Danıştay 4. Daire E.2023/10528 K.2024/947

Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 31. maddesinin atıf yaptığı 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun "Fer'i müdahale" başlıklı 66. maddesinde, "Üçüncü kişi, davayı kazanmasında hukuki yararı bulunan taraf yanında ve ona yardımcı olmak amacıyla, tahkikat sona erinceye kadar, fer'i müdahil olarak davada yer alabilir." hükmü yer almış.

"Fer’î müdahilin durumu" başlıklı 68. maddesinde ise, müdahale talebinin kabulü halinde müdahilin, davayı ancak bulunduğu noktadan itibaren takip edebileceği; müdahilin, yanında katıldığı tarafın yararına olan iddia veya savunma vasıtalarını ileri sürebileceği; onun işlem ve açıklamalarına aykırı olmayan her türlü usul işlemlerini yapabileceği hükmüne yer verilmiştir.

Asli müdahale ise, Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 65. maddesinde, görülmekte olan bir davada, üçüncü bir kişinin, dava konusu olan şey ya da hak üzerinde bir hak sahibi olduğunu iddia ederek, davanın taraflarına karşı aynı mahkemede dava açması olarak düzenlenmiş olmasına karşın İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesinde bu şekilde bir idari davaya yer verilmemiş ve diğer hükümlerinde de atıf yapılmamış bulunmaktadır.

Danıştay İçtihatları Birleştirme Kurulunun 25/05/2023 tarih ve 32201 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 03/02/2023 tarih ve E:2021/4, K:2023/1 sayılı kararında, davaya müdahale müessesi ayrıntılı olarak incelenmiş, bu yolun amacı açıklanmıştır.

Kararda, davanın tarafı olmayan ancak yargılama neticesinde hak veya menfaati etkilenebilecek kişilere haklarını koruyabilmeleri ve savunabilmeleri açısından Mahkeme önünde hak arama hürriyetinin temin edilmesinin bu yolun amacı olduğu vurgulandıktan sonra, sonuçta, üçüncü kişinin davaya katılması konusunda İdari Yargılama Usulü Kanununun 31. maddesinin yollaması nedeniyle uygulanan Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunundaki düzenlemeler uyarınca müdahilin yanında katıldığı tarafın işlem veya açıklamalarına aykırı olmadığı sürece karara karşı tek başına kanun yollarına başvurabileceğine karar verilmiştir.

Yukarıda yer verilen Kanun hükümlerine göre, üçüncü kişinin, görülmekte olan bir davaya taraflardan biri yanında katılabilmesi; davacı ya da davalı konumunda olmamasına karşın, tarafı olmadığı bir davanın sonucundan etkilenme olasılığının varlığı halinde mümkün olup, davaya müdahale yoluyla, hukuki yararı davanın sonucuna bağlı olan üçüncü kişinin, yanında katıldığı tarafla birlikte yargılamaya katkı sağlaması amaçlanmaktadır.

Buna karşın, davaya müdahale kurumu, dava açma hakkı yerine kullanılan seçimlik bir hak olmadığı gibi açılmış bir davanın tarafının yerine geçilmesini sağlayan hukuki bir yol da değildir.

Bu itibarla, 2577 sayılı Kanun uyarınca menfaatlerini ihlal eden bir işleme karşı dava açma olanağı bulunan kişilerin, görülmekte olan bir idari davaya davacı yanında feri müdahil olarak katılabilmesinin tek başına dava açma hakkından yoksun olma koşuluna bağlı olduğunun kabulü zorunludur. Nitekim, yukarıda değinilen Danıştay İçtihatları Birleştirme Kurulu kararında, "Hak arama hürriyeti, herkesin yargı mercileri önünde davacı ya da davalı olarak iddia veya savunma haklarına sahip olması anlamına gelmektedir. Davaya müdahale müessesesinin amacı da taraf sıfatını haiz olmayan ancak yargılama neticesinde hak veya menfaati etkilenecek kişilere bile haklarını koruyabilmeleri ve savunabilmeleri açısından mahkeme önünde benzer bir imkanın temin edilmesidir." denilmiştir.

Uyuşmazlıkta; ... ili, ... İlçesi, ... Toptancı halinde bulunan ... numaralı işyerinin, 5957 sayılı Yasa uyarınca aralıksız 15 gün faaliyet göstermediğinden bahisle davacı şirketin kiracılık hakkının sonlandırılmasına ilişkin ...

Büyükşehir Belediye Encümeni'nin ... tarih ve ... sayılı işleminin iptali istemiyle açılan davada; davacı yanında müdahil vekili tarafından verilen, ...evrak kayıt tarihli dilekçeyle, davacı şirketin münferiden temsile yetkili müdürü ve şirketin sermaye ortağı sıfatıyla, sermaye şirketi olan davacıya ait işyerinin, kira sözleşmesinin feshine ilişkin işlemin iptali istemli davanın kazanılmasında hukuki yararı bulunduğunun belirtildiği; müdahale isteminin kabul edilmesini takiben, davanın reddi üzerine, davacı ve davacı yanında müdahil tarafından istinaf kanun yoluna başvurulduğu,

istinaf başvurularının reddi üzerine ise, davacı yanında müdahilin tek başına 29/06/2022 evrak kayıt tarihli dilekçesiyle, davacı adına beyanda bulunarak davacının kiracılık hakkının sonlandırılmasının hukuka aykırı olduğundan bahisle istinaf başvurularının reddine dair ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyiz edildiği anlaşılmaktadır.

Bu durumda; yukarıda belirtilen hususlar birlikte incelenip değerlendirildiğinde, tek başına dava açma hakkı bulunan davacı yanında müdahilin, bu hakkı kullanmadığı dikkate alındığında, yanında katıldığı davacı tarafından temyiz isteminde bulunulmamış olması karşısında; müdahilin, katıldığı tarafla birlikte hareket etme koşulunun gerçekleşmemiş olduğu sonucuna varıldığından, davacı yanında müdahilin temyiz isteminin incelenmesine hukuken olanak bulunmamaktadır.