Danıştay 4. Daire E.2020/3656 K.2023/4419

Dava konusu istem: Davacının ortağı olduğu ... Eğitim Turizm San. Dış Tic. A.Ş. hakkında düzenlenen ... tarih, ... sayılı vergi inceleme raporuna atıfla, davacı hakkında düzenlenen ... tarih, ... sayılı vergi inceleme raporuna istinaden, ... Eğitim Turizm San. Dış Tic. A.Ş. tarafından yapılan kısmi bölünme işlemi neticesinde şirket ortağı olan davacının elde ettiği hisse senetlerinin kâr payı olarak değerlendirildiği ve davacının bu kâr payını yıllık gelir vergisi beyanına dahil etmediğinden bahisle, re'sen tarh edilen 2013 yılı vergi ziyaı cezalı gelir vergisinin kaldırılması ve dayanak vergi inceleme raporunun iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... Vergi Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; davacının ortağı olduğu ... Eğitim Turizm San. Dış Tic.

A.Ş.'nin kısmi bölünme işlemine tabi tutulduğu, şirketin kısmi bölünme işlemi sonucu 9.762.422,00-TL tutarında sermaye azaltımına giderek, bu azaltım ile eş zamanda ve eş tutarda, geçmiş yıllar kârlarından karşılanmak üzere sermaye arttırımı yaparak sermaye tutarını sabit tuttuğu, "Geçmiş Yıl Kârları" hesabı bakiyesinin 9.762.422,00-TL azaldığı, kısmi bölünme sonucunda kurulan ... Öğretim İşletmeleri A.Ş.'nin kısmi bölünme kapsamında ... Eğitim Turizm San. Dış Tic.

A.Ş.'den devralmış olduğu aktif kıymetleri, sermayenin bir unsuru olarak kaydetmediği ve ayrı şekilde göstermediği, şirketin açıklandığı şekilde kısmi bölünme yoluna gitmesi suretiyle davacının 2013 takvim yılında bu yolla elde ettiği kâr payını ise yıllık gelir vergisi beyanına dahil etmediği hususlarının somut şekilde ortaya konulduğu,

bu durumda, yapılan sermaye azaltımının geçmiş yıllar karlarından karşılanması durumunda, ortaklar tarafından elde edilen devralan kurum hisse senetlerinin kâr payı olarak değerlendirilerek bu kar paylarının 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 75. maddesinde sayılan menkul sermaye iratlarından olarak gelir vergisine tabi tutulması gerektiği açık olduğundan, ... Eğitim Turizm San. Dış Tic.

A.Ş'nin ortağı olan davacı tarafından kısmi bölünme işlemi neticesinde elde edilen kâr payı tutarına ilişkin olarak, vergiden istisna olan kısım ve davacının hisse oranı da gözetilerek davacı adına 2013 yılına ilişkin olarak re'sen tarh edilen dava konusu vergi ziyaı cezalı gelir vergisinde hukuka aykırılık bulunmadığı, her ne kadar davacı tarafından, ... Eğitim Turizm San. Dış Tic.

A.Ş.'nin 16/08/2016 tarihinde ticaret sicilinden re'sen terkin edildiği ve münfesih şirket adına tarhiyat yapılamayacağından dava konusu tarhiyatların da hukuka aykırı olduğu, ayrıca zamanaşımının da idarece göz ardı edildiği ileri sürülmüş ise de; şirket hakkındaki incelemenin şirketin varlığını sürdürdüğü 2013 yılına ilişkin olduğu ve şirket hakkındaki incelemenin beş yıllık zamanaşımı süresi içerisinde, 2018 yılında tamamlandığı, davacı adına 2013 yılına ilişkin tarhiyatın da 2018 yılında yapılarak davacıya tebliğ edildiği anlaşıldığından, davacının itirazlarının yerinde görülmediği,

bununla birlikte, davacı tarafından, vergi inceleme raporunda ... Eğitim Turizm San. Dış Tic. A.Ş. adına tarhiyat yapılmasının akabinde davacının kâr payına isabet eden kısmından mahsup edilmesi gerektiği ifade edildiği halde, bu husus gözetilmeden yapılan dava konusu cezalı tarhiyatın yerinde olmadığı iddia edilmiş ise de, davacı hakkında düzenlenen ... tarih, ... sayılı vergi inceleme raporunda; ... tarih ve ... sayılı vergi inceleme raporuna istinaden ... Eğitim Turizm San.

Dış Tic.

