Danıştay 4. Daire E.2020/2629 K.2021/4677

Dava konusu istem: Davacı derneğin, İşitme Cihazı Satış ve Uygulama Merkezi Sorumlu Müdür Sertifikasyon Eğitimi karşılığında katılanlardan bağış adıyla elde ettiği gelire ilişkin tanzim edilen raporlara istinaden ticari faaliyeti bulunduğundan bahisle 2010 yılına ilişkin re'sen tarh edilen vergi ziyaı cezalı kurumlar vergisinin kaldırılması istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: Danıştay bozma kararı üzerine Vergi Mahkemesinin temyize konu kararıyla; bir faaliyetin ticari sayılabilmesi, ticari bir organizasyon kapsamında, gelir elde etme amacıyla ve devamlı olarak yapılması koşullarına bağlı olup; dava konusu olayda, davacı derneğin hesaplarında bakiye bir miktarın kaldığı görülmekte ise de, Sağlık Bakanlığı ile yapılan görüşmeler sonucunda anlaşma sağlanan üniversite ile aralarında imzalanan protokol kapsamında üstlenilen mesleki eğitim faaliyeti gelir elde etme amacına yönelik olmadığından;

yapılan iş, içeriği itibarıyla ticari faaliyet olarak nitelendirilemeyeceği gibi, Sağlık Bakanlığınca yayımlanan ilgili yönetmelik uyarınca iki grup halinde ve aynı hesap dönemi içinde verilen tek bir eğitim faaliyeti söz konusu olduğundan;

bir faaliyetin ticari sayılabilmesi için gereken devamlılık unsurunun olayda gerçekleşmediği anlaşıldığından davacı derneğin faaliyetinin, 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu'nun 37. maddesinin 1. fıkrasında sözü edilen anlamda mükellefiyet tesisini gerektiren devamlı bir ticari faaliyet olarak kabulüne olanak bulunmadığı gerekçesiyle davacı dernek adına yapılan tarhiyatta hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle davanın kabulüne karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından verilen mesleki eğitime katılanlardan bağış adı altında gelir elde edildiği bu suretle ticari faaliyette bulunulduğu, yapılan tarhiyatın hukuka uygun olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.

TETKİK HÂKİMİ : …

DÜŞÜNCESİ

Temyiz dilekçesinde öne sürülen hususlar Danıştay bozma kararı esas alınarak verilen mahkeme kararının bozulmasını sağlayacak nitelikte bulunmadığından temyiz isteminin reddi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

İdare ve vergi mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

(X) KARŞI OY

Davacı derneğin, İşitme Cihazı Satış ve Uygulama Merkezi Sorumlu Müdür Sertifikasyon Eğitimi karşılığında katılanlardan bağış adıyla elde ettiği gelire ilişkin tanzim edilen raporlara istinaden ticari faaliyeti bulunduğundan bahisle 2010 yılına ilişkin re'sen tarh edilen vergi ziyaı cezalı kurumlar vergisinin kaldırılması istemiyle açılan davanın kabulüne ilişkin Vergi Mahkemesi kararı temyiz edilmiştir.

5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu'nun 1. maddesinde dernek ve vakıflara ait iktisadi işletmelerin kazançlarının kurumlar vergisine tabi olduğu belirtilmiş, 2.maddesinin 5.fıkrasında da, dernek veya vakıflara ait iktisadî işletmeler, dernek veya vakıflara ait veya bağlı olup faaliyetleri devamlı bulunan ve bu maddenin birinci ve ikinci fıkraları dışında kalan ticarî, sınaî ve ziraî işletmeler ile benzer nitelikteki yabancı işletmeler, dernek veya vakıfların iktisadî işletmeleri şeklinde tanımlanmıştır.

Yukarıda mezkur mevzuat hükümlerinin birlikte tetkikinden; esasen dernek ve vakıfların kurumsal kimliklerinin ve kişiliklerinin, Kurumlar Vergisi Kanunu'nun mevzuu dışında bırakıldığı, doğrudan mükellef olarak kabul edilmedikleri, ancak bunlara ait veya bağlı olan ve faaliyetleri devamlı bulunan iktisadi işletmelerinin ise kurumlar vergisi kapsamına alınmış oldukları görülmektedir.

