Danıştay 3. Daire E.2024/5807 K.2025/242

Dava konusu istem: Davacı şirket adına 2021 yılına ait muhtelif kamu alacağının tahsili amacıyla düzenlenen ... tarih ve ... sayılı ödeme emrinin iptali istemine ilişkindir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: Mahkemelerince verilen davanın reddine ilişkin karara karşı davacı tarafından yöneltilen istinaf istemi esnasında, istinaf başvurma harcının ödenmemiş olması nedeniyle bu eksikliğin tamamlanmasının istenildiği ancak verilen süre içinde eksikliğin giderilmediği gerekçesiyle kararın istinaf edilmemiş sayılmasına karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusunun, usul ve hukuka uygun olduğu sonucuna varılan Vergi Mahkemesi kararının kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Dava birden fazla vekille takip edilse de avukatlık hizmet sözleşmesini imzalayan avukatın 05/11/2023 tarihinde tutuklanıp 06/09/2024 tarihinde tahliye edildiği, tutukluluk halinin mücbir sebep hali olarak kabulü gerektiği, harç ve posta ücretinin ödenmesine dair yazının tebliğ edildiği avukatın sözleşmenin tarafı olmadığı, davacı şirket yetkilisine ulaşmada sorun yaşandığından söz konusu eksikliğin 4 gün gecikmeli olarak yerine getirilebildiği, istinaf talebinin kabulü gerektiği ileri sürülerek kararın bozulması istenilmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davacı tarafından dosyaya sunulan vekaletnameden de anlaşılacağı üzere davanın birden fazla vekille takip edildiği, istinaf başvurusuna ilişkin harç ve posta ücretinin süresinde yatırılmadığı, istinaf edilmemiş sayılmasına dair verilen kararda hukuka aykırılık bulunmadığı belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Üçüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin işin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Davacı şirket adına tanzim edilen dava konusu ödeme emrine karşı açılan dava, ...Vergi Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla reddedilmiştir.

Söz konusu kararın, 02/03/2024 tarihinde davacı vekiline tebliğ edildiği, 29/03/2024 tarihinde bu karara karşı istinaf isteminde bulunulduğu, Vergi Mahkemesinin, istinaf başvurma harcının yedi gün içinde tamamlanması, aksi halde istinaf talebinden vazgeçmiş sayılacağını belirten 01/04/2024 tarihli yazısının aynı vekile 07/04/2024 tarihinde tebliğ edildiği, söz konusu kararın gereğinin süresinde yerine getirilmediği gerekçesiyle ...Vergi Mahkemesinin... tarih ve E:... sayılı kararıyla, kararın istinaf edilmemiş sayılmasına hükmedildiği, bu kararın da değinilen vekile 12/05/2024 tarihinde tebliğ edildiği, dosyada istinaf başvurma harcının yatırıldığına dair 18/04/2024 tarihli sayman mutemedi alındısının bulunduğu anlaşılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

2577 sayılı İdari Yargılama Usulu Kanunu'nun 45. maddesinin 2. fıkrasında, istinafın, temyizin şekil ve usullerine tabi olduğu, 48. maddesinin 6. fıkrasında, temyiz dilekçesi verilirken gerekli harç ve giderlerin tamamının ödenmemiş olması halinde kararı veren merci tarafından verilecek yedi günlük süre içerisinde tamamlanması, aksi halde temyizden vazgeçilmiş sayılacağı hususunun temyiz edene yazılı olarak bildirileceği, verilen süre içinde harç ve giderler tamamlanmadığı takdirde, ilgili merciin, kararın temyiz edilmemiş sayılmasına karar vereceği, ilgili merciin bu kararlarına karşı, tebliğ tarihini izleyen günden itibaren yedi gün içinde temyiz yoluna başvurulabileceği hükme bağlanmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Anayasa’nın 36. maddesinde güvence altına alınan hak arama özgürlüğünün temel unsurlarından biri mahkemeye erişim hakkıdır. Kişinin uğradığı bir haksızlığa veya zarara karşı kendisini savunabilmesi ya da maruz kaldığı haksız bir uygulama veya işleme karşı haklılığını ileri sürüp kanıtlayabilmesi ve zararını giderebilmesinin en etkili yolu, yargı mercileri önünde dava hakkını kullanabilmesidir.

Mahkemeye erişim hakkı, bireylerin iddia ve savunmalarını yargı mercileri önünde ileri sürebilmelerine imkân sağlayan ve adil yargılanma hakkının bir unsuru olarak kabul edilen haktır. Mahkemeye erişim hakkı sadece ilk derece mahkemesine dava açma hakkını değil eğer iç hukukta itiraz, istinaf veya temyiz gibi kanun yollarına başvurma imkânı tanınmış ise üst mahkemelere başvurma hakkını da içermektedir.

Söz konusu hakkın yorumlanması, hayata geçirilmesi bakımından Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi kararları referans olarak görülmektedir. Mahkeme kararlarında görüleceği üzere adil yargılanma hakkının temini için tarafların mahkemeye erişim hakkının sağlanması hususu önem arz etmektedir. Yargı yolunun bulunmaması veya yasal yollarla doğrudan engellenmesi hususları hak ihlâli olarak kabul edildiği gibi, usul kurallarının katı yorumlanarak dolaylı bir şekilde mahkemeye erişim hakkının kısıtlanması da adil yargılanma hakkının ihlâli kapsamında değerlendirilmektedir.

Bu açıklamalar ve davanın reddine ilişkin karara yöneltilen istinaf başvurusu esnasında ödenmemiş olan harç eksikliğinin, istinaf edilmemiş sayılmasına dair kararın verildiği 29/04/2024 tarihinden önce 18/04/2024 tarihinde tamamlandığı dikkate alındığında, usul kurallarının katı ve şekilci bir yaklaşımla yorumlanarak mahkemeye erişim hakkının kısıtlandığı ve hükmün denetlenmesini talep etme hakkına orantısız bir sınırlama getirildiği sonucuna varıldığından Vergi Mahkemesince yazılı gerekçeyle, kararın istinaf edilmemiş sayılmasına ilişkin karara yöneltilen istinaf başvurusunun reddine dair kararın bozulması gerekmiştir.