Danıştay 4. Daire E.2023/10054 K.2025/645

Dava konusu istem: 28/08/2015 tarih ve 29459 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan, 2015/8077 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile uygulama alanı ilan edilen Bitlis ili, Tatvan ilçesi, ... köyünde Van Edremit ve Merkez (otoyol) Arazi Toplulaştırma ve Tarla İçi Geliştirme Hizmetleri Projesi kapsamında yapılan toplulaştırma işleminin ... ada ... parsel sayılı taşınmaza ilişkin kısmının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...

İdare Mahkemesince verilen... tarih ve E:..., K... sayılı kararda; dava dosyası içerisinde bulunan bilgi ve belgeler ile bilirkişi raporu bir bütün halinde değerlendirildiğinde; uyuşmazlığa konu toplulaştırma projesi sonucunda davacının mezkur taşınmazında Arazi Toplulaştırma Projesi sonucu alınan katılım ortaklık payının yasanın öngördüğü %10 oranından az olduğu, yapılan toplulaştırma işlemi sonucunda davacıya verilen taşınmazlar ile önceki taşınmazların bulundukları konum, verimlilik ve m2 birim değerleri esaslarına göre eşdeğer olduğu,

önceki parselller ile tahsis edilen yerlerin ilişkisi gözetilerek mevzuatta belirlenen teknik kriterlere ve fiili duruma uygun olarak tahsis yapıldığı, kök parselinin geometrik şeklinin genel olarak bozulmadığı, toplulaştırma işlemi sonucuna göre kırık noktaların düzeltilerek toplulaştırma amacına uygun olarak düzgün parsel haline getirildiği,

dolayısıyla uyuşmazlığa konu Toplulaştırma Projesinin 3083 sayılı Sulama Alanlarında Arazi Düzenlenmesine Dair Tarım Reformu Kanunu ve Arazi Toplulaştırması ve Tarla İçi Geliştirme Hizmetleri Uygulama Yönetmeliğinde öngörülen usule ve şekle uygun olarak yapıldığından anılan taşınmaz yönünden dava konusu Toplulaştırma Projesinde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesince; her ne kadar 2577 sayılı İdarî Yargılama Usûlü Kanunu'nun 45. maddesinin 4 numaralı fıkrasında, "Bölge idare mahkemesi, ilk derece mahkemesi kararını hukuka uygun bulmadığı takdirde istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına karar verir. Bu hâlde bölge idare mahkemesi işin esası hakkında yeniden bir karar verir.

İnceleme sırasında ihtiyaç duyulması hâlinde kararı veren mahkeme veya başka bir yer idare ya da vergi mahkemesi istinabe olunabilir.

İstinabe olunan mahkeme gerekli işlemleri öncelikle ve ivedilikle yerine getirir." hükmüne yer verilmiş ve aynı maddenin 5 numaralı fıkrasında da, bölge idare mahkemesinin ilk derece mahkemesi kararını kaldırıp yeniden karar verilmek üzere dosyayı geri gönderebileceği hâller, "ilk inceleme üzerine verilen kararlar", "davaya görevsiz veya yetkisiz mahkeme yahut reddedilmiş veya yasaklanmış hâkim tarafından bakılmış olması" gibi durumlarla sınırlamış ise de.

Türk hukukunda idarî yargılama usûlünün kural olarak (ilk derece ve istinaf yargılaması şeklinde) iki dereceli, (istisnaî durumlarda ise sadece ilk derece yargılaması şeklinde tek ve ilk derece, istinaf ve temyiz şeklinde üç dereceli) yargılama sistemini benimsemiş olduğu hususu da gözetildiğinde;

"dava dilekçesinin 2577 sayılı Kanun'un 3 ve 5'inci maddelerine uygun olmamasına rağmen karar verilmiş olması", "dava dosyasının 2577 sayılı Kanun'un 16'ncı maddesi hükümlerine uygun tekemmül ettirilmeden karar verilmiş bulunması", "2577 sayılı Kanun'un 17. maddesine aykırı olarak duruşma yapılmadan karar verilmiş olması", "davanın resen ihbarı yapılmadan karar verilmiş bulunması", "aynı Kanun'un 24. maddesinde sayılan hususların belirtildiği bir mahkeme kararının bulunmaması",

"yanlış hasımla (davalıyla) karar verilmesi" veya dava konusu olayda olduğu gibi "dosya tekemmül ettirilmeden karar verilmesi" ve benzeri gibi işin mahiyeti ve özelliği gereği bölge idare mahkemesince giderilmesi mümkün olmayan yargılama usûlüne aykırı kararların da bölge idare mahkemesince kaldırılıp yeniden karar verilmek üzere dosyanın mahkemesine gönderilebileceği sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle istinaf başvurusunun kabulü ile İdare Mahkemesinin kaldırılmasına, dava dosyasının Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Toplulaştırma projesinin amacına aykırı bir saikle yürütüldüğü, kamulaştırma amaçlı toplulaştırma yapıldığı, toplulaştırma işleminde hiçbir şekilde öngörüşme yapılmadığı, gerekli bilgilendirmelerin yapılmadığı, proje aşamasında köy sakinlerinin rızalarının alınmadığı, bilirkişi raporunun gerçeklikten uzak olup, ağır hesap hataları barındırdığı, köyde arazileri yer değiştiren malikler arasında anlaşmazlıklar yaşanmaya başlandığı, yapılan işlemin hukuka aykırı olduğu belirtilerek, kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Cevap verilmemiştir.

TETKİK HÂKİMİ: ...

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.