Şu halde, kamuya yararlı dernek statüsüne sahip olmayan derneklerin, dernek üyesi olmayan kişiler de dahil olmak üzere, bedeli karşılığında ve ticari bir organizasyon içerisinde devamlı şekilde ifa ettikleri eğitim hizmetlerinin kurumlar vergisi mükellefiyetini gerektireceği açıktır.

Dava dosyasının incelenmesinden; davacı derneğin 2009, 2010 ve 2011 yıllarına ait hesap ve işlemlerinin incelenmesi sonucu tanzim edilen … tarih ve … sayılı Vergi Tekniği Raporunu done alan … tarih ve … sayılı Vergi İnceleme Raporu'na istinaden, uyuşmazlık konusu dönemde mesleki eğitim karşılığında eğitime katılanlardan bağış adı altında gelir elde ettiğinin tespit edilmesi üzerine ticari faaliyette bulunduğundan bahisle adına yapılan tarhiyatların kaldırılması istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

Davacı dernek hakkında düzenlenen ve bir sureti Mahkemelerinin E: … sayılı dosyasında bulunan … tarih ve … sayılı Vergi Tekniği Raporu'nun incelenmesinden;

Mezkûr raporun, davacı derneğin 2009, 2010 ve 2011 yıllarına ait hesap ve işlemlerinin İşitme Cihazı Satış ve Uygulama Merkezi Sorumlu Müdür Sertifikasyon Eğitimi nedeniyle elde edilen gelire ilişkin olarak kurumlar vergisi, kurum geçici vergi ve katma değer vergisi yönünden incelenmesi sonucu tanzim edildiği, söz konusu eğitim faaliyetinin kurumlar vergisi yönünden değerlendirilmesi sonucunda, davacı.

Demeği Yönetim Kurulu Başkanı …’nın alınan ifadesinden ve dernek faaliyetlerinin incelenmesinden, “İşitme Cihazı Satıcıları Derneğinin, işitme engelli insanların kulak burun boğaz hekimi tarafından yapılan muayene sonucunda işitme cihazı kullanması gerektiğini belirtir rapor ve reçete ile Sağlık Bakanlığınca ruhsatlandırılmış işitme merkezlerine gelerek, bu merkezlerde hastaya işitme cihazı uygulandıktan sonra, hastanın duymasını sağlayan merkezleri temsil eden, kamu yararına faaliyet gösteren bir meslek örgütü olduğu,

03/12/2008 tarih ve 27073 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak aynı tarihte yürürlüğe giren "Ortez-Protezleri Ismarlama Olarak Üreten ve/veya Uygulayan Merkezler ile İşitme Cihazı Satış ve Uygulaması Yapan Merkezler Hakkında Yönetmeliğin" Geçici 1. maddesinde, "hastalara işitme cihazı satan merkezlerin 03.12.2009 tarihine kadar Bakanlıkça ruhsatlandırılacağı ve ruhsatlı bu merkezlerde odyolog ve odyometrist sıfatını haiz sorumlu müdür bulundurulacağının" belirtildiği, bunun üzerine 2009 yılı Haziran ayı yılı içerisinde İşitme Cihazı Satıcıları Derneği’nin kurulduğu,

Bakanlık yetkilileri ile yapılan görüşmelerde bu merkezlerde sorumlu müdürlük yapacak sayıda odyometrist veya odyolog bulunmadığından, işitme cihazı satışı yapan merkezlerden 4 yıl bu işi yapmış olanların tespit edilerek, verilecek eğitim sonrası “sorumlu müdür sertifikası” verilmesi amacıyla oluşturulan eğitim programının ek yönetmelikle Resmî Gazete'de yayımlandığı, bilahare Fatih Üniversitesi Tıp Fakültesi Odyoloji Bölüm Başkanlığı'nın bu eğitimi verebileceğini bildirmesi üzerine, üniversite yetkilileri ile yapılan görüşmede Tıp Fakültesinin Odyoloji Bölümünde eğitim için yeterli cihaz olmadığı bildirildiğinden,

