Danıştay 3. Daire E.2025/228 K.2025/1773

Dava konusu istem: Davacı adına, 2018 yılının Ocak ila Ağustos dönemleri için re'sen salınan bir kat vergi ziyaı cezalı katma değer vergisinin kaldırılması istemine ilişkindir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: Dava konusu tarhiyatın duyurulduğu ihbarnamelerin 31/12/2023 tarihinde elektronik tebligat yoluyla tebliğ edilmesi üzerine 30 günlük dava açma süresinin sona ermesine 1 gün kala 29/01/2024 tarihinde uzlaşmaya başvurulduğu, uzlaşmanın vaki olmadığına ilişkin tutanağın 02/05/2024 tarihinde şirketin kanuni temsilcisi tarafından imzalanarak tebliğ alındığı, bu tarihten itibaren 15 gün içinde ve en son 17/05/2024 tarihinde dava açılması gerekirken bu tarih geçirildikten sonra 18/05/2024 tarihinde açılan davanın esasının incelenemeyeği gerekçesiyle dava süre aşımı yönünden reddedilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusunun, usul ve hukuka uygun olduğu sonucuna varılan Vergi Mahkemesi kararının kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Dava açma süresinin son günü olan 17/05/2024 tarihinde dava dilekçesinin UYAP sistemine yüklemeye başladıkları, saat 00:00:23'te tevzi formu oluşturulduğu için dava açma tarihinin 18/05/2024 olarak gözüktüğü dolayısıyla davanın süresinde açıldığı, hak arama özgürlüğünün kısıtlandığı ileri sürülerek kararın bozulması istenilmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'UN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Üçüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Dava konusu tarhiyatın duyurulduğu ihbarnamelerin 31/12/2023 tarihinde elektronik tebligat yoluyla tebliğ edilmesi üzerine 30 günlük dava açma süresinin sona ermesine 1 gün kala 29/01/2024 tarihinde uzlaşmaya başvurulduğu, uzlaşmanın vaki olmadığına ilişkin tutanağın 02/05/2024 tarihinde şirketin kanuni temsilcisi tarafından imzalanarak tebliğ alındığı, bunun üzerine 18/05/2024 tarih ve saat 00:00:23'te davanın açıldığı anlaşılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 14. maddesinin 3. fıkrasında, dava dilekçelerinin, görev ve yetki, idarî merci tecavüzü, ehliyet, idarî davaya konu olabilecek kesin ve yürütülmesi gereken bir işlem olup olmadığı, süre aşımı, husumet, 3. ve 5. maddelere uygun olup olmadıkları yönlerinden sırasıyla inceleneceği; 3. fıkrasının (e) bendinde, dilekçelerin süre aşımı yönünden de inceleneceği, 6. bendinde, yukarıdaki hususların ilk incelemeden sonra tespit edilmesi halinde de davanın her safhasında aynı Kanun'un 15. madde hükmünün uygulanacağı, 15. maddenin 1. fıkrasının (b) bendinde süresinde açılmayan davanın reddine karar verileceği hükme bağlanmıştır.

Öte yandan, 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesinin 2. fıkrasının (c) bendinde usul hükümlerinin uygulanmasında kararı etkileyebilecek nitelikte hata veya eksikliklerin bulunması bozma sebebi sayılmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Anayasa’nın 36. maddesinde güvence altına alınan hak arama özgürlüğünün temel unsurlarından biri mahkemeye erişim hakkıdır. Kişinin uğradığı bir haksızlığa veya zarara karşı kendisini savunabilmesi ya da maruz kaldığı haksız bir uygulama veya işleme karşı haklılığını ileri sürüp kanıtlayabilmesi ve zararını giderebilmesinin en etkili yolu, yargı mercileri önünde dava hakkını kullanabilmesidir. Mahkemeye erişim hakkı, bireylerin iddia ve savunmalarını yargı mercileri önünde ileri sürebilmelerine imkân sağlayan ve adil yargılanma hakkının bir unsuru olarak kabul edilen haktır.

Söz konusu hakkın yorumlanması, hayata geçirilmesi bakımından Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi kararları referans olarak görülmektedir. Mahkeme kararlarında görüleceği üzere adil yargılanma hakkının temini için tarafların mahkemeye erişim hakkının sağlanması hususu önem arz etmektedir. Yargı yolunun bulunmaması veya yasal yollarla doğrudan engellenmesi hususları hak ihlâli olarak kabul edildiği gibi, usul kurallarının katı yorumlanarak dolaylı bir şekilde mahkemeye erişim hakkının kısıtlanması da adil yargılanma hakkının ihlâli kapsamında değerlendirilmektedir.

Bu bağlamda, kişinin mahkemeye başvurmasını engelleyen veya mahkeme kararını anlamsız hâle getiren, bir başka ifadeyle mahkeme kararını önemli ölçüde etkisizleştiren ya da dava açılmış olmasının davacının davayı açtığı konumdan daha geriye götürülmesi sonucunu doğuran hâllerde, mahkemeye erişim hakkının özüne dokunulacak şekilde sınırlandığının kabulü gerekmektedir.

Bu açıklamalar doğrultusunda, dava dilekçesi ve eklerinin sisteme yüklemeye başlandıktan sonra geçen süre sebebiyle 23 saniyelik gecikme sonucunda tevzi formunda dava açma tarihinin 18/05/2024 olduğu dolayısıyla dava dilekçesi ve eklerinin 17/05/2024 tarihinde yani dava açma süresi içinde yüklemeye başlandığının kabulü ile davanın süresinde açıldığı sonucuna varıldığından, davanın süreaşımı yönünden reddine dair Vergi Mahkemesi kararına yöneltilen istinaf isteminin reddi yolundaki Vergi Dava Dairesi kararının bozulması gerekmiştir.

(X)-KARŞI OY

Temyiz dilekçesinde ileri sürülen iddialar Vergi Dava Dairesi kararının dayandığı hukuksal nedenler ve gerekçe karşısında, kararın bozulmasını sağlayacak durumda bulunmadığından, temyiz isteminin reddi ile kararın onanması gerektiği görüşüyle karara katılmıyorum.