Danıştay 3. Daire E.2025/728 K.2025/1974

Dava konusu istem: Davacı adına, asıl borçlu Tasfiye Halinde ... Bilgisayar Elektronik Turizm Gıda Sanayi ve Limited Şirketi'nden alınamayan 2016 ila 2018 yıllarının muhtelif dönemlerine ait kamu alacağının tahsili amacıyla kanuni temsilci sıfatıyla düzenlenen ... tarih ve ... ila ... takip numaralı ödeme emirlerinin iptali istemine ilişkindir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: Dava konusu ödeme emirlerinin iptali istemiyle açılan davada, Mahkemelerinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 3. maddesine uygun bulunmayan dava dilekçesinin, aynı Kanun'un 15. maddesinin 1. fıkrasının (d) bendi uyarınca Mahkeme kararının tebliğinden itibaren 30 gün içinde yasaya uygun olarak yeniden dava açılmak üzere reddine karar verildiği, dilekçenin reddine ilişkin kararın 21/05/2024 tarihinde davacı vekiline elektronik tebligat yoluyla tebliğ edilmesi üzerine 30 günlük dava açma süresi geçirildikten sonra 24/06/2024 tarihinde açılan davanın esasının incelenemeyeği gerekçesiyle dava süre aşımı yönünden reddedilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusunun, usul ve hukuka uygun olduğu sonucuna varılan Vergi Mahkemesi kararının kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Kurban Bayramının 15/06/2024 tarihinde başladığı ve 19/06/2024 tarihinde sona erdiği, tüm çalısanların 20/06/2024 ve 21/06/2024 tarihlerinde de idari izinli sayıldıkları, 22/06/2024 tarihi Cumartesi, 23/06/2024 tarihi de Pazar günü olduğundan 24/06/2024 tarihinde Pazartesi günü açılan davanın süresinde olduğunun kabulü gerektiği ileri sürülerek kararın bozulması istenilmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'İN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Üçüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Dava konusu ödeme emirlerinin iptali istemiyle açılan davada; öncelikle Mahkemelerinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla, dilekçede, dava konusu işlemin konusu ve sebebi hakkında herhangi bir açıklama yapılmadığı, dava konusu ödeme emirlerinin hukuka aykırı olduğu ve iptal edilmesine ilişkin sebeplerin açıkça ifade edilmediği ayrıca ödeme emirlerinin tebliğine ilişkin tebliğ evrakı eklenmiş olmasına karşın tebliğ tarihinin dilekçede yazılı olmadığı gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 3. maddesine uygun bulunmayan dava dilekçesinin,

aynı Kanun'un 15. maddesinin 1. fıkrasının (d) bendi uyarınca Mahkeme kararının tebliğinden itibaren 30 gün içinde yasaya uygun olarak yeniden dava açılmak üzere reddine karar verildiği, bu kararın 21/05/2024 tarihinde davacı vekiline elektronik ortamda tebliğ edildiği, yenileme dilekçesinin ise 24/06/2024 tarihinde UYAP üzerinden gönderilmek suretiyle Mahkeme kaydına girdiği anlaşılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 3. maddesinde, idarî davaların, Danıştay, idare mahkemesi ve vergi mahkemesi başkanlıklarına hitaben yazılmış imzalı dilekçelerle açılacağı, dilekçelerde tarafların ve varsa vekillerinin veya temsilcilerinin ad ve soyadları veya unvanları ve adreslerinin, davanın konusu ve sebepleri ile dayandığı delillerin, davaya konu olan idarî işlemin yazılı bildirim tarihinin, tam yargı davalarında uyuşmazlık konusu miktarın gösterileceği, dava dilekçelerinin ve bunlara ekli evrakın örneklerinin karşı taraf sayısından bir fazla olacağı kural altına alınmıştır.

