Danıştay 4. Daire E.2020/6226 K.2023/2586

Dava konusu istem: Davacının 2017 yılına ait indirimli orana tabi satışlarından doğan katma değer vergisi iade talebinin 244.360,29 TL'lik kısmının reddine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlemin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...

Vergi Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; dava konusu işlemin 16/04/2019 tarihinde tebliğ edildiği, dava dilekçesinin 09/07/2019 tarihinde mahkemeleri kaydına girdiği işlemde; işleme karşı başvuru yolları, dava açılması halinde başvuru mercii ve açılabilecek davanın süresinin ne olduğuna ilişkin bilgilerin yer almadığı görüldüğünden, Anayasanın "Temel hak ve hürriyetlerin korunması" başlıklı 40. maddesine 4709 sayılı Kanunun 16. maddesiyle eklenen ikinci fıkrası karşısında, davacı kooperatif tarafından yasal süresi içerisinde dava açıldığı kabul edilerek işin esasına geçildiği,

davacı tarafından teslimi yapılan bağımsız bölümlerin doğalgaz aboneliklerinin hangi tarihte açıldığının idarece ... Şehiriçi Doğalgaz Dağıtım Tic. ve Taah.

AŞ'den sorularak gönderilen liste ile satış faturalarının karşılaştırıldığı, dairelerin doğalgaz aboneliklerinin 2016 yılında açıldığı, dolayısıyla bir kısım dairelerin 2016 yılında teslim edildiğinin kabulü suretiyle dava konusu işlemle katma değer vergisi iadesinden tenzil edildiğinin davacıya bildirildiği, davalı idarece davacının daireleri hangi tarihte teslim ettiğine ilişkin kesin olarak bir tespit ortaya konulmadan salt ... Şehiriçi Doğalgaz Dağıtım Tic. ve Taah.

AŞ’den alınan abonelik sözleşme tarihleri baz alınmak suretiyle katma değer vergisi iadesinden söz konusu dairelere ilişkin katma değer vergisini tenzil ettiği anlaşıldığından, eksik inceleme ve tespite dayanılarak varsayım yoluyla tenzil edilen katma değer vergisi iadesinde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle davanın kabulüne karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesince; istinaf başvurusuna konu Vergi Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davalı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, 16/04/2019 tarihinde tebliğ edilen dava konusu işleme karşı yasal süresinden sonra 07/07/2019 tarihinde açılan davanın öncelikle süre yönünden usulden reddedilmesi gerektiği; esastan ise, düzeltmeler ve hesaplamalar sonrasında Katma Değer Vergisi Kanunu'nun 29'uncu maddesi ve anılan Kanunun Genel Uygulama Tebliğinin "III.B3.1.1. Yılı İçinde Talep Edilen Mahsuben İade Tutarlarının Hesaplanması" bölümünde yapılan açıklamalara göre tesis edildiği, yapılan işlemlerin yasal ve yerinde olduğu belirtilerek temyiz isteminin kabulü ile Vergi Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Cevap verilmemiştir.

TETKİK HÂKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

2575 sayılı Danıştay Kanunu'nun 39. maddesinde, İçtihatları Birleştirme Kurulunun, dava dairelerinin veya idari ve vergi dava daireleri kurullarının kendi kararları veya ayrı ayrı verdikleri kararlar arasında aykırılık veya uyuşmazlık görüldüğü veyahut birleştirilmiş içtihatların değiştirilmesi gerekli görüldüğü takdirde, Danıştay Başkanının havalesi üzerine, Başsavcının düşüncesi alındıktan sonra işi inceleyeceği ve lüzumlu görürse, içtihadın birleştirilmesi veya değiştirilmesi hakkında karar vereceği öngörülmüştür.