A.Ş. adına 9.762.422,00-TL matrah farkı üzerinden tarh edilecek 1.464.363,30-TL tutarındaki gelir vergisi stopajının ödenmesi şartıyla davacının elde ettiği kâr payına isabet eden kısmın, davacının yıllık gelir vergisi beyanında hesaplanan gelir vergisinden mahsup edilmesi gerektiğinin belirtildiği görüldüğünden, şirket adına tarh edilen gelir stopaj vergisine ilişkin olarak ödeme yapılması durumunda bu ödemenin davacının vergi borcu yönünden dikkate alınacağının tabii olduğu, davacının, hakkında düzenlenen ... tarih, ... sayılı vergi inceleme raporunun iptali yönündeki istemine gelince;

dava konusu edilen vergi inceleme raporunun, idari yargı yerlerinde dava konusu edilebilecek türden kesin ve yürütülmesi zorunlu bir işlem olmadığından ve/fakat bu rapor uyarınca idarece yapılan cezalı tarhiyata karşı yargı yolu açık olduğundan, vergi inceleme raporunun iptali yönündeki istemin esasının incelenme olanağı bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesince; davalı idare tarafından, kısmi bölünme nedeniyle ... Eğitim Turizm San. Dış Tic.

AŞ.'nin geçmiş yıl kârlarından karşılanan 9.762.422,00-TL tutarında azaltılan sermayenin; devralan şirket hesaplarında ayrı olarak izlenmemesi ve devralan şirket hisselerinin yine devreden şirket ortaklarına dağıtılması nedenleriyle dolaylı olarak bu tutarın devreden şirket tarafından ortaklara kâr dağıtımı olarak kabul edilerek devreden şirket ortaklarından davacı adına elde ettiği gelir nedeniyle cezalı tarhiyat yapılmış ise de; ... Eğitim Turizm San. Dış Tic.

AŞ. tarafından, kısmi bölünme neticesinde 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu'nun 19. maddesinin üçüncü fıkrasında yer alan, kısmî bölünmede devredilen varlıklara karşılık edinilen devralan şirket hisselerinin, devreden şirkette kalabileceği gibi doğrudan bu şirketin ortaklarına da verilebileceği hükmüne uygun olarak devrolunan şirket hisse senetlerinin, bölünen şirket ortaklarına yine bölünen şirketteki hisselerine isabet eden değerle orantılı olarak dağıtıldığı, dolayısıyla ortakların servet değerlerinde bir artışın meydana gelmediği ve ...

Eğitim Turizm San. Dış Tic.

AŞ.'nin kısmi bölünme neticesinde sermayesinde meydana gelen azalmayı geçmiş yıl kârından karşıladığı dikkate alındığında geçmiş yıl kârının sermayeye eklenmesinin söz konusu olduğu ve ortaklara bir kâr aktarımının söz konusu olmadığı, Gelir Vergisi Kanunu'nun 94. maddesine göre de, kârın sermayeye eklenmesinin kâr dağıtımı sayılmadığı, aynı şekilde kısmi bölünme nedeniyle devreden şirketin sermaye azaltmasının da kâr dağıtımı anlamına gelmeyeceği, kısmi bölünmede; devreden şirket bakımından vergisel sorumluluk doğmaması için, devralan şirkete aktarılan kıymetin ayrı hesaplarda izlenmesi gerektiği yönünde herhangi bir yasal şart bulunmadığı,

davalı idare tarafından da ortaklara dağıtılan geçmiş yıl kârlarına ilişkin herhangi bir somut tespit yapılmadığı dikkate alındığında; ... Eğitim Turizm San. Dış Tic.

AŞ. tarafından geçmiş yıl kârlarından karşılanan sermaye azaltımının kısmi bölünme yoluyla kurulan şirket hesaplarında ayrı olarak izlenmediği ve bölünme neticesinde devrolunan şirkete aktarılan kıymet karşılığında devrolunan şirketten alınan hisse senetlerinin ortaklara verildiğinden bahisle ortaklara geçmiş yıl kârlarının dolaylı olarak dağıtıldığı varsayılarak davacı adına yapılan dava konusu cezalı tarhiyatta ve dayanağı vergi inceleme raporunda hukuka uyarlık, aksi yöndeki Vergi Mahkemesi kararında ise hukuki isabet bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle, davacı istinaf isteminin kabulüne, kararın kaldırılmasına, davanın kabulüne karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, idarece yapılan işlemlerin hukuka uygun olduğu, aksi yöndeki kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Cevap verilmemiştir.

TETKİK HÂKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.