Anılan Kanun'un 14. maddesinin 3. fıkrasında, dava dilekçelerinin, görev ve yetki, idarî merci tecavüzü, ehliyet, idarî davaya konu olabilecek kesin ve yürütülmesi gereken bir işlem olup olmadığı, süre aşımı, husumet, 3. ve 5. maddelere uygun olup olmadıkları yönlerinden sırasıyla inceleneceği; 3. fıkrasının (e) bendinde, dilekçelerin süre aşımı yönünden de inceleneceği, 6. bendinde, yukarıdaki hususların ilk incelemeden sonra tespit edilmesi halinde de davanın her safhasında aynı Kanun'un 15.madde hükmünün uygulanacağı, 15.maddenin 1. fıkrasının (b) bendinde süresinde açılmayan davanın reddine karar verileceği, 1. fıkrasının (d) bendinde ise, dilekçelerin 3. ve 5. maddelere uygun olmadıklarının tespiti hâlinde, yeniden dava açılmak üzere dilekçenin reddedileceği hükme bağlanmıştır.

Öte yandan, 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesinin 2. fıkrasının (c) bendinde usul hükümlerinin uygulanmasında kararı etkileyebilecek nitelikte hata veya eksikliklerin bulunması bozma sebebi sayılmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Anayasa’nın 36. maddesinde güvence altına alınan hak arama özgürlüğünün temel unsurlarından biri mahkemeye erişim hakkıdır. Kişinin uğradığı bir haksızlığa veya zarara karşı kendisini savunabilmesi ya da maruz kaldığı haksız bir uygulama veya işleme karşı haklılığını ileri sürüp kanıtlayabilmesi ve zararını giderebilmesinin en etkili yolu, yargı mercileri önünde dava hakkını kullanabilmesidir. Mahkemeye erişim hakkı, bireylerin iddia ve savunmalarını yargı mercileri önünde ileri sürebilmelerine imkân sağlayan ve adil yargılanma hakkının bir unsuru olarak kabul edilen haktır.

Söz konusu hakkın yorumlanması, hayata geçirilmesi bakımından Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi kararları referans olarak görülmektedir. Mahkeme kararlarında görüleceği üzere adil yargılanma hakkının temini için tarafların mahkemeye erişim hakkının sağlanması hususu önem arz etmektedir. Yargı yolunun bulunmaması ve yasal yollarla doğrudan engellenmesi hususları hak ihlâli olarak kabul edildiği gibi, usul kurallarının katı yorumlanarak dolaylı bir şekilde mahkemeye erişim hakkının kısıtlanması da adil yargılanma hakkının ihlâli kapsamında değerlendirilmektedir.

Bu bağlamda, kişinin mahkemeye başvurmasını engelleyen veya mahkeme kararını anlamsız hâle getiren, bir başka ifadeyle mahkeme kararını önemli ölçüde etkisizleştiren ya da dava açılmış olmasının davacının davayı açtığı konumdan daha geriye götürülmesi sonucunu doğuran hâllerde, mahkemeye erişim hakkının özüne dokunulacak şekilde sınırlandığının kabulü gerekmektedir.

Bu açıklamalar doğrultusunda, Vergi Mahkemesinin 13/05/2024 tarihli kararıyla, ödeme emirlerinin hukuka aykırı olduğu ve iptal edilmesine ilişkin sebeplerin açıkça ifade edilmediği ayrıca ödeme emirlerinin tebliğine ilişkin tebliğ evrakı eklenmiş olmasına karşın tebliğ tarihinin dilekçede yazılı olmadığından bahisle dilekçenin reddine karar verilmiş ise de dava dilekçesinde, iptali istenilen ödeme emirlerinin tarih, sayı, dönem ve tutarına ilişkin bilgilerin açıkça yer aldığı,

söz konusu dilekçede yer almamasına karşın dilekçe ekinde mevcut ödeme emirlerine ait tebliğ evrakının incelenmesinden de davanın süresinde olduğunun belirlenebildiği dikkate alındığında, usul kurallarının katı ve şekilci bir yaklaşımla yorumlanması suretiyle mahkemeye erişim hakkının kısıtlanması ve hak arama hürriyetinin engellenmesine neden olunduğu sonucuna varıldığından Vergi Mahkemesince yazılı gerekçeyle davanın süreaşımı yönünden reddine dair karara yöneltilen istinaf isteminin reddi yolundaki Vergi Dava Dairesi kararının bozulması gerekmiştir.