Kanun'un 40. maddesinin (3) numaralı fıkrasında Kurulun, içtihatların birleştirilmesi veya değiştirilmesi hakkındaki kararlarının gönderildikleri tarihten itibaren bir ay içerisinde Resmî Gazete'de yayımlanacağı; aynı maddenin (4) numaralı fıkrasında ise Kurul kararlarına, Danıştay daire ve kurulları ile idari mahkemeler ve idarenin uymak zorunda olduğu hüküm altına alınmıştır.

...2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun dava açma süresini düzenleyen 7. maddesinin birinci fıkrasında, dava açma süresinin, özel kanunlarında ayrı süre gösterilmeyen hâllerde Danıştay'da ve idare mahkemelerinde altmış gün olduğu, ikinci fıkrasının (a) bendinde bu sürenin idari uyuşmazlıklarda yazılı bildirimin yapıldığı tarihi izleyen günden başlayacağı; "Dilekçeler üzerine ilk inceleme" başlıklı 14. maddesinin üçüncü fıkrasının (e) bendinde, dava dilekçesinin, süre aşımı yönünden inceleneceği, altıncı fıkrasında, süre aşımı hususunun davanın her safhasında dikkate alınacağı; "İlk inceleme üzerine verilecek karar" başlıklı 15. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde, süre aşımı bulunan hâllerde davanın reddedileceği kurala bağlanmıştır.

Yazılı olarak bildirilen özel veya genel dava açma süresine tabi idari işlemlerde dava açma süresinin belirtilmediği hallerde dava açma süresi uygulaması konusunda ortaya çıkan içtihat aykırılığının, içtihatların birleştirilmesi yoluyla giderilmesinin istenilmesi üzerine konunun, Danıştay İçtihatları Birleştirme Kurulu tarafından görüşülmesi sonucunda verilen ve 19/06/2022 tarih ve 31871 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Danıştay İçtihatları Birleştirme Kurulunun 15/03/2022 tarih ve E:2021/2, K:2022/1 sayılı kararında, özel dava açma süresine tâbi bir idarî işlemde,

dava açma süresinin gösterilmemiş olması durumunda vergi mahkemelerinde otuz, Danıştay ve idare mahkemelerinde altmış günlük genel dava açma süresinin uygulanması gerektiği; aynı şekilde genel dava açma süresine tâbi bir idarî işlemde dava açma süresi gösterilmemiş olsa da otuz ve altmış günlük genel dava açma süresinin uygulanması gerektiği belirlemesine yer verildikten sonra yazılı olarak bildirilen özel veya genel dava açma süresine tabi idari işlemlerde, dava açma süresinin belirtilmediği hallerde genel dava açma süresinin uygulanması gerektiğine ve içtihatların bu doğrultuda birleştirilmesine karar verilmiştir.

İçtihatların birleştirilmesine ilişkin kararlarla genel, objektif nitelikteki bir kuralın anlam ve kapsamı belirlenmekte ve aynı kuralın yorumlanmasından doğan içtihat farklılıklarının ortadan kaldırılması amaçlanmaktadır. İçtihatları birleştirme kararları, kararın konusunu teşkil eden hukuk kuralı yürürlükte olduğu ve aynı konuda Danıştay İçtihatları Birleştirme Kurulunca bir içtihat değişikliğine gidilmediği sürece geçerliliğini sürdürecektir.

Belli bir olaya uygulanacak hukuk kuralının yargılama usulüne ilişkin hükümlerden olması halinde derhal yürürlüğe girmesi ve uygulanması esastır. Usul kurallarının zaman bakımından uygulanması için kabul edilen derhal uygulanma ilkesi İçtihatları Birleştirme Kurulu kararları için de geçerlidir.