gerekli eğitim ekipmanlarının davacı dernek tarafından sağlanacağının taahhüt edildiği ve davacı dernek ile üniversite arasında buna ilişkin protokolün imzalandığı, söz konusu protokolde; eğitimde kullanılacak ekipmanların dernek tarafından karşılanacağı, bundan dolayı eğitime katılanlardan alınacak 1.500-TL nin 800-TL'sini üniversitenin alacağı, 700-TL'sinin de derneğin hesap numarasına yatırılacağı hususlarının kararlaştırıldığı, derneğin yapılan bu hibe ile katılımcıların eğitim süresince yiyecek-içecek ve ulaşım ihtiyaçlarını karşıladığı,

söz konusu paraların tamamen katılımcıların derneğe hibesi olduğu ve gelir getiren bir işletmesi olmadığından dernek olarak iktisadi işletme hesabı açılmadığının ifade edildiği, davacı derneğin İşitme Cihazı Satış ve Uygulama Merkezi Sorumlu Müdür Sertifikasyon Eğitimi adı altında verdiği eğitimlerden elde edilen tutarları derneğe gelir olarak kaydetmesinin ticari faaliyet kapsamında Kurumlar Vergisi Kanunu’nda tanımlanan iktisadi işletme tanımına uygun olarak Kurumlar Vergisi’nin konusuna girdiği, derneğin verdiği eğitimler çerçevesinde düzenlediği kursların ticari faaliyet niteliğinde olduğu,

bu nedenle derneğe ait bir iktisadi işletmenin re’sen tesis edilmesi gerektiği sonucuna varılarak, anılan eğitim faaliyeti nedeniyle kurumlar vergisi beyannamesi vermeyen ve 2010 yılı vergilendirme döneminde 263.610,25-TL dönem kârı elde ettiği tespit edilen dernek adına, bu tutarın davacı derneğin -iktisadi işletmesinin- 2010 yılı Kurumlar vergisi matrahı olarak re’sen takdir edilmesi,

213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 30/1 ve 30/3. maddeleri ile 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu’nun 16/4. maddesi uyarınca (263.610,25x%20=) 52.722,05-TL tutarında kurumlar vergisinin re'sen tarh edilmesi ve re’sen tarh edilecek Kurumlar Vergisi üzerinden ise 213 sayılı VUK’nun 341 ve 344. maddeleri uyarınca 1 kat vergi ziyaı cezası kesilmesi gerektiği ifade edilmiştir.

Derneğin üyelerine verilen hizmetin maliyetinin üzerinde bir bedelle veya eğitim almak isteyen dernek dışından kişilere herhangi bir bedel karşılığında eğitim hizmeti sunmasının, organizasyon dahilinde kazanç sağlama amacıyla ticari faaliyette bulunmak anlamına geldiği ve derneğin iktisadi işletmesi bünyesinde vergilendirilmesi gerektiği açıktır.

Her ne kadar Vergi Mahkemesince verilen kararda, aynı hesap döneminde tek işlem nedeniyle ticari faaliyetin devamlılık unsurunun oluştuğunun kabul edilmesinin mümkün olmadığı gerekçesiyle dava konusu tarhiyatın kaldırılmasına karar verilmiş ise de; faaliyetin organizasyon gerektirmesi veya amacının ticari olması durumunda devamlılık unsurunun varlığının kabul edilmesi gerektiği;

bu durumda kazanç sağlama amacı olmasa dahi işletmenin konusunun ve faaliyetinin, bedel karşılığı mal alım-satımı, imalatı ya da hizmet ifaları olması ve devamlı surette yapılması (dava konusu uyuşmazlıkta da ticari organizasyonun mevcut olması) durumlarında da derneklere ait iktisadi işletmenin oluştuğu gerekçesiyle; davacı adına mesleki eğitim karşılığında elde edilen gelirin beyan dışı bırakılması nedeniyle yapılan tarhiyatın esasının incelenmesi suretiyle karar verilmesi gerekirken belirtilen gerekçe ile tarhiyatı kaldıran Vergi Mahkemesi kararının bozulması gerektiği görüşüyle Dairemiz kararına katılmıyorum.