İnşaat Nakliyat Turizm ve Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi’nden temin ettiği faturaları 2021 yılının Nisan ve Mayıs dönemi hariç olmak üzere ihtirazi kayıtla vermiş olduğu düzeltme beyannameleriyle kayıtlarından çıkartması sonucu, iadesi gereken katma değer vergisinin azalmasına bağlı olarak ortaya çıkan haksız iade sebebiyle adına aynı yılın Ocak, Şubat, Haziran ila Aralık dönemleri için re’sen salınan katma değer vergisi ile %50 oranında kesilen vergi ziyaı cezasının kaldırılması istemine ilişkindir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: Dava konusu tarhiyatın dayanağı ihtirazi kayıtla verilen düzeltme beyannamelerine istinaden tahakkuk eden cezalı verginin kaldırılması istemiyle açılan davada, ... Vergi Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla kesin olarak tahakkukun iptaline karar verildiği gerekçesiyle cezalı vergi kaldırılmıştır.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Davacının öncesinde faturalarını kayıtlarına aldığı sonrasında davalı idarenin müeyyideli yazısı üzerine kayıtlarından çıkardığı ... Turizm Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi hakkında tanzim edilen vergi tekniği raporundaki saptamalardan, kısmen sahte fatura düzenlemek suretiyle komisyon geliri elde ettiği sonucuna varıldığından, söz konusu faturalara ilişkin katma değer vergisi indirimlerinin kayıtlarından çıkarılması sonucu haksız yere katma değer vergisi iadesi yapıldığı anlaşıldığından yapılan tarhiyatta hukuka aykırılık görülmediği gerekçesiyle istinaf başvurusu kabul edilerek Mahkeme kararı kaldırıldıktan sonra dava reddedilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Faturalarını kayıtlarına aldığı firma hakkında düzenlenen vergi tekniği raporundaki değerlendirmeler şahsi görüş içermesine rağmen bu durumun Mahkeme hükmü gibi değerlendirilmesinin evrensel hukuk normlarına uygun olduğunun kabul edilmesinin mümkün olmadığı ileri sürülerek kararın bozulması istenilmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NİN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Üçüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Davacı tarafından, davalı idarenin ... tarih ve ... sayılı yazısıyla, 2021 yılında faturalarını kayıtlarına aldığı ...

Turizm Sanayi ve Ticaret Limit Şirketi'nin sahte veya muhteviyatı itibariyle yanıltıcı belge düzenleyenler listesinde olduğunun öğrenilmesi üzerine 2021 yılının Ocak ila Aralık dönemlerine ilişkin olarak ihtirazi kayıtla düzeltme beyannameleri verilerek bu mükelleften olan alışlarına isabet eden katma değer vergilerinin Nisan ve Mayıs dönemindeki alımları hariç olmak üzere indirim listesinden çıkartıldığı,

böylece ihracat istisnası kapsamında alınan bir kısım katma değer vergisi iadesinin haksız iade durumuna düştüğünden bahisle fazladan yapıldığı ortaya çıkan iadenin geri alınması amacıyla ... tarih ve ... sayılı KSS DZT türlü mahiyeti bilinmeyen yazı dayanak alınarak dava konusu tarhiyatın yapıldığı anlaşılmaktadır.

İLGİLİ MEVZUAT

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun idari dava türleri ve idari yargı yetkisinin sınırı başlıklı 2. maddesinde, idari dava türleri sayılarak (a) bendinde iptal davası, idarî işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlâl edilenler tarafından açılan dava olarak tanımlanmıştır.

213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 20. maddesinde, verginin tarhının, vergi alacağının kanunlarında gösterilen matrah ve nispetler üzerinden vergi dairesi tarafından hesaplanarak bu alacağı miktar itibarıyla tespit eden idari bir işlem olduğu, 134. maddesinde vergi incelemesinden maksadın, ödenmesi gereken vergilerin doğruluğunu araştırmak, tespit etmek ve sağlamak olduğu belirtilmiş.

30. maddesinin 1. fıkrasında ise re'sen vergi tarhı, vergi matrahının tamamen veya kısmen defter, kayıt ve belgelere veya kanuni ölçülere dayanılarak tespitine imkan bulunmayan hallerde, takdir komisyonları tarafından takdir edilen veya vergi incelemesi yapmaya yetkili olanlarca düzenlenmiş vergi inceleme raporlarında belirtilen matrah veya matrah kısmı üzerinden vergi tarh olunması olarak tanımlanmış, 135. maddesinde de vergi incelemesi yapmaya yetkili olanlar vergi müfettişleri, vergi müfettiş yardımcıları, ilin en büyük mal memuru veya vergi dairesi müdürleri olarak sayılmış,

Gelir İdaresi Başkanlığının merkez ve taşra teşkilatında müdür kadrolarında görev yapanların da her hal ve takdirde vergi inceleme yetkisine haiz oldukları hükme bağlanmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Beyana dayanan vergilerde asıl olan, verginin mükellef tarafından belli dönemlerde beyan edilen matrah üzerinden hesaplanması olup beyanının doğru olmadığının kanıtlanması durumunda ise noksan ödenen veya hiç ödenmeyen vergi, vergi idaresince yasada öngörülen tarh yöntemleri kullanılmak suretiyle tarh edilir.

Bu tarh yöntemlerinden birisi olup 213 sayılı Kanun'un tarh ve tahakkuk usulünü düzenleyen ikinci kısmında yer alan 30. maddesinin birinci fıkrasında düzenleme bulan tanımdan da anlaşılacağı üzere, vergi idaresince re'sen vergi tarh olunabilmesi için, öncelikle, re'sen takdir olunmuş bir matrah veya matrah farkının varlığı gereklidir. Başka bir anlatımla, vergi idaresince re'sen yapılan vergi tarhının hukuken geçerli olabilmesi için, bu tarhiyatın, aynı Kanun'un 74. maddesi uyarınca matrah takdiri yapmakla görevli bulunan takdir komisyonunca takdir olunan ya da 135. maddesi uyarınca vergi incelemesi yapmaya yetkili olanlar tarafından düzenlenen inceleme raporlarında belirtilen matrah veya matrah farkına dayandırılmış olması gerekmektedir.

Davacının ihracat istisnası kapsamında almış olduğu katma değer vergisi iadelerinin bir kısmının; ihtirazi kayıtla verdiği düzeltme beyannamelerinde beyanlarından çıkardığı indirimleri nedeniyle haksız durumuna düştüğünden bahisle fazladan yapıldığı ortaya çıkan iadenin geri alınması amacıyla adına salınan vergi ziyaı cezalı katma değer vergisine ilişkin uyuşmazlıkta, davacı nezdinde herhangi bir vergi incelemesi yapılmadığı gibi takdir komisyonu kararı da bulunmadan re'sen vergi tarhı yoluna gidildiği görülmektedir.

Takdir komisyonunca takdir olunan veya vergi inceleme raporuyla belirlenmiş bir matrah ya da matrah farkına dayanmaksızın, davacı adına mahiyeti bilinmeyen söz konusu yazıya dayanılarak yapılan tarhiyatta hukuka uyarlık bulunmadığından, davayı bu husus gözetilmeksizin yazılı gerekçeyle tarhiyatı kaldırmak suretiyle sonuçlandıran Vergi Mahkemesi kararına yöneltilen istinaf başvurusunu kabul ederek davanın reddine karar veren Vergi Dava Dairesi kararında hukuka uygunluk görülmemiştir.