İçtihatları Birleştirme Kurulu kararları yürürlüğe girdikten sonra idari makamlar ve idari yargı mercileri yönünden bağlayıcıdır. Buna göre idari yargı mercilerince İçtihatları Birleştirme Kurulu kararlarının derdest davaların her aşamasında uygulanması gerekmektedir. Bu bakımdan, Kurul kararları, idari işlemin tesis edildiği tarihte yürürlüğe girmemiş olsa dahi, yargılama aşamasında yürürlüğe girmiş ise yargı mercilerince içtihatları birleştirme kararında öngörülen hukuki sonucun derdest davalarda uygulanması gerekmektedir.

21/10/1970 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan Danıştay İçtihatları Birleştirme Kurulunun E:1969/1, K:1970/27 sayılı kararında "Kesin hükümle uyuşmazlık, halledilmiş ve ortadan kalkmış olacağından kesin hükme bağlanmış bir uyuşmazlığın yeniden dava konusu yapılması mümkün değildir.

İçtihatları Birleştirme Kararları kesin hüküm halini almış bulunan kararlara konu teşkil eden olaylara tesir icra edemeyip bu kararlara ancak verildikleri tarihten sonra karara bağlanacak davalarda uyulması zorunludur." gerekçesine yer verilmek suretiyle İçtihatları Birleştirme Kurulu kararlarının zaman bakımından uygulanabilirliği açıklanmıştır.

Bu kararda Danıştay İçtihatları Birleştirme Kurulu kararlarının uyuşmazlık konusu olmaktan çıkmış ve kesin bir yargıya ulaşmak suretiyle çözüme kavuşturulmuş uyuşmazlıklara etki etmeyeceği, Kurulun kararlarının geçmişe değil, geleceğe etkili olacağı belirtilmiştir. Kurul kararında yer alan ifadelerden İçtihatları Birleştirme Kurulu kararlarının verildikleri sırada derdest olan davalarda uygulanmasını gerektiği sonucuna ulaşılmaktadır.

Olayda, dava konusu edilen idari işlemin tesis edildiği tarihte 15/03/2022 tarihli İçtihatları Birleştirme Kurulu kararı henüz verilmemiş olup, davacı adına tesis edilen işlemde, bu işleme karşı başvurulacak yargı merciine başvuru süresi gösterilmemiş ise de Danıştay İçtihatları Birleştirme Kurulunun anılan kararına göre dava konusu işleme karşı otuz günlük dava açma süresi içerisinde davanın açılması gerekmektedir.

Dosyanın incelenmesinden, iade isteminin reddine dair dava konusu işlemin 16/04/2019 tarihinde davacıya e-tebliğ yoluyla tebliğ edildiği anlaşılmıştır.

Yukarıda açıklanan nedenlerle, usulüne uygun olarak tebliğ edilen dava konusu işleme karşı otuz gün içinde dava açılması gerekirken, bu süre geçirildikten sonra 09/07/2019 tarihinde açılan davanın süresinde açılmadığı görüldüğünden davanın esasının incelenmesine olanak bulunmamaktadır. Bu durumda, davanın süre aşımı nedeniyle reddi gerektiği sonucuna varılmıştır.

(X) KARŞI OY

Temyiz dilekçesinde öne sürülen hususlar, karşısında temyize konu davanın esasının incelenmesi gerektiği görüşüyle Daire kararına katılmıyorum.

(XX) KARŞI OY

Dava açma süresi geçirildikten sonra 2017 yılına ait indirimli orana tabi satışlarından doğan katma değer vergisi iade talebinin 244.360,29 TL'lik kısmının reddine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlemin iptali istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmakla, 213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 116 ila 126. maddeleri çerçevesinde vergi hataları kapsamında iade talebinin reddi üzerine anılan kanun hükümleri gereğince şikâyet yoluyla Gelir İdaresi Başkanlığı'na başvurulması gerektirken, doğrudan dava açılması suretiyle idari mercii tecavüzü söz konusu olduğu sonucuna varıldığından dava dilekçesi ve eklerinin şikayet mercii olarak Gelir İdaresi Başkanlığı’na tevdii gerektiği görüşüyle Daire kararına katılmıyorum.